Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 05:06

Ğiraq suğışın xuplağan illärgä Waşingtonnıñ “prännege”, qarşı bulğannarğa – “qamçısı” bar


Bezneñ xalıqta “ütkän eşkä salawat” dilär. Buş administratsiäse başqa fikerdä sıman. Tege yäki bu ilneñ Ğiraq suğışına bulğan qaraşın iskä alıp, räsmi Waşington “prännek wä qamçı” säyäsäten alıp bara başladı. Suğışnı xuplağan illärgä büläk birelä, xuplamağannarğa – qamçı töşä.

Prännekneñ iñ peşkäne Polşağa eläkte sıman. Ğiraqta 3 xärbi zonanıñ bersendä küpmillätle tınıçlıq saqlaw köçläre belän citäkçelek itü näq menä aña tapşırıla. Räsmi Warşaw bu waqiğanı üze öçen tarixi adım dip sanıy. Polşanıñ elekke Finans ministrı, Amerikada iqtisad beleme alğan Marek Belka Ğiraqnıñ waqıtlı administratsiäsendä Paul Bremernıñ urınbasarı bulaçaq. Kiçä däwlät sekretare Colin Powell Ğiraq tiräsendä barğan bäxäslär waqıtında Waşington yağın alğan häm xärbi kampaniägä 200-läp xärbien birep torän Polşağa räxmät belderde:

Audio: “Polşa - Ğiraq xalqın azat itü koalitsiäsenä quşılıp, Quşma Ştatlar, häm tağı da möximräk, Ğiraq xalqınıñ yaxşı dustına äylände.”

Qayber xäbärlärgä qarağanda Amerikan prezidentı George Buş şuşı ayda Rusiägä barışlıy Polşada tuqtalırğa cıyına. Monı da küzätçelär üzenä kürä räxmät belderü dip bäyäli. Şulay itep, ber işe illär dusqa äylänsä, ikençeläre belän aralar, kiresençä, yırağaya bara.

Kiçä Waşington Times gäzite, Amerikanıñ küzläw çığanaqlarına tayanıp, Fransiä, elekke Ğiraq räsmilären viza belän tä’min itep, alarğa Yevropağa qaçu mömkinlege birgän, dip yazıp çıqtı.

Fransiäneñ Waşingtondağı ilçelege bu xäbärne kisken räweştä kire qaqtı. Aq Yort ta, däwlät departamentı da ğäyepläwne älegä raslamadı. Alay da, däwlät departamentı süzçese Riçard Boucher kiçäge brifingta mondıy süzlär äytte:

Audio: “Minemçä, här däwlät üzeneñ närsä eşlägäne, yä eşlämägäne öçen cawap totırğa tieş.”

Boucher, bu däwlätlärne isemläp atamadı, läkin Waşingtonda urnaşqan Heritage Foundation belgeçe Nile Gardiner fikerençä, süz, Ğiraq suğışına qarşı çıqqan Fransiä, Germaniä häm Rusiä turında bara:

Audio: “Quşma Ştatlar Ğiraqtağı xärbi kompaniäne xuplağan illärne büläklärgä tırışa, ä menä Ğiraq rejimı yağına basqan illärgä qarşı çaralar kürä. Fransiä, Germaniä häm Rusiä näq menä şul törkemgä kerä.”

Bu çaralarnıñ nindi bulasın Gardiner äytä almadı. Küptän tügel Colin Powell häm başqa räsmilär dä Fransiägä qarşı ixtimal çaralar belän kisätkän ide.

“Waşington Times”ta basılğan mäqälä bäysez çığanaqlardan raslanmağan. Läkin anıñ avtorı Bill Gertz tırış häm mäglümätle jurnalist sanala. Şuña kürä min aña ışanam, di Gardiner, alay ğına tügel, kiterelgän mäglümätlär – Fransiä belän Ğiraq arasındağı xezmättäşlekneñ ber keçkenä öleşe bulırğa mömkin.

Polşağa kilgändä, beryaqtan ul Amerikanı xuplasa, ikençe yaqtan kiläse yılda Yevropa Berlegenä quşılırğa cıyına, häm bu nisbättän Berlekneñ töp illäre Fransiä häm Germaniä belän mönäsäbätlären caylarğa tırışa. Polşanıñ elekke saqlanu häm tışqı eşlär ministrı urınbasarı Radek Sikorski süzlärençä, Polşa Yevropa belän Amerika arasında saylarğa telämi, aña ikese dä kiräk: Yevropa - iqtisad, Amerika – iminlek yağınnan. Şuña kürä ul berük waqıtta yaxşı yevropalı da, yaxşı NATO ägzası da bulırğa teli. Läkin, qayçaqta bu ber dä ciñel tügel.

Ali Gilmi, Praga
XS
SM
MD
LG