Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 07:12

Saddamnıñ şikle qorallar citeşterüwe turında amerikannarda 1998-nçe yıldan birle yaña mäğlümat bulmağan


Amerika Quşma Ştatlarında Saddam çorındağı Ğiraqnıñ yäşeren qoral programmaları turında azağına qädär tikşerelmägän mäğlümat qullanu tiräsendäge ğawğa däwam itä, xörmätle tıñlawçılar. Kongressnıñ Wäkillär palatasındağı küzläw komitetı, Quşma Ştatlar Ğiraq suğışın, Saddamnıñ şikle qoralları turında ışanıçlı mäğlümatkä iä bulmıy ğına başlağan digän qararğa kilde.

Aq yort bügenge köndä ifrat ta qatlawlı eş aldında tora, xörmätle tıñlawçılar. Kongressnı Ğiraq çığımnarın qaplaw öçen östämä 87 milliard dollar aqça bülep birügä künderergä kiräk. Şuña kürä dä Wäkillär palatasındağı küzläw komitetınıñ, amerikan citäkçelege Ğiraq suğışın üzendäge mäğlümatnı tikşermi genä başlağan digän fikergä kilüwe ber dä urınlı bulmadı. Bu axırğı çiktä Aq yortnı tänqitläwgä genä tügel, östämä aqçanı ğomumän birmäwgä dä kiterä ala - ägär dä Bush xökümäte suğış başlaw kebek qaralarnı, alarnıñ nindi näticälärgä kiterä aluwın abaylamıy ğına, qarşı yaq turındağı mäğlümatnı tikşermi genä qabul itä ikän, dimäk bu oçraqta xakimiatneñ cawapsızlığı turında süz yörtergä bula. Xäzer torğan sayın, Quşma Ştatlar citäkçelegeneñ Ğiraq suğışı aldınnan barı tik 90-nçı yıllarda tuplanğan mäğlümatkä genä tayanuwı açıqlana. Yäğni Farsı qultığı suğışınnan soñ Saddamnıñ çınnan da ximik qoralları buluwı, anıñ xalıqara qanunnar nigezendä tıyılğan şul qorallarnı üzendäge kördlärgä qarşı, ä aña qädär İran-Ğiraq suğışında qullanuwı açıqlanğan ide. Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurası bu uñaydan berniçä qarar qabul itep, näq menä şul şikle programmaları säbäple Ğiraqqa qarşı iqtisadi çikläwlär dä kertte. Läkin xäzer tağın şul açıqlanıp kilä - amerikannarda da, britannarda da soñğı yıllarda, Saddamnıñ xäzer dä tıyılğan qorallar eşläp çığaruwın raslağan mäğlümat bulmağan, alar barı tik elekke dälillärgä genä nigezlängän. Ämma ikençe yaqtan alarda, Saddamnıñ üzendäge şikle qorallarnı yuq itüwen kürsätkän mäğlümat ta bulmağan. Waşington da, London da üzen yaqlaw maqsatında şuña basım yasarğa mäcbür. Älbättä, Ğiraq turındağı elekke mäğlümatnıñ soñğı yıllarda bayıtılıp toruwı da iskä alına. Yäkşämbedä amerikan prezidentınıñ däwlät iminlege kiñäşçese Condoleezza Rice Fox News kanalına şulay dip belderde dä. Anıñ süzlärenä qarağanda, 1998-nçe yıl belän 2003-nçe yıl arasında Saddamnıñ küpläp yuq itü qoralların citeşterüwe turındağı küzläw mäğlümatı kilep torğan häm anıñ şul tırışlıqlarınnan waz kiçüwen kürsätkän dälillär ğomumän bulmağan. Yäğni amerikannar, Saddamnıñ üzendäge yäşeren qoral programmaların yuq itüwe raslanmağaç, alar dimäk haman da ğämäldä qala digän näticägä kilgän. Wäkillär palatasındağı küzläw komitetı citäkçeläre, ä alar ğädättä Quşma Ştatlarnıñ yäşeren mäğlümat tuplaw oyışmalarına uñay mönäsäbättä, Üzäk küzläw idaräseneñ citäkçese George Tenetqa yazğan xatında şulay di. Älege xat atna azağında Reuters häm Washington Post basması tarafınnan bäyän itelde. Şunnan kürengänçä, Kongress komitetı şunı açıqlağan - 1998-nçe yıldan soñ, yäğni Ğiraqtan Berläşkän Millätlärneñ qoral inspektorları kitkännän birle Quşma Ştatlarnıñ yäşeren xezmätläre, Saddamnıñ tıyılğan qoral programmaları turında bernindi dä yaña ışanıçlı mäğlümatkä iä bulmağan. Näq şunı uq Ğiraq citäkçelegeneñ äl-Qaidä kebek xalıqara terror oyışmalarına bäyläneşläre turında da äytep bula. Kongress komitetı bu ölkädä dä wäzğiatneñ näq şundıy uq buluwın açıqlağan.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG