Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 17:16

Berläşkän Millätlär Oyışması "öçençe dönya" illärendäge üsmerlär probleması turında


Yäşüsmer bulunıñ, keşe qayda ğına yäşämäsen, üz problemaları bar. Läkin qayber illärdä alar kübräk bula häm tormışnı tağın da qatlawlandıra ala. "Öçençe dönya" illärendä, misal öçen, millionlağan yäş qızlar inde baliğ bulğançı uq kiyäwgä çığıp, belem aludan mäxrüm qala, yäş kileş bala tabıp xätta sälämätlegenä zian kiterä. Şuşı problemalarnı xäl itü kiläçäk buwın ğına tügel, şul yäşlär yäşägän cämğiat öçen dä faydalı bula ala, çärşämbe könne Berläşkän Millätlärneñ Pragada bäyän itelgän maxsus xisabında şulay dielä.

Äfğanstan. 16 yäşlek Zöhal älegä kiyäwgä çığarğa telämi, ul mäktäben tämamlap, kiläçäge öçen faydalı bulırlıq berär fän, äytik, iqtisad fännären öyränergä teli. Ägär dä anıñ şuşı xialı çınğa aşsa, Zöhal üz ilendä bik az çığarmalarnıñ berse bulır ide, yäş qızlarnıñ anda bik siräge genä mäktäpkä yöri. Zur küpçelege inde üsmer çaqta uq kiyäwgä çığıp, döresräge mäcbür itelep, ğailä qorıp cibärä. Äfğan qızı Zöhalnıñ misalı, Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ çärşämbe könne Pragada bäyän itelgän xisabında kiterelä. "Dönya xalqınıñ xäle" dip atalğan şul xisapta bıyıl töp iğtibar üsmerlärgä häm alar aldında torğan problemalarğa birelä. Bigräk tä censi ölgerü häm bala tudıru problemalarına. Berläşkän Millätlärneñ Dönya Xalqı Fondı wäkile Ğömär Ğärzetdin xisapnı cämäğätçelekkä täqdim itkändä bolay dip belderde.

Audio, Ğömär Ğärzetdin

"Bıyılğı xisap üzägendä üsmerlär häm yäşlärneñ sälämätlek saqlaw xoquqlarına wä ixtiaclarına kübräk iğtibar birü kiräklege tora. Dönya xalqınıñ ber milliard 200 millionına, yäğni här 5 keşeneñ bersenä 10-nan alıp 19-ğa qädär yäş, häm bu tarixtağı iñ zur yäş buwın bulıp tora" di Berläşkän Millätlärneñ wäkile. Üsmerlär aldında torğan problemalar arasınnan yäşli öylänü yä kiyäwgä çığu, yäşli bala tabu, köç qullanudan integü, törle censi awırular häm AİDS-nıñ taraluwı kebeklären atap bula. Qızlar öçen bigräk tä yäş kileş bala tabu bik qurqınıç närsä, bu alarnıñ da, alar tudırğan balalarnıñ da ülem däräcäsen arttıra. Yänä Ğömär Ğärzetdin söyli.

Audio, Ğömär Ğärzetdin

"Här yılnı, 15 belän 19 yäş arasında bulğan 14 million qız bala tudıra, alar öçen yökle çaqta häm bala tudırğanda kilep tuğan awırlıqlar ülemgä kitergä töp säbäplärneñ berse bulıp tora. Yäşli kiyäwgä çığu qızlarnıñ belem aluwına kirtä quyıp alarnıñ kiläçäk tormışındağı mömkinleklärne çikli" di BMO wäkile Ğömär Ğärzetdin. Berläşkän Millätlär bäyän itkän soñğı sannarğa qarağanda, yäşli kiyäwgä çığu bigräk tä Äfğanstan häm Bangladeşta bik yuğarı, şul ike ildä 19-dan da yäşräk qızlarnıñ yartısı inde kiyäwdä. Alar moña ğädättä ğailäläreneñ fäqir buluwı säbäple yäisä äle haman da köçle bulğan qadimi ğädätlär arqasında barırğa mäcbür. Näticädä ğailä tormışın täcribäsez, äle üsmer kileş başlap cibärü alar öçen ruxi ğına tügel, fizik awırlıqlar da tudıra. "Öçençe dönya" illärendä sälämätlek saqlaw sistemasınıñ kamillektän yıraq toruwı da yäş wä üsmer qızlar arasındağı ülem däräcäseneñ yuğarı bulıp qaluwına kiterä. Şulay itep bu bar cämğiat öçen zur ber problemağa äylänä häm, Berläşkän Millätlär fikerençä, kiçekmästän xälitkeç çaralar kürüne taläp itä.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG