Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 14:50

AQŞ Ğıraqtan çığıp kitsä watandaşlar suğışı qabına alamı?


BMOsında qabul itelgän rezolutsiä okupatsion köçlärneñ Ğıraqtan tiz genä çığıp kitmiäçägen añlata.Ğıraqta qayber säyäsi törkemnär könbatış köçläreneñ toruına häm suveren xökümät oyıştıru eşeneñ kiçegüenä borçıla , açuları çığa. Ämma älege mizgeldä AQŞ vä Britan köçläre Ğıraqtan çığıp kitsä närsä bulaçağın küz aldına kiterä alasızmı?

Bu atna başlarında Bagdadta şığı möselmannarı zur demonstratsiä ütkärep , şığı citäkçese Ayatolla Kazim al- Hairinı yaqlağan şığarlar qıçqırdı ( audio) Ämma demonstratntlar al Hairinı ğına yaqlap qıçqırmadı, alar şulayuq Amerika ''go home'' yäğni Amerika öyenä qaytıp kit dip tä qıçqırdı. Bu uram cıyının izge şähär Nacaftağı äl Havza al İlmiä isemle köçle şığı xäräkäte oyıştırdı. Xäräkät ikegä bülengän ber öleşe ayatolla Sayyed Ali al-Sistaninı yaqlasa, ikençeläre 1999nçe yılda rejim tarafınnnan üterelgän imam Moxämmäd al Sadrnı yaqlıy. Bagdadnıñ şığıylar yäşägän häm elek Saddam şähre dip yöretelgän yarlı bistäsene iseme xäzer Sadr ğa alıştırıldı. Hawza xäräkäte Saddam xakimiäteneñ cimerelüennän soñ ,küp kenä şähärlärdä sotsial tärtip urnaştırdıq dip maqtana , ul 2million çaması şığı yäşägän Sadrda da üz täsiren urnaştırır dip kötelä. Başqalada Havzanıñ täsir,köçe artqannan arta bara. Havzanıñ Bagdadtağı wäkile şeyx Abdel Jabbar Menhal süzlärençä, AQŞ sivil administratsiäse alarnı yaña Ğıraq xökümäten oyıştıru eşenä qatnaşırğa çaqırğan , ämma Havza üzen säyäsi partiä bularaq oyıştıru protsesı alıp barğan öçen bu däğwätne qabul itmägän . Menhal kiläçäktä Havzanıñ xökümättä rol aluı bik mömkin dip äytsä dä ul AQŞ administratsiäsen tizlektä Ğıraqtan çığıp kitergä çaqırğan häm amerikannar kitsä Ğıraqta xaos bulmayaçaq digän,Menhal süzlärençä (audio) Bez külägä xökümät buldırdıq, din ğalimnäre andıy xökümät buldırdı alar yul xäräkäten rätkä saldı, tärtip urnaştırdı, yarlılarğa yardäm itte. bez oyıştıru eşlären yaxşı alıp barabız. Bezgä tärtip urnaştıru öçen Amerika kiräkmi Menhal AQŞ köçläre Bagdadnı alğannan soñ iminlek tä urnaştıra alamadı töp xezmätlärne dä buldıra almadı , anı ber genä närsä qızıqsındıra Ğıraqnıñ nefte dide. Menhal (audio) Alar Ğıraqtan qazanğan baylıq belän çağıştırğanda xalıqqa ällä ni yardäm kürsätmäde.Alar küp kenä neft qoyıların rätkä salıp, exportqa başladı. Ämma elektr , yul xäräkäten kontrol , meditsina kebek eşlär xäl qılınmadı. Läkin Ğıraqta AQŞ soldatlarınıñ toruına qarata başqa fikerdä buluçılar da bar. Misal öçen Bagdadta Kördistan Patriotik Berlege partiäse, ul Ğıraqtağı in zur ike körd partiäseneñ berse , şunıñ Bagdadtağı wäkile Adäl Murad bezneñ partiä amerika citäklägän koalition köçlärgä okupant tügel ä irekländerüçe dip qarıy häm demokratik xökümät oyışqançı ildä stabillıqnı saqlaun teli dip söyli. Murad ägär dä amerikannar waqıtnnan elek ildän çığıp kitsä monıñ näticese häläqät bulaçaq dip kisätä. Murad süzlärençä (audio) Minemçä, Saddam taraftarları belän xalıq arasında watandaşlar suğışı qabınaçaq . Partiälär arasında suğış başlanaçaq. bu Ğıraq öçen bik zur häläkät bulaçaq , qan tügeläçäk, açlıq başlanaçaq. 1990-nçe yılda eksildä oyışqan Ğıraq Milli Kileşüe isemle törkemneñ süzçese Ali Abdel Amir , Körd Adäl Murad äytkännäre belän kileşä. Amir qaraşınça ilneñ politik kiläçäge xäl qılınğançı könbatış köçläreneñ qaluı zarur. Çönki Saddam rejimınıñ qaldıqları äle dä bar .Amir süzlärençä ( audio) Xökümät oyıştırırğa tieşbez. Bu xökümät ilne kontrol itü yulların tabarğa tieş. Ul armiä, politsiä köçläre , törle idarä buınnarı, finans oyışmaları buldırılıp, il totrıqlandırılğannan soñ ğına amerikannar kitä ala digän qaraşta.

Färidä Xämit
XS
SM
MD
LG