Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 15:42

Ni öçen Buş administratsiäse " revizionist tarixçılar" turında söyli?


AQ Yortnıñ belderüenä qarağanda, prezident Buş, Saddam Xösäin rejimı Ğıraqqa höcümnän elek tä häm höcüm vaqıtında da küpläp üterü qorallarına iä ide digän qaraşta. Aq Yort süzçese Fleisherneñ süzlärençä, küzläv oyışmalarınıñ raportlarınıñ ışanıçlılığı turında soraular quyılsa da, prezident Buş Ğıraq qoralları turında informatsiäneñ döreslegenä häm andıy qorallar tabılaçağına ışana. Radiobıznıñ Washingtondağı xäbärçese bu turıdağı bäxäsne tikşerep qayber belgeçlärneñ fikerlärenä möräcäğät itte.

Buş administratsiäse , tänqitçelär Ğıraqqa qarşı suğış başlaunıñ säbäplärenä şik belderüläre belän "revizionist tarixçılar" kebek xäräkät itälär dip belderä. Buşnıñ milli iminlek buyınça kiñäşçese Kondoliza Rays bu täğbirne soñğı atnalarda birägn intervyularında berniçä märtäbä qullandı. Buş üze dä İyünneñ 16-nda eşquar citäkçelär belän oçraşqanda yasağan çığışında da şuluq äytemne qullandı.

Audio

"Bu millät Ğıraq diktatorınnan kilgän qurqınıçqa esasän xäräkät itte. Xäzer qayberävlär tarixnı yañadan yazarğa telilär. Min alarnı revizionist tarixçılar dip atar idem. Saddam Xösäin 91-nçe 98-nçe häm 2003-nçe yıllarda Amerikağa häm irekle dönyağa qurqınıç tudırğan ide. Ul irekle dönyanıñ taläplären iğtibarsız qaldırdı häm AQŞ belän dusları häm berektäşläre reaksiä kürsättelär."

Buş belän Rays älegä Saddamnıñ qoral programması turındağı soraularğa ğına cavap birälär. Läkin, kiläçäktä alarğa suğışqa säbäp itep kürsätelgän tağı da ber ğäyeplävgä, Ğıraq terroristlarğa sıyınu urnı birgön ide digän raslaunı yaqlarğa turı kiläçäk. AQŞ köçläre Ğıraqta Al Qayda belän elemtäse bulğan militantlarnı ezli. Ğıraqtağı amerikan köçläre öçen cavaplı Üzäk Komandalıq 12-nçe iyündä Kerkük yaqınnarında 74 şikle şäxes qulğa alındı dip beldergän ide. Läkin, AQŞ brigadası öçen cavapıl polkovnik William Mayville bu xaqta ber närsä dä belmäven äytte. Ğıraqtağı amerikan köçlärenä höcümnär bulsa da, monıñ öçen xalıqarar terorçılarnıñ cavaplı buluın kürsätkän dälil yuq. Radiobız xäbärçese Bagdatta üzen Ğıraq küzläv ofitserı ikänen beldergän ber şäxestän ängämä aldı. Elekke ofitsenıñ süzlärençä, Ğıraq rejimınıñ Al Qayda belän ber törle dä bäyläneşe bulmağan , Bagdat terrorçılar belän kontaktlar urnaştıru belän tügel, ä qoral programması öçen zamança texnologiä alu belän qızıqsınğan. İsemeneñ äytelüen telämägän bu şäxes Pragadağı xezmätkäreneñ Muhammed Atta belän anda oçraşqan buluın da döres tügel dip kire qaqtı.

Audio

"Al Qayda belän ber nindi dä elemtä bulmadı. Bu Saddam rejimın yaqlau tügel, ä xäqiqät. Bezneñ Al-qayda belän elemtäbez yuq. Küzläv ofitserıbıznıñ Muhammed Atta belän oçraşqan buluı turındağı mäğlümätlär dä döreslekkä turı kilmi. Min Pragadağı keşebez belän söyläştem. Ul Atta belän oçraşmağanın äytte. Bez anı öçen borçıldıq. Şul säbäple Pragadan kire çaqırttıq."

Bu belderüne bitaraf çığanaqlardan raslau mömkin tügel. Xäbärçebez möräcäğät itkän qayber qayber könbatış belgeçläre Buş administratsiäsenıñ Saddam terrorçılar ligasında ide yäisä alarğa Ğıraq territoriäsennän torıp eşlärgä rüxsät itte dip raslağanda döres bulmağan küzläv raportlarına tayanıp eş itkän buluları ixtimal digän fiker belderdelär. Yevropada küzläv ofitserı bulıp ta eşlägän pensiädäge amerikan generalı Edward Atkeson Buş administratsiäse , suğışnıñ kiräke yuq ide digän tänqitçelärne endäştermäv öçen terroristlar häm qorallar turında dälil ezlilär digän fikerdä.

Audio

"Alar küpläp üterü qoralları tabılmağan xäldä, Al Qayda belän bäyläneş turında närsäder tabılır digän idea kütärep çıqtılar. Minem fikeremçä, alar bulmağan närsä ezlilär."

Atkesonnıñ süzlärençä, dävlät sekretarı Powell İminlek şurasında massa küläm yuq itü qoralları häm terrorçılar turında söylägändä informatsiägä ber yaqlı ğına mäğnä birgän häm üzenä turı kilgänen genä saylağan. Anıñ fikerençä, politik masätlärgä turı kilgän küzläv materiallardan faydalanu ğädättäntış küreneş tügel. Yaqın Könçığış mäläläläre buyınça belgeç Judith Kipper Atkesonnıñ soñğı fikere belän kileşmi. Anıñ süzlärençä, bu şulay bulğan xäldä, AQŞ üzeneñ küzläv opperatsiäsen reformalarğa tieş. Läkin, Kipperneñ qaraşınça, küzläv mäğlümätläreneñ manipulätsiäse öçen küzläv oyışmaları citäkçeläre tügel, ö monı eşlägän säyäsämännär cavaplı. Xalıqara tınıçlıq öçen Carnegie Endovmant oyışmasınıñ atom qoralların cäyeldermäv proyektı direktorınıñ urınbasarı häm Buşnıñ Ğıraq säyäsäten yaqlauçı John Wolfstahlnıñ fikerençä, Ğıraqta massa küläm yuq itü qorallarınıñ yaki terroristlarnıñ bulu-bulmauın bilgeläv bik möhim , çönki...

Audio

"Ğıraqta terrorçılar bar ikän, alar amerikan xärbilärenä qurqınıç tudıralar. Ğıraqta massa küläm yuq itü qoralları häm terroçılar bar ikän, alar AQŞqa ğına tügel, regionğa da qurqınıç tudıralar."

Wolfstahlnıñ fikerençä, AQŞ räsmi şäxsläre küzläv materialların saylap alıp qullanğannar ikän, monı amerikan xalqın yaqlau öçen eşlägännär häm monı amerikan xalqı añlıy. Atkeson Buşnıñ motivları turında başqa fikerdä. Anıñ fikerençä, ber yıldan soñ Buş yañadan saylanu öçen kampaniä alıp baraçaq . Ul Ğıraq suğışın aqlarlıq konkret närsä kürsätergä tieş bulaçaq. Buşnıñ revisionist tarixçılar täğbire, opponentlarına qarşı köräşü öçen taşlanğan politim şiğar ğına bulıp tora. Läkin, 2004-nçe yılnıñ Noyäberenä qädäre yäğni amerikannar tauış birgängä qädäre Ğıraqta küpläp yuq itü qoralları häm terrorçılar tabılmağan xäldä, mondıy ğadi äytem genä yaxşı oyıştırılğan politik kampaniägä qarşı toru öçen bälkim citärlek bulmas.

Färit İdelle, Praga.
XS
SM
MD
LG