Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 19:33

Yäkşembedä Çeçnәdә referendum ütkәrelә. Bu turıda qayber belgeçlәr fikere


uşı kөnәrdә dөnya Ğıraqqa qarşı başlanğan suğış belәn mәşğul. Televideniә, radio, gazeta-jurnallar tөp әhәmiәtne şuşı qorallı konfliktqa birәlәr. Lәkin, suğışnıŋ başlanuı belәn tormış tuqtalmadı. Ğıraq suğışı bulmasa ide, mөhim vaqiğәlәrneŋ berse Çeçnәdә Yәkşәmbe kөnne ütkәrelәçәk referendum bulır ide. Radiobıznıŋ Mөskөvdәge xәbәrçese referendum uŋayınnan qayber belgeçlәrneŋ fikeren soradı.

Yәkşәmbe kөnne Çeçnәdә ütkәrelәçәk referndumda, saylauçılar yaŋa konstitsiә proyektın, parlament hәm prezident saylauların yaqlau-yaqlamauların belderәçәklәr. Mәskәvneŋ bu planı Russiә Federatsiәseneŋ subyektı bulaçaq Çeçnә hәm anda üz keşelәre utırğan xakimiәt buldırunı küz aldında tota. Mәskәvdәge Carnegie Üzәgeneŋ politik küzәtüçese Nikolay Petrov Mәskәv üz planı әllә nindi zur qıyınlıqlarsız ğәmәlgә quyılır dip kөtә dip belderde.

Audio

Çeçennәrneŋ bu plannı qabul itep itmiәçәklәre bilgesez. Mәskәvәdge politik texnoligiә üzәge anaizçısı Aleksey Makarkinneŋ fikerençә, Mәskәvneŋ Çeçnәgә vәğdә itkәn kiŋ aftonomiәseneŋ nәrsәne küz aldında totuı bilgesez. Lәkin, Mәskәvneŋ tügel bәysezlek, xәtta yarım bәysez statut ta birmiәçәge açıq.

Audio

Konstitutsiә proyektınıŋ berençe maddәsendә ük Çeçnә respublikasınıŋ territoriәse Russiә federatsiәseneŋ ayırmaslıq hәm bülenmәslek өleşen tәşkil itә dip açıqça әytelgәn. Makarkinnıŋ fikerençә, Mәskәv nindider ber dәrәcәdә bәysezlek birü 1990-nçe yıllardağı vazğiәtneŋ xasıyl buluına kiterer dip borçılsa da, Çeçnәgә başqa subyektlarğa tanımağan qayber xoquqlar birüe mөmkin.

Audio

Mәskәv yaqlı Çeçnә xөkümәteneŋ başlığı Axmed Qadırov nefte hәm energetika sektorın kontrol itü rөxsәten Mәskәvdәn alırğa tırışaçağın beldergәn bulsa da, Kreml moŋa rizalıq birmәs kebek. Makarkinnıŋ süzlәrençә, Çeçnә Russiәneŋ ber өleşe dip dәğvә itәrlek nindi dә bulsa xoquqi dokument yuq. Russiә Çeçnә belәn Federal Kileşüneŋ tüzelüenә ireşsә, bu өç ğasırlıq Çeçnә-Russiә tarixındağı berençe kileşü bulaçaq. Lәkin, Petrovnıŋ fikerençә, federal xөkümәt belәn nindi genә kileşü tөzelmәsen, anı Çeçnә cәmağәtçelegeneŋ telәgenә qarşı ğәmәlgә quyıp bulmas. Mәskәv yaqlı Çeçen administratsiәseneŋ yaqlauı da monı üzgәrtmәs.

Audio

Russiә referendumnı ütkәrgәn , xөkümәtne bilgelәgәn hәm federal kileşü tөzegәn xәldә dә, bu әle ciŋügә ireşüne aŋlatmayaçaq.

Audio

Petrov referendum ütkәrü өçen vaqıt uŋay tügel hәm çeçennәrneŋ küpçelege tauış birüdә qatnaşmayaçaq hәm anıŋ nәticәlәren dә qabul itmiәçәk digәn fikerdә.

Fәrit Idelle, Praga.
XS
SM
MD
LG