Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 06:56

Xalıqara Cinayәtlәr Mәxkәmәse üz eşen başlıy.


11-nçe Martta berençe Xalıqara Cinayәtlәr Mәxkәmәse üzeneŋ eşen başlıy. Maxkәmә insaniәtkә qarşı cinayәt eşlәvçelәrne cavapqa tartu xoquqına iә. Mәxkәmә taraftarları, anıŋ oyışuın keşe xoquqlar өlkәsendә soŋğı 50 yıldağı in zur qazanış dip bәyәlilәr. Lәkin, bu өlkәdә yaqın kilçәktә zur tәrәqqiәt bula alır dip kөtmәskә kirәk

Suğış cinayәtlәren hәm keşeçelekkә qarşı eşlәngәn cinayәtlәrne tikşerü belәn şөğellәnәçәk Xalıqara Cinayәtlәr Mәxkәmәse irtәgә Haagada ant itә. BMOsı general sekretarı Kofi Annan da qatnaşaçaq yolada 18 xakim ant itәçәk. Lәkin, ul şunduq aktiv eşli başlayaçaq dip әytep bula. Mәxkәmәneŋ xoquq kiŋәşçelәrennәn Phakiso Mochochoko radiobız xәbәrçesenә bu xatqa bolay dide

Audi

"Mәxkәmәneŋ aktivlığında әllә ni üzgәreş bulmayaçaq. Tөp әhәmiәt administrativ strukturanı buldıruğa hәm xakimnәrneŋ kilüenә birelәçәk."

Xalıqara Cinayәtlәr Mәskәmәse oyışqançığa qәdәre bik küp әzerleklәr hәm kirәtlәrne ütü kirәk buldı. Ayırım şәxeslәr, xөkümәttәn bәysez oyışmalar, Human Rights Wartch kebek oyışmalar moŋa zur өleş kerttelәr. 1998-nçe yılda Rimdә BMOsınıŋ 120 ağzası bu turıdağı kileşüne yaqlap tauış birdelәr. Kileşü uzğan yılnıŋ iyül ayında 60 dәvlәt anı ratifikatsiәlәgәç kөçkә kerde. Bügengәçә 89 il anı rasladı.

HRW vәkile Richard Dickerson yıllardan birle monıŋ өçen tırışıp kilde. Ul bu xaqta bolay dide

Audio

"Xalıqara Cinayәtlәr Mәxkәmәsenneŋ 18 xakimeneŋ ant itüe tarixi mizgel Bu soŋğı 50 yılda keşe xoquqları өlkәsendәge iŋ mөhim mexanizmnıŋ işeklәren açuın hәm aqrınlap eşkә başlauın aŋlata."

Dickerson Mochochokonıŋ mәxkәmәdәn yaqın kilәçәktә әllә nindi zur aktivlıq kөtәrgә yaramıy digәn fikere belәn kileşә.

Audio

"Min kilәse atnalarda hәm xәtta aylarda küp nәrsәlәr bulır dip kөtmim. Alar oyışmanı buldıru belәn mәşğul bulaçaqlar."

AQŞ Xalıqara Cinayәtlәr Mәxkmәsen oyıştıru eşendә qatnaşsa da Washington soŋğı vaqıtlarda aŋa qarşı pozitsiә aldı. Gәrçә, prezident Klinton bu turıdağı kileşügә qul quysada , Kongress amerikannar politik sәbәplәrdәn xөkemgә tartılaçaqlar digәn qaraştan çığıp aŋı raslamadı. Buş isә prezident bulğannan soŋ, kileşüdәn çıqtı. Şunnan soŋ AQŞ 20 triәsendә vaq dәvlәtlәr belәn. alar AQŞ vatandaşların xalıqara mәxkәmәgә tapşırmayaçaqlar digәn kileşülәr tüzede. Dickersonnıŋ fikerençә,

Audio

"AQŞ qarşı çıqmağan xәldә, bu mәxkәmә kөçlerәk bulır ide. Buş administratsiәseneŋ aŋa qarşı çığuı, AQŞnı tarixnıŋ yalğış yağına quya."

Xalıqara mәxkәmә , milli mәxkәmәlәr ğәyepelelәrne eşlәgәn cinayәtlәre өçen xөkemgә tarta almağan yәisә tartırğa telәmәgәn xәldә genә eşli başlıy. Mәxkәmә dәvlәtlәrne tügel, ә ayırım şәxeslәrne genә cavapqa tarta ala. Keşelekkә qarşı cinayәt kiŋ taralğan hәm sistematik rәveştә bulırğa tieş. Şuşı şartlarnı küz aldında totqanda AQŞ vatandaşları xөkemgә tartılaçaq digәn borçılunıŋ urınsz buluı kürenә. Şulay da Washington Xalıqara Cinayәtlәr Mәxkәmәsen kire qağa.

Fәrit Idelle, Praga.
XS
SM
MD
LG