Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 03:05

BMO İminlek Şurasında Ğıraqnı qoralsızlandıru mäsäläse tikşerelä başlağançı diplomatik aktivlıq ta nıq artıp kitte


Comğada bulaçaq İminlek Şurasınıñ cıyılışınnan elek Parij häm Waşingtonnan yasalğan yaña belderülär, Ğıraqnı qoralsızlandıru mäsäläsendä pozitsielärneñ kiskennäşüen kürsätä.Parijda Russie, Fransie häm Germanie suğışqa röxsät itkän rezolutsiene tuqtataçaqbız digän deklaratsiegä qul quyğanda, AQŞ däwlät sekretarı Şuranıñ qararı bulmıy torıp ta, kiräk bula qalsa Waşingtonnıñ Ğıraqnı köç qullanıp qoralsızlandıru xoquqı bar dip belderde. İnspektorlar başlığı H.Blix Bagdadnıñ xezmättäşlege arttı digän qaraşta.

Çärşämbedä Parijda ber dä kötelmägändä Russie, Fransie häm Germanie tışqı eşlär ministırları oçraşıp,Ğıraqta inspeksilärneñ däwam itüen yaqlağan deklaratsie iğlan itte. Fransie häm Russie tışqı eşlär ministırları köçqullanuğa röxsät itkän här törle rezolutsiene tuqtatu öçen veto xoquqın qullana alaçaqlarına işarä itte. Şuşı belderüdän soñ, ber niçä säğät ütkäç Waşingtonda däwlät sekretarı C.Powell çığış yasap ,Ğıraq xärämläşergä däwam itä, anıñ xezmättäşlege çiklängän dip kenä äytep bolay dip däwam itte

Audio

1441nomerlı rezolutsieneñ qabul itelüennän soñ bez Saddam Xösäinneñ qoralsızlanu öçen politik vä strategik qararlar qabul itüen kürsätkän ber nindi dä işarä kürmädek.Ayruça Ğıraq rejimınıñ aktiv, şartsız häm şunduq inpektorlar belän xezmättäşlek itergä qarar birgänen kürsätkän ber närsä dä yuq.

Bilgele bulğança AQŞ,Britanie häm İspanya Ğıraq tınıç yullar belän qoralsızlanu mömkinkinçelegen yuğalttı, şunlıqtan köç qullanu xoquqı bar digän rezolutsie proyektı täqdim itte. Bu çara kiläse atnada tawışqa quyılaçaq dip kötelä. Anıñ ütüe öçen Şuradağı 15ilneñ in kimendä 9nıñ raslauı zarur häm ber genä dä VETO qullanılmasqa tieş. Comğa könde Şura cıyılışında tikşerüçelärneñ başlığı H.Blix häm xalıqara Atom idaräseneñ citäkçese ÄlBaradei Ğıraqtağı xällär turında xisab biräçäk. Çärşämbedä H.Blix jurnalistlarğa Bagdad äle nigezle qoralsızlanu mäsälälärendä xezmätäşlek itä, ul Al-Samud raketaların yuqqa çığara dip äytsä dä, Blix Ğıraqnıñ rezolutsiedä taläp itelgäneçä tulısınça xezmätäşlek itüen raslaudan totılıp qalğan. Blix inspeksielär öçen kübräk waqıt teläsä dä, ul inspektorlarnıñ alğa sörgän xäl qılınmağan qoralsızlanu mäsäläläre öçen küpme waqıt kiräk bu turıda äytä almim digän .Anıñ süzlärençä

Audio

Alar aktiv, sonğı waqıtlarda bigräktä aktiv,ämma ütkände bik yaxşı xezmättäşlek itmägännäre öçen , Ğıraqnıñ tulısınça qoralsızlanaçağına ışanam dip äytä almim.

H.Blix Bagdad raketalarnı yuq itä, ul şulayuq 1991nçe yılda küpläp üterü qoralların yuq itügä qatnaşqan ğalimnärneñ isemnären , yaña dokumentlar birä dip söyläde. Ğıraq ayruça 91-nce yılda kümgän yözdän artıq biologik bombanı qazıp çığaru eşenä kereşkän. Ğalimnär belän xosusi intervyular da bara. Ämma Powel üz çığışında uñay täräqiätne çitkä qağıp , küzläü xisapları Ğıraqnıñ raketalar eşläp çığarırğa yaraqlı cihaz , maşinalarnı yäşrüen kürsätä, ul tizlektä raketalarnı yañadan eşli başlayaçaq dide. Powell ayruça 1441nomerlı rezolutsie uñışlı inspeksielär tügel ä Ğıraqnı qoralsızlandıru turında ide dip äytte. Ämma Blix bu täfsilläügä qarşı kilep , min rezolutsie inspeksielär tügel ä qoralsızlanu turında dip äytüçelär belän kileşmim . Resolutsie inspeksielär turında häm şunlıqtan anı bez xupladıq dip äytte. Ul inspeksielär protsesı mänge däwam itergä tieş digän ideanı yaqlami.Ämma Blix comğa könde İminlek Şurasına här ike fraksieneñ politik mäqsatlar öçen qullana alaçaq xisap täqdim itmiäçäk . İminlek Şurasınınıñ veto xoquqına iä äğzası Qıtay da Fransie, Russie häm Germanieneñ Ğıraq krizisı diplomatik yullar belän çişelergä tieş digän pozitsiesen yaqlap çıqtı.Qıtay tışqı eşlär minsitırı Tang qoral inspeksieläre nığıtılırğa tieş, BMOsında östämä rezolutsiegä ixtiaç yuq dip belderde. Ämma ul Qıtay AQŞ vä Britanie tarafınnan yaqlanğan rezolutsie proyektına veto salaçaqmı digän soraunı çitlätep ütkän. Atnakiçtä BBC BMOsındağı diplomatlarğa tayanıp, Britanie älege rezolutsiegä tözältmälär kertep, Ğıraqqqa qoralsızlanu öçen qısqa waqıt birmäkçe dip belderde. Bu täqdim , AQŞ , Britanie, ispanya tarafınnan yaqlanğan rezolutsiegäme östelä, ällä comğada ayrım mı täqdim iteläçäk älegä bilgesez. Tözältmä İminlek Şurasınıñ köç qullanunı yaqlamağan äzğalarına täsir itü mäqsatın quya . AQŞ saqlanu ministırı Rumsfeld çärşämbedä Audio

Prezident waqıt betep bara dip äytte. Saddam Xösäin köç qullanunı tuqtata ala, ul qoralsızlanırğa yädä ildän çığıp kitergä tieş. Yulnı Bagdad saylıyaçaq!

Ğıraqnı qoralsızlandıru mäsäläsendä pozitsielär kiskennäşkändä Farsı Qultığında suğış äzerlekläre tämamlanıp kilä

Färide Xämit, Praga
XS
SM
MD
LG