Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 10:45

Financial Times Xodorkovskiy mäsäläseneñ Putingä tudırğan problemmalarğa tuqtala.


Prokuror urınbasarı Vladimer Kolesnikovnıñ belderüenä qarağanda, tikşerülärne tämamlau öçen kiräk bulğan xäldä Xodorkovskiy ike yılğa qädäre türmädä totıla ala. Läkin, ul tikşerülärne ike ay eçendä tämamlau mömkin bulır dip uylıy. Ul şulay uq başqa ere eşquarlarnı da kisätep aldı, törmägä yabıp quyılmağannar närsä eşlävläre turında yaxşı ğına uylasınnar dip belderde. Britan gazetası Finencial Timesta Yukos häm Xodorkovskiy mäsäläsenä bağışlanğan Putinneñ probleması dip atalğan maqälä turında.

Gazetanıñ yazuınça, Kreml Russiäneñ iñ bay keşese Mixail Xodorkovskiyğa höcümnären kimetergä ciınmıy kebek. Mäxkämä anı käfalätkä irekkä çığarunı kire qaqtı. Prokuror urınbasarı ilneñ eşquar dairälärenä irektä bulğannar yaxşı ğına uylasınnar digän kisätü cibärde. Prinsipta Xodorkovskiy eşen tikşerüneñ yalğış yağı yuq. Ul başqa küpkenä aqçalı ruslar kebek , üz baylığın butalşıq xosusiläşterü çorında tupladı häm anıñ cavap biräse soraular bardır. Ğäyeplävlär citdi häm dälillär citärlek bulğan xäldäö, xakimiätlärneñ ber keşene höcüm obyektı itep aluları belän dä kileşep bula. Här ildä prokurorlar ciñügä ışanğan mäsälälärne kütärep çığalar. Läkin, prezident Putin üzenä kündäş itep kürgän Xodorkovskiynı politik kisätü misalı itep faydalana . Bu isä xakimiät belän yayızlanu, Russiädä aftoritarizmnıñ cäyelü işaräse bulıp tora. Bälkim Putin bu adımnıñ qanun xakimiäte, keşe xoquqları yäisä demokratiägä turılıqlılığı turındağı süzlärenä şik tudıruına borçılmıy da torğandır. Läkin, ul Xodorkovskiy mäsäläseneñ üze öçen qimmätle bulğan ber närsägä Russiäneñ ekonomik täräqqiätenä zian kiterü ixtimallığınıñ buluın küz aldında totarğa tieş. Yukosqa turıdan-turı zian kilüe ber närsä, räsmi şäxeslärneñ monı eşquarlıqqa mönäsäbätne üzgärtü öçen faydalanuları ikençe närsä. Eşquarlar byrokratlar xäzer erele-vaqlı başqa şirkätlärgä qarşı höcüm başlarar dip borçılalar. Russiädä eşqarlıq burokratiä häm rişvätçelektän bäyle. Putin bälkim eşquarlıqnı şuşı yul belän qısarğa telämi dä torğandır. Läkin, anıñ administrativ maşinanı tuqtatırlıq xakimiäteneñ bumauı da mömkin. Anıñ iñ köçle taraftarları uzğandağı häm xäzerge iminlek organarı xezmätkärläre. Alar 90-nçe yıllarda yuğaltqan östenleklären kire qaytarırğa telilär. Annan başqa eşquarlıqqa höcüm bik populär. Putin Duma häm kiläse yılğı prezident saylaularınan alda monı tuqtatırğa tırışır dip kötep bulmıy. Burokratiä ere investorlarğa, aftoritar rejimnar belän eş itügä künekkän nefte şirkätlärenä zur zian kiterä almas. Aldınğı törkemnär rişvätneñ miqdarın arttıru yulı belän bulsa da yäşäp qalırlar. Töp qurqınıç üzlären saqlarlıq däräcädä bulmağan vaq şirkätlärgä kilä ala. Ä inde andıy şirkätlärdän tış Russiä üzenneñ potansialın üsterä almıy. Dimäk Russiä tabiği çığanaqlarğa bay, xalqı fäqir bulğan il bulıp qalaçaq. Putinneñ ilne üzgärtü xıyalı da soñğı çiktä yuqqa çığaçaq.

Färit İdelle, Praga .
XS
SM
MD
LG