Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 07:05

Xikmätle xällär…


Qotoçqıç xikmätlär bar dönyada. Bu atnada Çallıda Viktor Faber isemle bik zur citäkçene häm tağın ber eşquarnı ikençe tapqır cirgä kümdelär. Berençe tapqır alarnı banditlar urlap alıp kitep, alası aqçalarnı alğaç, üterep Çallı yanındağı ber keçkenä utrawğa kümep quyğannar bulğannar. Şul uq urında tağın berniçä mäyet tabılğan. Eduard Tahir'yanov citäkçelegendäge törkem bik küplärneñ başına citkän, firmaların talağan, üzlären yäşerep kümep quyğan. Barı tik Bulat Bayazitov digän ber eşquar ğına 3-4 ay buyı Çallıdağı ber fatirda bikläp yatqırılğannan soñ qıynalğan, açlıqtan intekkän ämma isän kileş tabılğan.

Mondıy wäxşileklärne faşistlar, Gitlernıñ gestapoçıları da eşlämägänder. Başta malların aldap, annan qurqıtıp alalar, annarı üzlären, şahit bulmasınnar dip xarap itälär. Häm bu Tatarstanda bulğan xäl. Çallını Rusiäneñ kriminal başqalası dip tä yaza başladılar. Şulay bulsa ikän. Yuq bit. Keşe talaw häm urlaw, zakaz, yäğni aqça tüläw buyınça keşe üterü här ölkädä här şähärdä kön sayın diärlek bulıp tora. Mondıy xällärgä xalıq künegep bara. Küplär inde ğäcäplänmi. Viktor Fabernı urlap üterüdä tağın ber xikmätle borılış bar. «Восточный экспресс» gäzite yazuına qarağanda, urlawçılar añardan 1 million dollar aqça taläp itkännär häm Faber telefon aşa bu aqçalarnı kürsätelgän bankka cibärergä quşqan. 20 million sum cibärelgän dä. Şunıñ 4 millionın banditlar aqçağa äyländerep, alıp kitkännär. Ni barı 150 meñ dollar aqça Fabernı häm anıñ säfärdäşen urlağan öçen gonorar ikän. Belgeçlär bu san bik keçkenä dip taba. Xätta, Bulat Bayazitov kebek urta qul eşquar öçen dä 3 million dollar tüläw quyğannar. Ä Viktor Faber dönyadağı iñ zur metallurgiä zavodınıñ citäkçese bularaq, añardan distälärçä, xätta yözlärçä tapqır qimmätleräk keşe ikän. Belgeçlär fikerençä, Fabernı talaw öçen tügel, ä zavod citäkçelegennän yuq itär öçen tağın da serleräk häm köçleräk keşelär zakaz birgännär.

Menä bit nindi xällär, nindi zamanalar. Bügenge süz quzğatunıñ säbäbe bu qädär wäxşilektän ğäcäplänü genä tügel. Tahir'yanov digän isem astında böten dönyağa yañğırağan cinayät yasawçılar törkeme bulu. Äle bit Qazandağı Hadi Taqtaş törkeme bar. Alarnıñ başlıqları Galiäkbärov, Söläymanov digän isem yörtä ikän, dimäk xurlığı barıbızğa da. Ber waqıtta da cinayätçelek, uğrılıq, qan qoyu belän ayırılmağan tatar milläte wäkilläre yäki qärdäş törki xalıq ulları mondıy qotoçqıç eşlär belän şöğellänü mömkin tügel kebek. Möselman keşese, ata-baba tärbiäsen alğan törki mondıy yaman eşlär belän şöğellänmäskä tieş. Här xäldä xämer eçep, eştän qaçıp, can kisep yörü ber xalıqnıñ da ğörefenä kermi. Bigräk tä tatar belän başqortnıñ, üzbäk belän qazaqnıñ, başqalarnıñ.

Xikmät şunda. Bu wäxşilär üz milläteneñ wäkilläre tügel. Alar banditlar millätenä küçkän. Alar internatsionallar, yäğni millätsezlär, dinsezlär. Biş waqıt namaz uqıp, olı cihat keşeneñ üz-üze belän köräşep çistarınu ikänlegen añlağannar andıy cinayät eşli almıy. Äti-änisennän çın tärbiä alğannar, borınğı sağışlı cırlarnı tıñlağannar, tuğan telneñ maturlığına soqlanğannar, keşelek tarixın häm üz milläte ütkänen, ruxi baylıqlarnı añlağannar sälätle tügel andıy cinayätlärgä.

Nişläpter, millilek häm üz milläteñne yaratu häm yaqlaw şikle eş bulıp kürenä qayçaqta. Xätta, qayber zur türälär dä millätlärne, bigräk tä keçeräk xalıqlarnı sanlarğa, üsterergä kiräkmi, dip sanıylar. «От греха подальше», saqlanğannı saqlağan, millät belän mawıqmasqa dip uylıylar alar. Şunıñ belän alar Eduard Tahir'yanov, Hadi Taqtaş törkemeneñ Galiäkbarovları, Söläymanovları kebeklärne ürçetügä öleş kertä.

Andıy qurqınıç äyberlärdän tormıy dönya. Bu atnada Tatarstan mäğärif ministrlığı tuğan telne öyränü, uqıtu turında mäs’äläne üz kollegiäsendä tikşerde. Uñay näticälär dä bar, şäxeslär dä bar. Änä, Avstraliä yäki Finlyandiä tatarları. Tuğan tel dip yabışıp yatalar. Bäläbäy tatar gimnaziäse direktorı Nurmöxämmät Xösäenov Xuş kiläsez digän süzne tuğan teldä yazır öçen mäxkämägä barıp citte. Bäläbäy gimnaziäse kollektivı yaxşı eşläre belän bilgele. Aprel' ayında aña Qayum Nasıri isemendäge büläk birü turında qarar qabul itelde. Ämma Tatarstanda mäğärif ministrlığıñ şuşı büläge haman tapşırılmağan. Çönki iyün ayında kongressta ütkän maxsus utırışqa N. Xösäenov kilmäde, döresräge anı cibärmädelär. Annarı tağın cayı çıqmağan. İnde uqıtuçılar könendä iltep birergä dip äzerlänä başlasalar, yaña xäbär. N.Xösäenov Başqortostan prezidentlığına kandidat bulıp terkälü öçen imzalar cıyıp yöri. Dimäk, mäğrifät büläge säyäsi eşlärgä kilep terälergä mömkin. Şunlıqtan Qazanda, Mäğärif Ministrlığında Qayum Nasıyri bülägen xäzer tapşırırğamı, ällä poçta aşa ğına cibärergäme, ä bälki N.Xösäenovnıñ Başqortostan prezidentı bulıp saylanuın ğına kötärgäme dip baş watalar.

Küp ul xikmätle xällär. İñ xikmätlese şaqqatırğıç yañalıqlarğa ğäcäplänmäw. Bigräk tä jurnalistlarnıñ salqın qanlılığı. Tatarstanıñ 5 million 400 meñ tonna ikmäk üsterüenä berkemneñ ise kitmi. Gektarınnan 34 sentner digän süzne xäzerge yäşlär añlamıy da. Ällä küp bu, ällä az. Radik häm Ayrat Şäymievlarnıñ häm tağın 3-4 Tatarstan yegeteneñ autokross buyınça Yevropa çempionı bulıp, SSSR zamanında da, annan soñ da Rusiä wäkile ireşmägän ciñü qazanğaç ta, aptırağan keşe kürenmäde. Uqıtuçılar könen Piramida dip atalğan mähabät binada ütkärügä dä berkemneñ dä kerfege selkenmäde. F.Möxämmätşinnıñ Soçiğa barıp milli säyäsät turında çığış yasawı da Qazannı der selketmäde. Bezdä xalıq şundıy. Anıñ yaxşığa da, yamanğa da älläni ise kitmi. Kölärgä dä, yılarğa da belmässeñ. Çınnan da xikmätle xäl bu.

Rimzil Wäli. Qazan.

XS
SM
MD
LG