Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 13:03

"Awlaq öy" Praganıñ berençe tatar sabantuyında


Qäderle duslar, sawmısız! Menä bez yänä Awlaq öydä oçraşabız, çirattağı utırmağa räxim itegez, bügen min sezne anıñ maxsus çığarılışında, Praga sabantuyına bağışlanğan utırmasında sälämlim.

Tatar dönyası yılğa ber genä bula torğan kürkäm ber çorğa, Sabantuyları çorına kerde. Alar xäzer tatarlar yäşägän töbäklärneñ şaqtıy öleşendä ütkärelä. Soñğı ike-öç yıl şunı kürsätte - Tatarstan xökümäte çittäge tatarlar oyıştırğan Sabantuylarına zurraq iğtibar birä häm yış qına yardäm dä itä başladı. Menä bıyıl da Tatarstannıñ yuğarı citäkçeläre, icadi törkemnär belän Ästerxanğa, Yoşkar-Olağa, Piterburğa, Tubılğa, Penzanıñ mäşhür Äläzän awılına, Mäskäwgä häm tatarlar yäşägän başqa urınnarğa bara. Moñardan tış Tatarstan prezidentı Miñtimer Şäymiev tatarnıñ şuşı bäyrämen UNESCO yaqlawına alıp, anı dönya mädäni mirasınıñ ber yadkäre itep iğlan itterergä teli, uzğan atnada Qazanda bulıp kitkän UNESCO citäkçese belän bu xaqta söyläşülär inde buldı. Şuña kürä dä Sabantuyların propagandalaw, anıñ belän başqa xalıqlarnı da tanıştıru räsmi Qazan öçen xäzer bik möhim. Tatarstan citäkçeläre kiläçäk şähär wä töbäklär isemlegendä älegä Çexiä başqalası Praga yuq, läkin bu äle hiç kenä dä, anda Sabantuyı bula almıy digänne añlatmıy. Tatar qayda da tatar inde ul, şul isäptän Pragada da. Yünneñ 7-sendä biredä dä berençe Sabantuyı ütte, häm uzğan tapşıruda wäğdä itkänçä, bügen min Praga Sabantuyı ruxın beraz ğına bulsa da "Azatlıq" tıñlawçılarına da citkerergä telim.

Pragada Mäskäwdäge tösle distälägän, yözlägän meñ tatar da, oyışqan ber tatar cämğiate dä yuq, cirle tatar mäxälläse soñğı yıllarda kilep urnaşqan, häm şuña kürä älegä üzara tığız bäyläneşlär buldıra almağan millättäşlärdän tora. Biredä dä Sabantuyı yasap anı oyıştıruçılar menä şul bäyläneşlärne başlap cibärü maqsatın quyğan ide. Oyıştıruçılar digäne, Çexiä başqalasında öçençe yıl yäşägän Liliä häm Xänif Maxianovlar, Güzäl häm Räşit Fäsxetdinovlar, häm biredän inde 8 yıl tatarça wä başqortça tapşırular alıp barğan "Azatlıq" xezmätkärläre. Başta gazetalarğa birelgän iğlannar aşa cirle tatarlarnı barlap, häm Pragadan 30 çaqrım yıraqlıqta, urman eçendä, matur kül buyında yämle ber alan tapqan oyıştıruçılar, berençe Sabantuyına 30-35 keşe kiler dip uylasa, şimbä könne alarğa ike märtäbä kübräk keşe belän eş itärgä turı kilde. Maxsus bäyräm uñayınnan şunda uq zur qazanda peşerelgän bärän şulpasın aşaw öçen tälinkälär citkerep bulmadı. Şöker, şulpa üze citärlek häm iskitmäle xuş isle ide. "Tatar aşar da qaçar" digän äytemne istä totıp, bu älbättä şayartıp qına äytelä, Sabantuyında şulpağa qädär ük ğädäti uyınnar häm yarışlar ütkärelde. Ul çülmäk watu diseñme, qapçıq kiyep yögerüme, qaşıq belän su taşu häm arqan tartu, xätta köräş - bolar barısı da bar ide Praga Sabantuyında. Batır bulıp äle küptän tügel genä Perm yaqlarınnan küçep kilgän 17 yäşlek Timur Niğmätcanov qaldı. İñ qızığı şul - xalıq uyınnarda häm yarışlarda bik teläp qatnaştı. Älbättä, anda qatnaşuçılarnı xuplap, äydäp toru, yañğırağan tatar köyläre yıraqqa işetelgänder.

Audio

Kilgän keşelär arasında törleläre bar ide. Çexqa kiyäwgä çıqqan tatar xanımnarı, Tatarstannan küçep kilgän tatar ğailäläre, ikençe buwın tatar möxäcirläre, xätta Tatarstannıñ Çexiä wä Slovakiädäge säwdä wäkile Zöfär äfände Abdulğaliev tä. Ul Pragada tatar cämğiate qoru ixtiacı turında häm üzeneñ moña yardäm itärgä teläwe xaqında da belderde. Moñardan tış Praga Sabantuyında Rusiä tatarlarınıñ milli-mädäni moxtariate räise Rimzil Wäliev tä qatnaştı. Ul üzeneñ çın jurnalist asılına qaytıp, Sabantuyğa kilgän qayber qunaqlar belän dä söyläşep aldı.

Audio

Ğädättägeçä, çittäge tatarnıñ töp probleması ul tuğan teldä söyläşä almaw, Praga tatarlarına da bu xas närsä. Küplär Qazağstannan, Mäskäwdän, başqa şundıy çit cirlärdän kilüwe säbäple xäzer kübräk urısça yä inde çexça söyläşä. Läkin saf tatarça söyläşüçe ğailälär dä, häm iñ möhime, balalar da bar ide Praga Sabantuyında. Ğomumän, bäyräm başqa cirlärdäge tösle urıs telendä tügel, ä tatarça alıp barıldı.

Audio

Aliä älegä cırlarğa qıyınsınsa da, olıraqlar uyınnarda qatnaşıp qıza töşkäç bergä cıyılıp tatar cırları başqardı, häm älbättä zur alqışlar qazandı.

Audio

Qunaqta tatar yä çexlar ğına tügel, Pragada eşläwçe amerikannar da buldı, häm alarnıñ berse, Jeff xätta, Sabantuyınıñ küpmeder däräcädä anıñ tuğan Texas ştatındağı bäyrämgä oşawı xaqında belderde.

Audio

Yarışlar, biyülär, küñel açu kiçkä qädär däwam itte, qatnaşuçılar härkem üze äzerläp kilgän milli aşlardan - göbädiä, çäk-çäk, bäleşlärne awız itte. Häm Praga tatarlarınıñ şuşı berençe olı cıyını üzennän-üze "Tuğan tel"ne cırlap tämamlandı.

Audio

İşetkänsezder, Tuqaynıñ "Tuğan tel"en härkem dä yattan belmi, läkin kiläse Sabantuyğa Praga tatarları şuşı cırnı da, qalğannarın da öyränep kilü wäğdäse belän taralıştı. Şuşı cirdä inde min dä sezneñ belän xuşlaşırmın, qäderle duslar, bügenge Awlaq öy yabıla, häm min, Kärim Kamal sezgä isänlek-sawlıq wä küñelle Sabantuyları teläp qalam!

XS
SM
MD
LG