Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 08:41

Suğıştan soŋğı Ğıraq belәn kem idarә itәçәk?


Berektәş kөçlәr Bagdatqa basımnı kөçәytkәndә, Washingtonda Saddamnan soŋğı Ğıraqta administratsiә nindi bulırğa tieş digәn mәsәlәdә fiker alışular bara. Bu mәsәlәdә әle urtaq fiker yuq.

Bu mәsәlәdә Buş administratsiәseneŋ üzendә dә urtaq fiker yuq. Saqlanu ministereneŋ urınbasarı Paul Wolfowitz Yәkşәmbe kөnne NBC televideniәsenә birgәn әngәmәsendә AQŞnıŋ maqsәte Ğıraqta xalqnı vәkillek itkәn administratsiәne mөmkin bulğan qәdәre tizlektә urnaştıru bulsa da, monı qısqa vaqıtta eşlәp bulmas. In kimendә altı ay vaqıt kirәk bulaçaq dip belderde.

Audio

"Maqsәt Ğıraqta şunduq xөkümәt tөzü tügel. Maqsәt Ğıraq xalqın çın mәğndә vәkillek itkәn xөkümәt tөzü. Bezneŋ administratsiәdәn Ğıraq xalqın vәkillek itәçәk xөkümәt buldıru arasındağı küçmә xakimiәt turında bez hәm Ğıraqtağı hәm çit illәrdәge ğıraqlılar belәn sөylәştek. Mәsәlәne axırğa citkerü өçen vaqıt kirәk bulaçaq. Vaqıtlı xakimiәt urnaştırğannan soŋ, vaqiğәlәrneŋ tәrәqqiәten kөtәrgә kirәk bulaçaq."

Vaqıtlı xakimiәt өçen kem cavaplı bulaçaq digәn sorauğa әlegәçә cavap yuq. Tәsirle amerikan senatorı Bayden vaqıtlı xakimiәttә, 12 yıl buyına Ğıranıŋ üzendә qarşılıq kürsәtkәn ğıraqlılarnıŋ tügel, ә çit illәrdәgelәrneŋ өstenlek itü mөmkinlenә borçıluın belderde Ul Yәkşәmbe kөnne ABC televideniәsenә birgәn әngәmәsendә, qayber mәğlümәtlәr prezident Buşnıŋ baş kiŋәşçelәreneŋ şiğıy kәsepçese Ahmed Çelebi citәklәgәn oppozitsiәdәge Ğıraq Milli Kongressına tөp rol birüne yaqlauların işarә itә dip belderde.

Audio

"Dөresme-yuqmı, Çelebigә hәm Ğıraq Milli Kongressına xakimiәtneŋ 60 protsent tirәsendә birelәçәk hәm alar soŋğaraq 40 protsentnı qullarına elәkterәçәklәr. Bu barıp çıqsa, hәlәkәt bulaçaq".

Senator Çelebigә өstenlek birüne nindi kiәşçelәr yaqlıy digәn mәsәlәgә açıqlıq kertmәsә dә, Wolfowitz alarnıŋ berse dip xisaplana. Bayden şulay uq suğıştan soŋğı Ğıraqta BMOna hәm NATOğa rol birüne dә yaqlıy. Ul tınıçlıqnı saqlau hәm humanitar yardәm өçen barlıq ekonomik hәm başqa yөk AQŞ hәm Britan cilkәsenә genә tәşmәskә tieş dip belderde. Lәkin, Buş administratsiәse BMOnıŋ role tik humanitar yardәm mәsәlәse belәn genә çiklәnergә, yaŋa xөkümәt mәsәlәsenә ul tıqşınmasqa tieş digәn fikerdә. AQŞ dәvlәt sekretarı Powell Saddamnı bәrep tөşerü өçen ekonomik, politik hәm human yөk anglo-amerikan koalitsion partnerlarına tөşte, şul sәbәple Ğıraqnıŋ kilәse xөkümәteneŋ nindi bulaçağı mәsәlәsendә alar üzәk rol uynarğa tieşlәr dip belderep kilә. Lәkin, Britaniә BMOnıŋ zurıraq rol uynauın teli. Blair belәn Buş arasında Tөnyaq Irlandiәdәge oçraşuda da bu tөp tema bulaçaq.

Fәrit Idelle, Praga
XS
SM
MD
LG