Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 07:08

Aq yort Ğiraqta şikle qorallar ezläw eşenä tağın 600 million dollar aqça sorıy


Ğiraqta küpläp yuq itü qoralların tabu öçen maxsus bilgelängän amerikan wäkile David Kay älegä andıy şikle qorallarğa yulıqmawın xäbär itte, xörmätle tıñlawçılar. Prezident Bushnıñ Ğiraq suğışın başlaw öçen qullanğan iñ möhim sıltawı şulay itep haman nigezsez bulıp qala. Xäzer inde Aq yort Ğiraqtağı ezlänülärne däwam itügä östämä 600 million dollar bülep birergä teli.

Küptän tügel genä Aq yort amerikan Kongressınnan Ğiraq häm Äfğanstantağı östämä çığımnarnı qaplaw öçen 87 milliard dollar aqça sorağan ide. "New York Times" basması mäğlümatına qarağanda, şunıñ ber öleşen, 600 million dollarnı Bush idaräse Ğiraqta Saddamnan qalğan küpläp yuq itü qoralların ezläwgä birmäkçe. Älegä qädär näq şul uq maqsatta yaqınça 300 million sarıf itelgän. Läkin, häm bu Aq yort öçen iñ ayanıç närsä, Ğiraqta älegä andıy şikle qorallar tabılmadı. Bu xaqta atnakiç Senat häm Wäkillär palatasınıñ küzläw komitetları qarşında yasağan çığışında David Kay belderde. Ul elek Ğiraqta Berläşkän Millätlärneñ qoral inspektorı bulıp eşlägän ide, ä xäzer ul şuşı eşen amerikan xökümäte quşuwı belän däwam itä. Anıñ qulı astındağı Küzätü törkemendä yaqınça 1200-läp keşe eşli, häm alar, Kay süzlärenä qarağanda, Ğiraqtağı eşen kiläçäktä dä däwam itäçäk.

Audio, David Kay

"Bez älegä bernindi dä qoral taba almadıq, läkin bu hiç kenä dä bezneñ, Ğiraqta andıy qoral yuq digän fikergä kilüwebezne añlatmıy. Bu barı tik, eşlise eşlär äle küp bulğan zur ildä qorallarnıñ şuşı mizgelgä tabılmawın ğına añlata" dip belderä David Kay. Anıñ süzlärenä qarağanda, ildä şikle qoral programmalrına bäyle küpsanlı cihazlar tabılğan häm şul ölkägä qarağan eşçänlek alıp barıluwı açıqlanğan.

Audio, David Kay

"Bez bıltırğı noyäbrdä Ğiraqqa kire qaytuçı BMO inspektorlarına bötenläy kürsätelmägän eşçänlek bilgeläre wä cihazlar taptıq, alar arasında ximik wä biologik ölkälärgä qarağannarı bar, raketalar ölkäsendä bu eşçänlek bigräk tä küzgä taşlanırlıq" di Ğiraqtağı amerikan inspektorlarınıñ citäkçese. Bush idaräse ezlänüne kiläçäktä dä däwam itep, Saddamnıñ qırın eşlär belän şöğellänüwen barıber açıqlayaçağına ömetlänä. Saqlanu ministrı Donald Rumsfeld şulay uq atnakiç Pentagonda ütkärelgän matbuğat oçraşuwında, Ğiraqta yäşeren qorallar ezläw eşe äle azağına yaqınlaşudan bik yıraq tora dip belderde.

Audio, Donald Rumsfeld

"Alarnıñ, yäğni inspektorlarnıñ eşlise eşe äle küp, alarnıñ şaqtıy ğına keşedän soraw alası bar. Alarnıñ äle, moña qädär bulmağan şaqtıy ğına urınnı barıp tikşeräse bar" di amerikan saqlanu ministrı Rumsfeld häm, "ışanam ki, törkem tapqan bar närsäne dä bez kiläçäktä beläçäkbez" dip belderä. Ğiraqtağı ezlänü törkeme öçen östämä aqça Pentagonnıñ küzläw eşläre öçen sorala, yäğni aqçanıñ niçek sarıf itelüwe, törkemneñ eşe turında mäğlümat cämäğätçelekkä bik bäyän itelmiäçäk. Läkin soralğan aqçanıñ külämennän kürengänçä, Aq yort Ğiraqta yäşeren qorallar yäisä hiçyuğı alarnıñ ezen tabu öçen köçen dä, aqçasın da qızğanmayaçaq.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG