Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 22:21

İminlek Şurasındağı Ğiraq suğışı - yaña xisaptan soñ da Fransiä köç qullanuğa qarşı çığa


Ğiraq tiräsendä torğan sayın kiyerenkelänä barğan wäzğiatneñ täräqqi itüwendä çirattağı säxifä açıldı, xörmätle tıñlawçılar. Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurası comğa kiçen, andağı äğza illärneñ tışqı eşlär ministrları däräcäsendä, Ğiraqtağı qoral inspektorları citäkçeläreneñ şulay uq çirattağı xisabın tıñladı. İke cömlä belän äykändä, räsmi Bagdad Berläşkän Millätlär inspektorları belän xezmättäşlegen arttırğan häm anda älegä küpläp yuq itü qoralların citeşterügä işarä itkän dälillär tabılmağan.

Utırış turıdan-turı bar dönya telekanalları aşa tapşırıldı, häm anı qarağanda, iñ qızığı Blix yäisä äl-Baradeinıñ xisabı tügel, ä alardan soñ çığış yasağan ministrlar wä räsmi wäkillärneñ belderüläre ide diärgä bula. Blix Şura äğzalarına, qayber möhim mäs’älälär äle haman da xäl itelmägän kileş qalsa da, Ğiraqnıñ soñğı atnalarda qoral inspektorları belän xezmättäşlege bermä-ber arttı dip belderde.

Audio

“Ğinwar azağınnan birle, aña qädär bik telämiçä genä xezmättäşlek itkän Ğiraq yağınnan törle täqdimnär kilüwe arttı, häm bu tä’sirne äytep ütmi mömkin tügel” di qoral inspektorları citäkçese Hans Blix. İñ möhime, ul berniçä märtäbä tikşerülär näticälär birä, häm alar İminlek Şurası yöklämäsen – Ğiraqnı tulısınça qoralsızlanuğa ireşü öçen, yıllar yäisä atnalar tügel, hiçyuğı aylar däwamında barırğa tieş bulaçaq dip äytä Blix.

Audio

Xalıqara atom energiäse idaräse başlığı Möxämmäd äl- Baradei da, üz inspektorlarınıñ Ğiraqta andağı atom programmasın yañartuğa işarä itkän dälillär taba almawın xäbär itte. Anıñ häm Blixnıñ xisabı şulay itep, Şura utırışına cıyılğan ministrlar arasında diplomatik süz köräşen tağın da şäbäytep cibärügä genä xezmät itte, häm ul waqıtı belän, şaqtıy dramatik şartlarda bardı. Ğiraqnıñ qoralsızlanuwın elek tä tınıç yullar aşa ğına ütkärüne yaqlağan Fransiä, Quşma Ştatlar, Britaniä häm İspaniäneñ Bagdadqa qarşı köç qullanuğa fatixa biräçäk qarar ölgesenä qarşı çığaçağın belderde. Paris inspeksiälär bara häm alarğa qomaçawlamasqa kiräk dip isäpli, häm anı bu mäs’älädä Rusiä, Qıtay, Germaniä dä yaqlıy. Fransuz ministrı inspektorlarnıñ İminlek Şurasına xisapların här 3 atna sayın birep torunı täqdim itä. Alay ğına da tügel, bik xisle, läkin diplomatik tonda yasağan çığışında Dominique de Villepin Ğiraq mäs’äläseneñ global’ ülçämen kürsätkän täqdim belän çıqtı, ul dönyadağı nizaqlarnı kiläçäktä niçek itep çişü mäs’äläsen qaraw öçen İminlek Şurasınıñ däwlät wä xökümät başlıqları däräcäsendäge utırışın ütkärergä çaqırdı.

Audio

“Bez dönya belän niçek idarä itü, andağı törle nizaqlarnı niçek xäl itü xaqında kileşergä tieş, şuña kürä dä min İminlek Şurasınıñ däwlät häm xökümät citäkçeläre däräcäsendäge utırışın ütkärüne ütenäm” di Fransiäneñ tışqı eşlär ministrı. Monıñ turıdan-turı Quşma Ştatlar citäkçelegenä yünältelgän, anıñ dönya krizisların barı tik xärbi köç belän genä xäl itärgä tırışuwın iskä alıp yasalğan belderü buluwı şik uyatmıy. Britan yağı Ğiraqqa soñğı mömkinlek birüne, 10 kön eçendä tulısınça qoralsızlanuwın raslağan dälillär kürsätüne täqdim itte. Läkin Fransiä inspeksiälär däwam itkän şartlarda andıy ultimatumnar quyu urınsız dip belderde. Ğiraq suğışı şulay itep älegä İminlek Şurası qısalarında bara, xörmätle tıñlawçılar.

Kärim Kamal, Praga.
XS
SM
MD
LG