Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 19:52

Koalitsiä köçläre Ğıraq şähärlärendä muzey häm kitapxanälärneñ talanuına iqtibar itmäde


Amerika häm Britan ğäskäriläre Ğıraqta neft qoyıların şunduq nıqlap saqlıy başlasalar da , şähärlärdä muzey häm kitapxanälärgä iqtibar itüçe bulmadı. Dönya sivilizatsiäseneñ bähäsen äytep bulmağan xäzinäläre talandı, urlandı, yandırıldı. Zialılar talaunı tuqtatmağan koalitsiä köçlären ğäyepläsä dä, Parijda UNESCO konferensiäsendäge belgeçlär qaraşınça , qayber işarälär monıñ ğadı talau tügel ä borınğı sänğät belän sävdä itkän oyışqan cinayätçe törkemnärneñ eşe buluın kürsätep tora . FBİ borınğı xäzinälärne tabu öçen üz agentların Ğıraqqa cibärde.

Bagdadnıñ borınğı äsärlär muzeyınıñ talanuınnan soñ qatı basım astında qalğan AQŞ bäyäse äytep betergesez tarixi äsärlärne tabuda yardämçe buluları öçen FBİ agentların Ğıraq başqalasına cibärde. Prezident G.Bushnıñ mädäni kiñäş komitetı citäkçese Martin Sullivan AQŞnıñ talaularnı tuqtatmawına protest belderep urınınnan kitkän. Federal Tikşerü Burosı FBİ direktorı Robert Müller talaularnı tikşerü häm ğomumän Ğıraq şähärlärendä iminlekne arttıru tırışlıqlarında bulışlıq kürsätüläre öçen agentlar cibärdek dip söyläde. Müllär süzlärençä, Ğıraq xalqınıñ xäzinälären kire qaytaru bezneñ yäklämä bulıp tora. Prezidentnıñ mädäni kiñäş komitetı citäkçese Sullivan 8yıldan soñ postınnan ayrılğan. Komitetnıñ başqa ber äzğası Gary Vikan da kitkän. Milli muzey,kitapxanäneñ talanu yandırıluına ber atna da ütmi , atnakiçtä Parijda BMOnıñ mäğarif ,fän mädäniät oyışması UNESCO 30lap sänğät belgeçe vä sänğät tarixçısın cıyıp ber könlek konferensiä oyıştırdı. Chicago Universitetı pofesorı, Bagdadta tikşerü öçen Amerikan Assosiatsiäse prezidentı Gibson talaunıñ ber öleşe bigräk tä planlaştırılğan aksiägä oxşıy , bik tä profesional bulıp kürenä digän. Qayber expertlar qaraqlar muzeyneñ işek, seyfların açqıç belän açqan dip äytä. UNESCO cıyılışında expertlar, närsä urlanğan, küpme niçe kisäk bu turıda töğäl mäğlümät yuq, çönki küp kenä dokumentalar kölgä äylängän dip äytte . UNESCOda sänğät öçen direktörnıñ urınbasarı Mönir Buşenaki süzlärençä (audio) İnterpol, Muzeylarnıñ Xalıqara Şurası häm Sänğät belän satu İtüçelärneñ Xalıqara Berläşmäsenä xabär itelgän. Comğa täştän soñ Bagdadtta muzeynıñ talanuın kürü belän UNESCO tirä yaqtağı illärneñ mädäniät ministırlıqlarına xat cibärde. Xatta küzätüne, politsiäne arttıru Ğıraqtan çiğarıluı mömkin obyektlar turında tamojlarğa mäğlümät birü soralğan. UNESCO citäkçese Koiciro Matsuura muzeynı talauçılar, qaraqlar äsärlärne qurıqmıy kire kiterüläre öçen amnesty iğlan itergä täğdim itkän. Universitetlar politsiä, sänğät säwdägärläreneñ eşen qulaylaştıru öçen meñnärçä obyektnıñ räsemnären internetta basıp çığardı. Bagdad häm Musul kebek şähärlärneñ muzeylarında talanğan äsärlärneñ bäyäsen äytü mömkin tügel könyaq mezopotamyada dönyanıñ berençe urnaşu üzäge Ur, Uruq kebek şähärlärdä tabılğan äsärlär , dönyanıñ berençe yazu ürnäkläre , soñraq çorda Assurie patşabikäläreneñ altın bizenü äyberläre,altın häm törle metallärdän yasalğan xäykällär şulayuq dönyanıñ berençe legal dokumentları yuğalğan äsärlär arasında … Bagdad kitapxanäsendä dönyanıñ in borınğı Qoräne yä yandı yä dä urlandı bu turıda töğäl mäğlümät yuq älegä. Yuğaltularnı meñ yıl elek İskenderie kitapxanäsen yandıru häm mangollarnıñ 13nçe ğasırda Bagdadnı okupatsiäläve belän çağıştıra qayber ğalimnär. BMOnıñ general sekretarı Kofi Annan Bagdadtta tarixi äsärlärneñ talanuın böten keşelek dönyasının yarası dip atadı

Färidä Xämit , Praga
XS
SM
MD
LG