Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 19:10

Suğışqa qarşı bulğan Fransiä BMOda AQŞ pozitsiäsenä yaqınlaşamı?


Fransiä Ğıraqqa quyılğan iqtisadi çikläülärne şunduq tuqtatrığa häm qoral inspeksiälärendä AQŞ expertların BMO belgeçläre belän bergäläp eşlärgä çaqırğan. Bu täqdim, Ğıraq suğışı säbäple tirän fiker ayırmalıqları xasıyl bulğan İminlek Şurası äğzaları arasında kompromisqa baruğa işarä bulıp tora. Ämma AQŞ Ğıraqta küpläp üterü qoralların BMO tügel ä üz belgeçläre ezliäçäk dip belderde.

Fransiä BMOsı İminlek Şurasında suğıştan sonğı Ğıraq diskussiälären ekonomik sanksiälärne tuqtatu häm neftkä almaşqa azıq tölek programmasın däwam itterü turındağı täğdimnäre belän başlap cibärde. Bu täqdim AQŞ pozitsiäsenä taba atlanğan adım , eşneñ qızığı şunda ki Fransie suğışqa nıq qarşı buluçı illärneñ berse ide .Waşington 12 yıl däwam itkän sanksiälärne şunduq köçtän çığarıp,Ğıraqnı tözekländerü öçen kiräk bulğan säwdä häm investitsiälärgä yul açarğa çaqıra. Fransiäneñ BMOdağı wäkile Jean marc de La Sabliere sişämbedä Şurada, Ğıraqtağı AQŞ qoral expertları eşlären BMO inspeksiälär törkeme belän koordinatsiäläsen digän täqdim dä kertte. Sabliere jurnalistlarğa hädäf Ğıraqnıñ qoralsızlanğan buluın xalıqara tikşerüçelärneñ raslauı ,Ğıraq xalqınıñ yäşäw şartların yaxşırtu öçen iqtisadi çikläülär tuqtatıla ala dip äytep (audio) Sanksilärne köçtän çığaru, bezneñ mäqsat- barıbıznıñ mäqsatı-bu isä Ğıraqnıñ qoralsızlanğan buluın raslau belän bäylängän. Şunlıqtan bez sanksiälärne tuqtatıp tora alabız , neftkä almaşqa azıq tölek programmasın fazalap däwam itterä alabız. Wäkil Fransiäneñ täqdimen süzle räweştä genä belderde, Anıñ başqa detalläre älegä bilgesez. AQŞnıñ Dönya Oyışmasındağı ilçese John Negroponte süzlärençä(audio) Bez, ğıraqta dramatik räweştä üzgärgän şartlar säbäple sanksilär mömkin bulğan qädäre tiz köçtän çığarılırğa tieş dip qarıybız. Bez bu eşneñ in yaxşı räweştä xäl qılınuı öçen xäzer Fransiä häm başqa illär belän bergäläp eşlärgä tieşbez. Mäğlüm ki Ğıraq 1990nçe yılda Kuweitkä basıp kergännän soñ , aña çikläülärkertelde. 96-nce yılda iqtisadi çikläülär ciñeläytep, BMOnıñ neftkä almaşqa azıq tölek programması eşli başladı. Bu Ğıraqqa neft satıp , zarur bulğan azıq tölek häm başqa närsälär import itü mömkinlege birä.Suğış başlağannan soñ Şura programmanı 12nçe mayğa qädär Kofi Annan kontrolenä quydı. Çärşämbedä programma 3nçe iyüngä qädär ozaytılır dip kötelä. Ğıraq suğışına nıq qarşı bulğan Russiä Fransiä täqdimen söyläşergä teli kebek kürenä. Russiä ilçese Sergei Lavrov (audio) Fransiä täqdime İminlek Şurasında belderelgäneçä , ağımdağı proseduralarğa qarşı tügel,anıñ turında söyläşep bula. Bez äzer. Ämma Lavrov sanksiälär köçtän çığarılğançı BMOnıñ barlıq qoral belgeçläre Ğıraqqa qaytıp eşlären tämamlarğa tieş digän Russieneñ pozitsiäsen qabatlağan .Ul İminlek Şurasınıñ küpçelek äzğaları bu qaraşnı yaqlıy digän. AQŞnıñ suğışta da İminlek Şurasında da berektäşe Britaniä BMO inspektorların Ğıraqqa qaytarunı yaqlıy. Britanie wäkile Jeremy Greenstock jurnalistlarğa Ğıraqta älegä inspketorlarnıñ qaytuı öçen şartlar yuq ämma iminlek tämin itelgäç tä alar qaytırğa tieş dip işarä itkän. Ämma Negroponte Quşma Ştatları älege mizgeldä BMO qoral inspektorları öçen bernindi rol kürmi dip äytte . Negroponte (audio) Älege waqıtta häm yaqın kiläçäktä bez Ğıraqnı qoralsızlandıru koalitsineñ eşe dip qarıybız. Älegä AQŞ Ğıraqta küpläp üterü qoralları tapmadı, Ul AQŞ, Britan häm Avstraliäneñ elek BMOda eşlägän qoral belgeçlären tabılğan qorallarnı raslauıları öçen Ğıraqqa qaytara.İnpektorlarnıñ başlığı Hans Blix tikşerüçelär Şuradan kürsätmä alu belän 2 atna eçendä Ğıraqqa qayta ala dip äytte. Blix Jurnalistlarğa AQŞ saylağan inspektorlarnıñ abruyların töşermi genä ,Ğıraq qoralları bäysez räweştä raslanırğa tieş dip äytep (audio) Bez Koalitsiä köçläre öçen anda bulğan inspektorlarnıñ obyektiv, bitaraf bulularına ışanabız. Şiklänü öçen ber säbäp tä kürmim.Ämma ber ük waqıtta Dönya vä İminlek Şurası 10yıldan artıq bu eş belän şögellängän häm xalıqara cämäğätçelek tarafınnan täğäyenlängän bäysez törkemneñ inspeksiä häm raslauın kürergä telär ide dip ışanam . Xalıqara Atom agentlığınıñ diräktorı Äl Baradei açıq anıq yul saylap Xalıqara Atom agentlığı Ğıraqtağı eşlären mömkin bulğan qädäre tizlektä başlarğa tieş digän belderü yasadı. Yevropa Berlegeneñ tışqı mäsälälär komissionerı Chris Pattern yaña Zelandiedä suğıştan sonğı Ğıraqta häm tözekländerü häm dä qoral inspeksiälärendä BMO möhim rol uynarğa tieş ,xalıqara cämäğätçelek Dönya Oıyşıması inspektorlarınıñ kilgän näticälärgä kübräk ışanaçaq dip belderde.

Färidä Xämit, Praga
XS
SM
MD
LG