Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 15:18

Tatar telendä texnik fännärne öyränep bulamı?


Äle ber un yıllap elek kenä dä küpçelek matematikanı, mexanikanı, sızma geometriäne rus telendä genä öyränep bula dip sanala ide. Respublikanıñ zur citäkçeläre bu fiker belän kileşä ide. Yänäse, sopromatnı tatarça öyränü mömkin dä, kiräk tä tügel. Läkin tormış monıñ näq kiresen rasladı. Xäzer Qazannıñ yuğarı uqu mäktäplärendä belemne tatarça birüçe törkemnär bar. Yuğarı texnik, iqtisadi belem alu öçen yözlärçä däresleklär yazıldı. Läkin, qızğanıçqa qarşı, studentlarğa tuğan telebezdä belem birü öçen xäzer kübräk entuziastlar ğına yanıp yöri. Alar arasında ximiä-texnologiä universitetınıñ tatar telendä belem birü üzäge mödire Nikolay Maksimov ta bar. Anıñ süzlärençä, bu uqu yortında da, ğomumän başqa yuğarı uqu yortlarında da, tatarça belem birügä iğtibar, matdi yärdäm citärlek tügel. Nikolay Maksimov düşämbe könne Azatlıq radiosınıñ Qazan byurosında bulıp kitte. Anıñ bu xaqta fikerläre belän tanışığız



Xäzerge köndä respublikanıñ yuğarı uqu yortlarına tatar telendä uqırğa teläwçelär qanun nigezendä qabul itelmi. Yäğni, Tatarstan xalıqları telläre turındağı qanun qabul itelügä 10 yıl ütsä dä, respublika xökümäte belgeçlärne ike teldä äzerläw buyınça programma qabul itmäde, yuğarı uqu yortlarına bu xaqta zakaz birelmäde. Yuğarı uqu yortınıñ citäkçese tatar telendä, tatar telen uqıtunı, 10 yıl elek kebek ük, teläsä alıp bara, telämäsä – beterergä dä mömkin



Üzeneñ süzen däwam itep, Nikolay Maksimov Qazan däwlät ximiä-texnologiä universitetında tatar telendä belem birüdäge problemalarğa da tuqtalıp kitte.



Ütkän uqu yılında bezneñ universitetta tatar telen fän bularaq uqıtu beterelde disäñ dä bula. Ägär dä bez monnan 2 yıl elek 2220 keşegä tatar telen uqıtsaq, ütkän uqu yılında bezneñ 300gä yaqın keşe genä tatar telen uqıdı. Bıyıl da bu san ällä ni artıp kitmäs dip uylıym. Ul ğına da tügel, tatar telemdä belem aluçı törkemnärdä tatar telendä fännärne uqıtu mäs’äläse dä bik kisken tora. Çönki här yılnı nindi dä bulsa fänne uqıtu bernindi säbäpsez äkrenläp tatar telennän rus telenä küçerelä. Mäsälän, bez 5 yıl däwamında sızma geometriäne tatar telendä uqıtıp kilsäk, bıyıl isä bu fän bezneñ inde rus telendä uqıtıla. Minemçä, bez yıl sayın tatar telendä uqıtıla torğan fännärneñ sanın arttırırğa ğına tieş bit. Bezneñ maqsatıbız bit tatar mäğrifäteneñ tulı sistemasın buldıru.



Xäzerge waqıtta Tatarstan xalıqları tellären saqlaw, üsterü buyınça yaña programma häm Tel turındağı qanun proektları äzerlänä. Nikolay Maksimov äytkänçä, bu dokumentlarda yuğarı mäktäplärdä tatar telen uqıtu buyınça konkret eşlär, maqsatlar bilgelänmägän äle. Döres, Tatarstan uramınıñ Bolaq buyındağı öleşendä bulaçaq Milli universitet binası tözeleşe başlanıp kilä. Läkin şuşı tözeleş şawqımında bügenge köndä eşläp kilä torğan tatar törkemnäre ixtıäcları onıtılıp qalmasmı? Ni disäñ dä, yuğarı mäktäpneñ awır şartlarda yäşäwçe tatarça uqıtu üzäkläre ğamäldäge milli universitet wazifasın üti bit.



Gölnaz İlgizär

XS
SM
MD
LG