Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 11:46

Kul’tura kanalında – tatar möhacirläre yazmışı...


Millättäşlärebezneñ törle illärdä yäşäwe, törle säyäsi dawıllar kiçerüe mäğlüm. 20nçe ğasır başında, Watan suğışı çorında İdel-Uraldan Yıraq Şärıqqa küçep, annarı Qıtayda tormış itep 50-60 yıllarda Törkiägä, qayberäwlärneñ annan soñ Amerikağa, Germaniägä barıp çığuları turında beläbez. Möhacirlär arasında tuğan telebez, milli mädäniät, mäğärif, ğädel tarix öçen, tatarlarnıñ azatlığı xaqına köräşüçelär dä az tügel. Ni qızğanıç, mondıy millättäşlärebezneñ kübese stalinizm baltası astında qaldı. Orqıya häm İbrahim Däwlätkildelär ğailäse II Dönya suğışı axırında Qıtayda Qızıl Armiä kergännän soñ, qulğa alınğannar. Alarnıñ repressiä ğazapların kürüläre, ayanıçlı ber tarix. Bu tarix xätta rus kinematografistların da bitaraf qaldırmağan. Çärşämbe könne Rusiäneñ Kul’tura kanalında «Minem ğailämneñ tarixı» dip isemlängän dokumental’ fil’m kürsätte. Bu fil’m Orqıya xanımnıñ törmädä häm sörgendä çağında dönyağa kitergän qızı Färidä Däwlätkildeneñ xatiräläre nigezendä töşerelgän. Xäzer Färidä xanım Qazanda yäşi. Anıñ ätise dä, änise dä bügenge köndä inde wafat bulğan. Ä Däwlätkildelärneñ olı balaları - Nadir Däwlät Törkiägä kitep, möhacir yazmışınıñ açılığın tatıy. Xäzer ul çit illärdä yäşäwçe tatarlar arasında iñ kürenekle ğalimnärneñ berse bulıp tora. Menä şundıy awır yazmışlı tatar ğailäse xatiräsen kürsätte çärşämbe könne Rusiäneñ Kul’tura kanalı.

Bu könnärdä Finländiädän kilgän ber törkem eşmäkärlär respublika belän tanışıp yöri. Alar arasında tatar, eşmäkärläre, Finländiäneñ tatar cämğiäte citäkçese Okan Tahir da bar. Çärşämbe, 8nçe oktäber könne, fin qunaqları tatar cämäğätçelege belän oçraştı. 9nçı oktäberdä Tatar kongressı Xäter könenä bağışlan iskä alu kiçäsen ütkäräçäk. Kiçä Qazan milli-mädäni üzägendä uzaçaq.

Qayğılı xäbär turında. Sişämbe könne ğalim İndus Rizaq ulı Tahirov änise Äminä xanım Qayumovanıñ ülem aşın ütkärde. Xäyer, Qazannıñ tatar cämäğätçelege 94 yäşlek Äminä Qayumovanı ike ğalim, akademiklar İndus häm Engel’ Tahirovlarnıñ änise itep kenä tügel, ä tanılğan uqıtuçı, üz ğömeren yäş buınnı tärbiäläwgä bağışlağan olı xörmätkä layıq keşe itep belä. Äminä xanım üzeneñ hönäri bäyrämenä ike genä kön qala, comğa könne wafat buldı. Ul soñğı könnärenä qädär tormış belän qızıqsınuın yuğaltmadı, 90 yäşe ütkäç tä xatirälär yazdı, alarnı matbuğatta bastırdı. Äminä Qayumova Älmättä cirlände.

Gölnaz İlgizär

XS
SM
MD
LG