Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 12:50

AQŞta fiker beleşü: Bushnıñ Ğıraq säyäsäten yaqlawçılar kimi


Ğıraq suğışına qarata Amerikada cämäğätçelek fikre aqırınlap üzgärä bara.Yaña fiker beleşü amerikannarnıñ yartısınnan da azrağınıñ administratsiäneñ Ğıraq säyäsäten yaqlawın açıp saldı. Radiobızğa bu turında ängämä birgän analitiklar närsä söyli?

Ütkän atnada Waşington Post häm ABC radiosınıñ bergäläp ütkärgän fiker beleşüdä fikre soralğan amerikannarnıñ 47% Bushnıñ Ğıraq säyäsäten yaqlawın 51% isä yaqlamawın beldergän. Bu fiker beleşü yäkşämbedä AQŞ boralağınıñ bärep töşerelüennän elek ütkärelde.Sonğı fiker beleşü Bushnıñ Ğıraq säyäsätenä qarata ışınıçnıñ kimüen kürsätä. Äle üktäberneñ 6 belän 8arasında ütkärelgän fiker beleşüdä yaqlamawçılar 50 yaqlauçılar 47% ide.Waşingtonda urnaşqan Strategie vä Xalıqara Tikşerenülär Üzägendä , xalıqara diplomatiä häm xärbi mäs''älälär belgeçe Simon Serfaty Ğıraqtağı totrıqsızlıq häm qan tügü turıdan turı saqlanu ministırlığınıñ okupatsiäne cünläp oyıştıra almawında dip söyli. Belgeç Radiobızğa birgän ängämäsendä Quşma Ştatlarnıñ Ğıraq intervensiäse tämam yalğış fikerlärgä nigezlängän. Amerika, Ğıraq xalqınıñ Saddam yıllarında xätta annan elek tä könbatışqa simpatiä belän qaramağanıñ añlamadı. Monnan 80yıl elek Britaniäneñ Ğıraq çiklären bilgelägän yıllardan alıp bügengä qädär däwam itkän açu, näfrät häm monıñ okupatsiägä yasağan täsirgä ber kemneñ ise kitmäde, tulısınça çitkä qağıldı dip äytä Serfaty. Ul AQŞ saqlanu ministırlığı 1nçe mayğa qädär däwam itkän ''zur bäreleşlär''waqıtında yaxşı eş alıp bardı ämma Ğıraqnı totrıqlandıru eşendä uñışsız ide. Simon Serfaty Bush nixäyät problemanı añlap iminlek kiñäşçese C.Rice-qa Ğıraq säyäsäten koordinatsiäläw eşen yökläde, ämma bu çara citärlek tügel , Ğıraqtağı problemalar öçen cawaplı buluçılar quılmadı, häm minemçä andağı eşlär öçen çınnnap ta kem cawaplı bilgele tügel di.Serfaty fikernçä qorallı qarşılıq kürsätüdän tış ,küp kenä ğadi ğıraqlılar amerikannarnıñ illärendä torularına doşmança qarıy . Xälbuki saqlanu minsitırı Rumsfeld häm anıñ urınbasarı Wolfowitz näk kiresen äytkännnär ide. (audio) ğıraqlılar bezne uramnarda qarşı alaçaq ,bezneñ äytkännärne eşliäçäk, Ğıraq turında belengän här närsä qapma qarşı bulıp çıqtı.AQŞ küzläw idaräseneñ çınbarlıqnı , 1979-nçe yıldan birle Ğıraqta barğan cimerelüneñ külämen ähämiäten añlamawı in zur xata bulıp tora. Amerikannar 11nçe sintäberdän soñ terrorğa qarşı suğışnı yaqladı ämma sonğı çiktä Bushnıñ Ğıraq suğışı terrorğa qarşı suğışta zur front bulıp tora digän fikeren urtaqlaşmıy.Zur bäreleşlär bette dip iğlan itelüennän soñ da amerikan soldatlarınıñ ülemen cämäğätçelek añlamıy, fiker beleşülär, cämäğätçelekneñ qan tügelügä qarata borçıluın çağıldıra, beräwdä moña şaqqatmasqa tieş.Waşingonda Amerikan Universitetında tarix profesorı Alan Lichtamn da Bush häm anıñ yardämçeläre Ğıraqtağı wazğıätne yaxşırtmadı ,fiker beleşülärdäge sannar , ciddi saylau aldı kampaniäse başlanğaç tağı da töşä ala dip söyli . Lichtman süzlärençä(audio) fiker beleşülärdä Bushnıñ saqlanu häm milli iminlek mäsälälärendä reitingı yuğarı bulsa da iqtisad, eçke mäsälälärdä ällä ni yaxşıdan tügel. Xäzer Ğıraqtağı xällär yaman , xalıq anıñ säyäsäte turında sorawlar quya başladı häm wazğiät 2000nçe yılnı xäterlätä , il qotıplaşqan Lichtman Bushnıñ Ğıraq säbäple duçar bulğan problemanı bolay dip añlata : ul amerikannarnı ozın qıyın suğışqa äzerlämägän kebek monıñ zur çığımnarına da äzerlämäde . Ağımdağı yılda in kimendä 87milliard dollar sarıf iteläçäk.Ütkän atnada AQŞ säwdä departamentınıñ iyül belän sintäber arasında AQŞ iqtisadı 7%qa üste dip iğlan itüe , Bush öçen bik uñay.Ämma küpçelek ekonomistlar şulay däwam itäçäk dip kötü realistik tügel , kiläse 12 ayda üseş 3% bulır dip farazlıy.AQŞpolitikasında in möhim närsä ilneñ iqtisadı . Ämma Ğıraqta wazğiät naçarlanırğa däwam itsä , kiläse yılğı prezident saylawları, bu teoriäne sınayaçaq.

färidä xämit,praga
XS
SM
MD
LG