Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 05:30

Mintimer Şäymiev Çeçnyağa mömkin qädär kübräk möstäqillek birü yağında


Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiew çärşämbe könne “İnterfax” agentlığına Çeçnya mäs’äläsenä bağışlanğan intervyu birde. Berençe itep, ul Çeçnya Konstitutsiäseneñ yaña proyektına kertelgän çiklängän suverenitet statusına tuqtaldı. Mintimer Şäymiev çiklängän suverenitet statusı mäs’äläsen säyäsiläştermäskä çaqırdı. Mäğlüm ki, Çeçnyanıñ yaña Konstitutsiäsenä suverenitet töşençäse kertelgäne mäğlüm bulğaç, Mäskäw säyäsätçeläre, bu tağın separatizmnıñ yaña äyläneşenä kiteräçäk, digän şik beldergännär ide. Mintimer Şäymiev federal' üzäkkä Çeçnyağa kiñ wäkälätlär birüdän qurıqmasqa kiräk dip sanıy. Respublikağa suverenitet üz wäkälätläre çiklärendä birelä, häm mondıy torış barı tik xoquqi yassılıqta bula, dip assızıqlap äytte Tatarstan prezidentı “İnterfax“ xäbärçesenä. Ul federativ däwlätkä kergän subyektlarnıñ suveren xoquqları bula aluına Amerika, Almaniä kebek illär täcribäsen misal itep kiterde.

Prezident şulay uq Rusiä Federatsiäse Konstitutsion mäxkämäseneñ üz waqıtında respublikalarnıñ suveren xoquqların inqar itkän qararın da iskä aldı. Mäxkämä qararın tikşermäw xäyerle bulsa da, Mintimer Şäymiev fikerençä, bu qarar säyäsiläşterelde, qay yaqtan qarasañ da, Rusiäneñ töp Zakonında däwlät dip tanılğan respublikalar federativ däwlät qısalarında suverenitetqa iä bula almıy qalmıylar. Mintimer Şäymiev äytüençä, bügen Çeçnya Rusiä sostavında bulamı-yukmı digän soraw tormıy. “Çeçnya xalqı artıq küp mixnät kiçerde. Häm ber yaqtan Federal' üzäkkä ışanıçnı kire qaytaru öçen, ikençe yaqtan Çeçnya xalqına xörmät kürsätü yözennän respublikağa Rusieneñ ber öleşe bularaq, üz yazmışın möstäqil xäl itü mömkinlege birergä kiräk. Konstitutsiäneñ referendumda qabul iteläçäge moña tağın ber dälil”, dip sanıy Mintimer Şäymiev. İnterv'yuda şulay uq Çeçnyağa kiñ möxtäriät statusı birü ideyäse da xuplana. Şulay itep, Çeçnyada yaña Konstitutsiä xaqında referendum ütkärü aldınnan Tatarstan yörägennän kiçergän suverenitet, möstäqillek, däwlätçälek ideyälären yaqlap çıqtı.

Küptän tügel Bötentatar ictimaği üzäge plenumında Rusiäneñ federativ däwlät tözeleşen yaqlawçı häm anıñ öçen köräşüçe berdän-ber respublika -Tatarstan ğına qalıp bara, digän fiker äytelgän ide. Ä Tatarstan prezidentınıñ Däwlät Şurasına yullamasında federativ mönäsäbätlärgä ayırım bülek bağışlandı. Häm anda Tatarstan statusın saqlap qalu küpçelek öçen Rusiädä federalizmnıñ qotılğısızlığın häm ütä kiräklegen añlaw belän bäyle, dielä. Kem belä, birsen Xoday, bälki Çeçnyadağı referendumnan soñ Rusiä federalizmın yaqlawçılar sanı artır.

XS
SM
MD
LG