Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 12:51

Analitiklar:Törkiädäge häcümnärgä İzrael belän yaxşı mönäsäbät häm liberalizm säbäp dip kürä


Ber dä kötelmägändä Törkie terroristlarnıñ hädäfenä äylände.Şimbädä İstanbulda yähüdlärneñ 2 ğıybadätxanäse oyıştırılğan höcümdä 23 keşe häläk buldı. Atnakiçtä İstanbulda Britaniä konsullığı häm Britan bankına oyıştırılğan intihar höcümnärendä 27keşe ülde, yözlärçä keşe yaralandı.Ni öçen terroristlar Törkiädä häcümnär oyıştıra başladı? BU turıda analitiklar närsä äytä

İslamistlar,al Qaida kebek ekstremist törkemnär öçen Törkiä citärlek däräcädä möselman ile tügel,şuña östämä anıñ İsrael belän xärbi, iqtisadi elemtäläre bar. Küplär bu sıltawlar da terroristlarnıñ Törkiäne hädäf itep alularına citä dip söyli. Törkiä tışqı eşlär minsitırı A.Gül bügenge mätbuğat oçraşuında tağı ber säbäp östäde .Gül süzlärençä(audio) Bez ilebezdä demokratiäne üsteräbez.Bez ber möselman ileneñ demokratik, üte kürenmäle , keşe xoquqları standartlarnıñ in yuğarısın ğämälgä quya alğanın isbatlarğa tırışabız.Bez ber möselman ileneñ modern dönya belän yarışa alaçağın kürsätergä tırışabız.Bu bälkim dä qayber keşelärne borçıy. Könbatış analitikları bu fikerlär belän kileşä.Törkiä başlıça möselmannar yäşägän il bulsa da ul islamçılarnıñ höcümnärennän imin tügel.Waşingtonda Strategik häm Xalıqara Tikşerenülär Üzägendä eşläwçe, elek Däwlät departamentında küzläw analitığı bulğan Anthony Cordesman qaraşınça mart ayında Törkiäneñ Ğıraq suğışına qatnaşmaw qararı, şulayuq ütkän ayda Ğıraqqa tınıçlıq ğäskäriläre cibärmäwe, al Qaidanıñ simpatiäsen qazanu öçen citärlek tügel ide.Törkiä,Suğut Ğäräbstäne Marokko häm İndoneziädäge höcümnär, möselman dönyasında al Qaida häm şuña oşaş törkemnärneñ bu illärdä irekländerü häm könbatışlaşuğa qarşı sivil suğışqa oşaş suğış başlatqanın kürsätä.Cordesman(audio) bu sivilizatsiälär,kulturalar arasında tügel ä kulturanıñ üze eçendä bäreleş suğış baruın kürsätä. Keçkenä, azçılıqtağı köç qullanuçı elementlar , möselmannarnıñ küpçelegeneñ üzläreneñ mäqsat häm standartlarına turı kilmäwen, alarnıñ sekular könbatış kebek yäşäwen kürä . Cordeman süzlärenä däwam itep, ayruça suğışçan möselmannar Törkiäneñ İzrael belän mönäsäbätlärenä ğäräb dönyasına xıyanät dip qarıy dide. Bu fiker bik borınğı 80yıl ävälenä qädär yaqın könçığış belän idarä itkän Ğosmanlı däwlätenä qädär barıp citä. 1990-nçe yıllarda vitse-prezident Al Gorenıñ milli iminlek mäsälälärendä kiñäşçese bulğan Leon Fuerth Cordesman fikre belän kileşep (audio) Törkiäneñ İzrael belän mönäsäbätläre yaqın , bu ğına da terroristlarnıñ Törkiäne häädäf itep aluları öçen citärlek motiv dip söyli İndoneziä , Marokko, Suğut Ğäräbstänstäne häm äle Törkiädäge höcümnär, terroristlarnıñ bälkim dä kiläçäktä islamğa turılıqlı yäşämilär, könbatış idealarına açıq dip qarağan başqa möselman illärendä dä operatsiälären ceyelderüe mömkin dip äytep bula torğandır . Cordesman prezident G.Bush häm anıñ ölkän kiñäşçeseläre terror höcümnäreneñ tönyaq Afrika,yaqın könçığış häm Üzäk Azigä cäyelü mömkinçelege turında kisätep kilä, cämäğätçelek Bush äytkännäreneñ ähämiäten añlamadı di. Cordesman(audio) AQŞ prezidentı , saqlanu ministırı häm başqaları 1 yäki 2 il tügel ä bu 60-80 ilgä cäyelä ala dip yış qına kisättelär. Höcümnär bulğaç bez şaqqataçaqbız . Alar bulaçaq häm ozaq waqıt däwam itäçäk. Fuerth ta Cordesman fikernä quşıla , terror höcümnäre ğäräb dönyasında däwam itäçäk dip qurqam, Qatar kebek tınıç bizenes belän şägellänüçe illärdä bulmasın ide digän ömed belderde ul. Furth Qatarnıñ saqlıq belän bulsa da liberal xökümät sistemasına küçä baruına işarä itä.Ul Qatar, Bahrain kebek illär terror höcümnärenä qarşı uyaw häm köräşergä äzerder dip uylıym di. Ämma analitik bu tör terroristlar belän köräşü bik qıyın alarnıñ mäqsatları din genä , alar ğadi basıp kergän armiä kebek tügel alarnı sorağan cirneñ yartısın birep qänäğätländerep bulmıy, alarnı maydan suğışında ciñep bulmıy dip söyli. Yomğaq yasap analitik bolay dip äytte: tınıçlıqqa ireşüneñ berdänber yulı terrorist törkemen sonğı äğzasına qädär yuq itü. Xökümätlär ber qayçan da terrornıñ watandaşlarınıñ iregen çiklävenä röxsät itmäskä tieş yuq isä terroristlar ciñep çığaçaq. Törkiä kiñ küläm mäğlümät çaraları kiçäge şartlawlar häm ütkän şimbädäge şartlawlar öçen cawaplıqlnı al Qaida belän bäyläneñ bulğan Ebu Hafız äl Misri törkeme üz östenä aldı dip xabär itä.

färidä xämit, praga
XS
SM
MD
LG