Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 05:10

Ğiraq suğışı öçençe atnasına kerde: koalitsiä köçläre Bagdad astında. Amerikanıñ ber oçqıçıı häm ber boralağı bärep töşerelde


Pänçeşämbe irtäsendä Ğiraq suğışı öçençe atnasına kerde. İke atna barğan xärbi kampaniä näticäsendä koalitsiä köçläre könyaqtan yartı Ğiraqnı ütep başqalağa citte. Çärşämbedä general Vincent Brooks Qatardağı idarä üzägennän, kolaitsiä köçläre Bagdadnı inde kürä dip belderde:

audio:Bez Bagdadqa yaqınayabız, xäncär rejimnıñ yörägenä töbälgän, häm ul kitkänçe anda qalaçaq.

Kolaitsiä köçläre Bagdadqa ike yaqlap yaqınaya: könyaq-könçıştan häm könyaq-könbatıştan. Berayqtan 3nçe cir öste diviziäse kilsä, ikençe yaqtan - desantçılar. Tigris häm Ğifrat yılğaları aşa strategik yaqtan möxim bulğan ike küper alındı. Çärşämbedä Pentagonda ütkän matbuğat oçraşuıda general mayor Stanley McChrystal, Ğiraqnıñ iñ köçle ğäskäre sanalğan Cömhüriät saqçılaırına zur zıyan kilde, 6 diviziäneñ ikese, Bagdad häm Mädinä diviziäläre eştän çığarıldı, dip äytte. McChrystal koalitsiä köçläreneñ Bagdadtan ni barı 50 çaqırım yıraqlıqta toruwın äytte, läkin alda äle qatı bäreleşlär kötä dip östäde:

Audio

Ğiraq räsmiläre koalitsiäneñ uñışları turındağı xäbärlärne kire qaqtı. Mäglmät ministrı Möxömmät Säet Äl-Sahaf monı uydırma dip atadı. Çärşämbedä Saddam Xösäin ike belderü yasadı. Bersendä ul «ciñü bezneñ qulda» dip äytte, ikençesendä Quşma Ştatlarğa satılğan şpionnarnı tabırğa yärdäm itüçelärgä aqçalata büläk wäğdä itte. Ber kön elek Saddamnıñ belderüen televidenie aşa Äl-Sahaf uqıp birgännän soñ, Saddam üze isän mikän digän şiklär tuğan ide. Şul şiklärne taratu maqsatı beländer inde, çärşämbedä Ğiraq televideniese Saddam räislegendä ütkän xökümät utırışınnan sürätlär kürsätte. Saddam anda yılmaıyp utırdı, läkin tawışı birelmäde, tasmanıñ qayçan yazılğanı bilgesez.

Koalitsiä köçläre Bagdadqa yaqınayğan sayın, Ğiraqnıñ alarğa qarşı ximik yä biologik qoral qullanu ixtimalı töp sorawğa äylänä bara. Ğiraq räsmiläre üzlärendä ximik biologik qoral buluın inqär itä. Bu turıda vitse-prezident Taha Yassin Ramadan kiçä tağın ber äytte. Ämmä koalitsiä citäkçeläre moña ışanmıy. Ğiraqta ximik qoral tabılmasa da, amerikan xärbiläre annan saqlanu çaraları, maskalar, kiemnär taptı. Amerikan xärbiläre äytüençä, koalitsiä köçläre Bagdad tiräsendäge «qızıl sızıqnı» uzğannan soñ Ğiraq alarğa qarşı ximik yä biologik qoral qullanırğa mömkin.

Soñğı xäbärlärgä qarağanda, koalitsiäneñ qayber törkemnäre ul sızıqnı inde uzıp, başqaladan ni barı 30 çaqırım yıraqlıqta tora. Bu xärbilär ximik qoraldan saqlanu öçenm maxsus kiem kigän. Vincent Brooks süzlärençä, andıy qoral xärbilärne tuqtata almıy:

Audio: Qaysıdır ber mizgeldä rejim küpläp üterü qoralı qullanırğa mömkin. Andıy qoralı barın beläbez, ul anı üz xalqına qarşı qullandı. Menä şul qızıl sızıqqa citkäç rejim qarar itergä mömkin.

Könyaqtan alıp başqalağa qädär aranı koalitsiä köçläre ike atnada ütte. Bagdadnı alu alay tiz bulmasqa mömkin. Qayber belgeçlär fikerençä, ul 4-tän alıp 8 atnağa qädär suzılır ala. Moñarçı koalitsiä köçläre açıq dala häm keçkenä şähärlärne çağıştırmaça ciñel ütsä, Bagdadta köçle qarşılıqqa duçar bula ala. Uram sığışı şartları, Ğiraq xärbilärenä beraz östenlek birä, alar koalitsiä köçlärenä şaqtıy zur zyıan iterä ala. Ozaqqa suzılğan suğış häm sivil xalıq arasında qorbannar xalıqara cämägätçlek fikerenä täsir itergä mömkin.

Çärşämbedä Bagdadqa bulğan hawa xöcüme waqıtında bombalarnıñ berse bala tudıru yortına töşte. Xastäxanä xezmätkärläre äyütençä, berniçä keşe xäläk bulğan, 25-e yaralanğan.

Pänceşämbe irtäsendä Bagdadta yänä köçle şartlawlar yañğıradı. Amerikan xärbiläre äytüençä, şähärdäge ber qoral saqlanmasına 40-lap “aqıllı” bomba taşlanğan.

Reuters xäbärenä qarağanda uzğan töndä Cömhüriät saqçılaırınıñ ber törkeme koalitsiä köçlären qarşı alu öçen Bagdadtan könyaqqa taba çığıp kitkän. Alarnıñ bu xäräkäten Amerikanıñ küzläw oçqıçı terkägän. Gvardiäçelär utqa totılğan.

Pänceşämbe irtäsendä Kerbala şähäre tiräsendä Amerikanıñ Blackhawk boralağı bärep töşerelüwe turında xäbär itеlde. Pentagon äytüençä, boralaq ciñel qoraldan bärep töşerelgän. Andağı 11 keşeneñ 7-se xäläk bulğan, 4-se yaralanğan. Qatardağı idarä üzäge, boralaqta 6 xärbi bulğan dip belderä.

Beraz waqıt uzuğa tağın ber yuğaltu turında xäbär itelde. Şul uq Kerbala tiräsendä Amerikanıñ F-18 Hornet xäcüm oçqıçı raketa belän bärep töşerelgän. Pilotnıñ yazmışı älegä bilgesez.

Ali Gilmi, Praga
XS
SM
MD
LG