Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 15:11

Ğiraq suğışı başlanğanğa näq ber atna tuldı


AQŞ häm Britan köçläre uzğan atnanıñ pänceşämbe irtäsendä Ğiraq citäkçelege cıyılğan dip uylanılğan urınğa küpsanlı raketalar oçıru belän suğışnı başlap cibärgän ide. Ämma Ğiraq citäkçelgegen suğış başında uq yuq itü maqsatındağı ul operatsiä uñışqa ireşmäde kebek. Xäzer Ğiraq armiäse koalitsiä köçlärenä qatı qarşılıq kürsätä. Uzğan töndä häm bügen irtän koalitsiä oçqıçları Ğiraqnı bombalawnı däwam itte. Bügen irtän başqalada küpsanlı şartlaw tawışları işetelde. Şartlawlarnıñ qayberläre Bağdad üzägendä, qayberläre şähär çitendä buldı.

Kiçä köndez bağdad üzägendä tınıç xalıq cıyılğan urında şartlawdan 15-läp keşe hälak bulğan, 30-labı yaralanğan ide. Bağdad monıñ öçen koalitsiä köçlären ğäyepläde. Ämma AQŞ xärbi citäkçelege, bu hälakätkä yalğış töşkän AQŞ raketası säbäp bulırğa mömkinlegen tanısa da, cawaplılıqnı tulısınça üz östenä aludan baş tartıp, anda Ğiraqnıñ hawa höcümennän saqlanu raketası töşep şartlağan bulırğa da mömkin dide.

Könyaqtan Ğiraq üzägenä taba xäräkät itüçe koalitsiä köçlärenä qatı qarşılıq kürsätü däwam itä. AQŞ prezidentı George Bush tiz ciñüne kötärgä kiräkmi dip belderde. Ul aldan äzelängän çığışın soñğı mizgeldä üzgärtep xärbi kampaniä planlaştırılğannan aldaraq bara digän süzlärne töşerep qaldırdı. Qayber xärbi küzätüçelär bu kampaniädä AQŞ häm Britan xärbiläre qurqınıç astına quyıla dip tänqitläde.

Reuter agentlığı Quşma Ştatlar yaqın könnärdä Ğiraqqa tağın 30 meñläp xärbi cibärergä cıyına dip belderde. Cäşrämbedä Quşma Ştatlar Ğiraqnıñ tönyağına Kördlär kontrolendäge öleşenä İtaliädäge xärbi bazasınnan kiterelgän ber meñläp sanda hawa desantı töşerde. AQŞ xärbiläre äytüençä, älegä alarğa bernindi qarşılıq kürsätelmägän. Xärbilär Reuter agentlığına bu tönyaq frontnı açu bulaşaq dip beldergän. Ämma desantnıñ qaysı urınğa töşerelüe tögäl äytelmi. Tizdän anda tanklar häm xärbi maşinalar kitereläçäk. Oçqıçlar isä tönyaqtağı Ğiraq pozitsiälären bombalawnı däwam itep, tönyaq frontnı açuğa äzerli.

Britan xärbiläre äytüençä, könyaqta, Ğiraqnıñ ikençe zur şähäre Basra yanında AQŞ citäkçelegendäge köçlär Ğiraq tankları häm xärbi maşinaları belän bäreleşkän. Koalitsiäneñ hawa höcümnäre biredä Ğiraqnıñ berniçä xärbi texnikasın cimergän.

Ğiraqnıñ iñ yaxşı köçläre sanalğan Resbublika Saqşıları ğäskäreläreneñ ber öleşe Bağdadtan könyaqqa, Nacaf şähäre yanındağı AQŞ köşlärenä taba bara. Älege xärbi qärwannıñ zurlığı turında qarşılıqlı mäğlümätlär kilä. Qayber çığanaqlar qärwannıñ küpsanlı buluı turında beldersä, Quşma Ştatlarnıñ Berläşterelgän Xärbi Ştab başlığı Richard Myers AQŞ köçläre Bağdadtan könyaqqa quzğalğan azsanlı köçlär belän bäreleşergä äzerlänä dip çığış yasadı. AQŞ xärbiläre bez ul qärwannı tabu belän, köndezme, tönläme buluına qaramastan aña höcüm itäçäkbez dip belderde. Ğiraq xärbi citäkçelege Respublika Saqçıları berençe märtäbä Amerikannar belän “doşman yörägendä qurqu häm panika tudırğan” bäreleş oyıştırdı dide. Ämma bu süzlärneñ qaysı bäreleş turında äytelüe açıqlanmadı.

Reuter agentlığı belderüençä, ber amerikan ofitserı Nacaf şähäre yanında Ğifrat yılğası aşa küper öçen bäreleşlärdä Ğiraq armiäse AQŞ tankların häm xärbi maşinaların cimerde dip äytkän. Anıñ äytüençä, Amerikan xärbiläre tanklardan häm maşinalardan çığıp ölgergän bulırğa mömkin. Ämma älegä alarnıñ yazmışı tögäl mäğlüm tügel.

AQŞnıñ Öçençe cir öste diviziäse başlığı General Mayor Buford Blount AFPğa ğiraqlılar AQŞ köçlärenä qatı häm daimi höcümnär oyıştıra dide. Nacafnı çolğap alu häm qom burannarı tönyaqqa taba xäräkätne kiçekterde. Blount, näticädä bez plannan 2 köngä qalışabız dide.

AQŞ salqanu ministrlığınıñ ber wäkile, üz isemen atamaw şartı belän, xärbi citäkçelek töp iğtibarnı Bağdadtan citkä yünältergä cıyınmıy dip belderde. Anıñ äytüençä, koalitsiä köçläre älegä Ğiraqnıñ könyağındağı şähärlärdä uram suğışları belän waqıt ütkärergä cıyınmıy, töp maqsatqa, başqalanı aluğa omtılunı däwam itäçäk.

Çärşämbe könne BMO iminlek Şurası Ğiraq turında açıq utırış ütkärde. Anda Ğiraq ilçese Möxämmät Adduri İminlek Şurasın AQŞ häm Britaniäne Ğiraqqa qarşı “açıqtan-açıq agressiä”dä ğäyepläp rezolütsiä qabul itärgä çaqırdı. Ad Duri AQŞ belän Britaniäne meñnärçä ğiraqlılarğa, şul isäptän balalarğa, xatın qızlarğa häm qartlarğa zıyan kiterüdä ğäyepläde. BMOdağı Ğäräp Ligası ilçese Yahya Mahmassani İminlek Şurasın suğışnı tuqtatırğa häm Ğiraqtan ğäskärlärne çığarırğa öndäde. Ul älege suğış barlıq xalıqara iminlek sistemasın cimerä dide. İminlek şurası utırışı bügen dä däwam itäçäk.

AQŞ däwlät sekretare Colin Pawell Kongressnıñ wäkillär palatasındağı çığışında, suğıştan soñ Ğiraqta xakimiät urnaştıruda BMO da rol’ uynıyaçaq dip beldersä dä, AQŞ suğıştan soñ Ğiraqta kontrol’ne yuğaltırğa, annan çigenergä cıyınmıy, kontrol’neñ töp öleşe koalitsiä qulında qalaçaq dide. Anıñ äytüençä, soñraq ğiraqlılar tarafınnan tözeläçäk küçeş çorı xakimiäte urnaştırılaçaq häm BMOnıñ maxsus koordinatorı çaqırılaçaq.

Kiçä Britaniä premyer-ministrı Tony Blair Quşma Ştatlarğa kilep prezident Bush belän oçraştı. Blairnıñ süzçese äytüençä, premyer-ministr Äl-Cäzirä televidenieseneñ suğış qırında hälak bulğan Britan soldatların kürsätüenä qatı rizasızlıq beldergän. Buş belän Blairnıñ berençe oçraşuında Säddam Xösäin xakimiätennän soñğı Ğiraq yazmışı, Ğäräp illäre belän könbatış dönya mönäsäbätläre, yaqın könçığıştağı wäzğiät turıdna süz bulğan.

Naif Aqmal, Praga
XS
SM
MD
LG