Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 20:49

Başqortostandağı saylaular ğadel dä, demokratik tä bulmayaçaq


7-nçe Dikäberdä Dumağa saylaular belän ber rättän qayber töböklärdä cirle saylaular da ütkärelä. Başqortostandağı prezident saylauları iğtibarnı ayruça cälep itä. Ber yıl eçendä mediada Başqortostan häm prezident Mortaza Raximov belän bäyläneşe bulğan qayber skandallar turında mäğlümätlär taraldı. Alar arasında Raximov ğailäse belän bäyläneşle nefte eşkärtü kompleksın xosusiläşterü, prezidentnıñ ulı Ural konrol itkän nefte şirkätläreneñ salım tülämäve häm başqalar da bar. "Moscow Times" gazetasınıñ bügenge sanında basılıp çıqqan maqälä "Başqort Satulaşuı" dip atala

Gazetanıñ yazuınça, saylaularğa berniçä kön vaqıt qalğanda ğına, Başqortostan qaynıy. Raximovnıñ töp köndäşläre Ralif Safin belän Sergey Veremeyenkonı terkäv mäsäläsendä zur skandallar kilep çıqtı. Bu Başqortostan belän Russiä Üzäk Saylau komissiäläre arasında bäxäskä dä säbäp buldı. Tambov Rayon mäxkämäse petroximiä industriäsen xosusiläşterüne dä köçtän çığardı. Läkin, Kreml, Raximov oppenentların yaqlap, turıdan-turı konfrontatsiägä kermäde. Ul ğına da tügel, Eçke Eşlär ministere Grızlov Ufadağı konferensiädä Berdäm Rusisäneñ Başqortostan bülekçäsen citäklägän Raximovnı yaqlap çıqtı. Kreml Başqortostanda närsägä ireşmäkçe? Ni öçen Başqortostan şulay iğtibarnı üzenä cälep itte? Parlament häm prezident saylaularında näräsä bulaçaq? Başqortostan prezidentı cirle citäkçelär arasında iñ täsirlese häm yıllardan birle Kremlgä qarşı çığıp kilä. Läkin, ul ber ük vaqıtta Berdäm Russiä yuğarı şurası ağzası häm Başqortostan iñ zur töbäklärneñ berse. Xakimiät Partiäse Duma saylaularında ber milion çaması tauış alır dip kötä ala. Bu Raximovtan bäyle. Annan başqa anda xossiläşterelmägän zur ğına obyektlar bar. Mäsälän petroximiä kompleksınıñ bäyäse 2-3 miliard dollar dip xisaplana. Russiä Üzäk Saylau Komissiäse Başqortostan saylaularında bitaraf pozitsiädä tordı. Läkin, ber ük vaqıtta Qalmıykiädäge saylaular Kreml pozitsiäseneñ Üzäk Saylau Komissiäsenekenä här vaqıt täñgäl kilmäven dä kürsätte. Başqortostanda xakimiät öçen köräş etnik kompozitsiädän dä bäyle. Başqortlar xalıq sanı yağınna ruslar häm tatarlardan qala öçençe urında tora. Läkin, politik elitanı başqortlar täşkil itä. Öç töp xalıqnı väkillek itkän öç kandidat arasındağı köräş soñğı çiktä millätara kierenkelekne üsterügä kiterä ala. Kremlneñ radikal çara kürmiçä, totnaqlıq kürsätüendä etnik konflik çığu qurqınıñı da bälkim rol uynıydır. Läkin, Putin üz pozitsiäsen tağı da küberäk nığıtqanan soñ, Raximovqa urın qalmayaçaq. İke köçle administrativ apparat arasındağı köräştä , älbättä, Kreml ciñep çığaçaq. Kreml älegä Raximovnı çitlärü urnına anı zäğifländerü taktikasın alıp bara kebek kürenä. Bu soñğı çiktä anı Kreml telägän şartlarda añlaşuğa etäräçäk. Başqortostandağı prezident saylaularında kandidatlarnıñ berse dä zur ciñügä ireşä almas kebek. Xalıq fikeren beleşülär Raximovnıñ berençe turda 50 protsent tauış alalmayaçağın kürsätä. Ä inde eş ikençe turğa qalğan xäldä, Kremlgä Berdäm Russiägä tauışnıñ birelüe öçen Raximovnıñ yardäme kiräk bulmas. Dimäk anı yaqlaunıñ da kiräge qalmas. Annan başqa Raximov opponentalarınıñ berläşep ber kandidatqa tauış birüläre ixtimal. Şul säbäple Raximov nindi genä bäyägä bulmasın berençe turda ciñep çığarğa tieş. Kreml Berdäm Rusisägä ber milion tauış alır öçen küz yomarğa riza bulaçaq kebek. Läkin, saylaulardan soñ, saylaular vaqıtındağı xärämläşülär Raximov östendä elenep toran Damokl qılıçına äylänä ala häm bu anıñ elekke bäysezlegen häm köçle pozitsiäsen yañadan yaulanuına yul quymaçaq.

Färit İdelle, Praga

XS
SM
MD
LG