Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 19:04

2003nçe yılda matbuğat çaraları niçek yäşäde? Yıl näticäläre.


Elektron mäğlümat çaralarınnan ayırmalı bularaq, matbuğat üzeneñ icadi sezonnarın, kalendar yılı belän genä tügel, ä yazılu kampaniäsenä qarap ta bilgeli. Şuña näticälärne dä gäzit-jurnallar yılğa 2 tapqır yasıy, cäyen, 1nçe yartı yıllıq tämamlanğaç, häm qışın, 2nçe yartı yıllıq betkännän soñ. Menä xäzer dä, gäzitlär yazılu kompaniäseneñ näticälären kötep yata. 2004nçe yıl başı nindi yañalıq alıp kiler, äle bilgele tügel.

Bu yılda Tatarstan däwlät mäğlümat çaraları Elemtä ministrlığı qaramağınnan, «Tatmedia» digän agentlıqnıñ qulı astına küçtelär. Ütkän yılda, yaz könendä barlıqqa kilgän. Cäyen nıqlap torıp eşli başlağan bu oyışma inde gäzit jurnallarnıñ byudjettan birelä torğan aqçaların bülügä bik aktiv töstä kereşte. Agentlıq, iñ başta uq, möxärrirlär här tienne närsägä totaçağın raslağannan soñ ğına açqa alaçaq, dip kisätep quyğan ide. Näq şulay kilep çıqtı da. Grantlar sisteması turındağı wäğdälär dä bu süz bulıp qalmadı. «Tatmedia» agentlığı äle küptän tügel genä, däwlät telläre qanunnıñ tormışqa aşırılu barışın yaqtırtu öçen bilgele ber açqanı bäygedä otıp alırğa täqdim itte. Häm anda rayon, respublika häm şähär gäzitläre, elektron mäğlümat çaraları qatnaştı. Ğomumän yaña agentlıq gäzit-jurnallarnı sıyfatın arttıru maqsatın quyğan ide. Älegä üzgäreşlär bik sizelmi. Alğa taba qararbız.

2003nçe yılda 2 räsmi gäzittä baş möxärrirlä alışındı. Cäyen «Şähri Qazan» gäzitenä yaña redaktor bilgelände. Gäzitneñ qiblası, eçtälege şul uq qalsa da, formatı häm bizäleşe – zamançaraqqa taba üzgärde.

Äle küptän tügel genä, töp räsmi gäzittä –«Watanım Tatarstan»da baş möxärrir alışındı. Anda, «Tatarstan yäşläre» gäziteneñ baş möxärrir urınbasarı bulıp eşlägän täcribäle häm osta qäläm iäse Minnäzim Säfärov küçte. Gäzit uquçıları, yaña baş möxärrir, tatarça, qızıqlı häm zur tiraj cia ala torğan gäzit çığaru täcribäsen, «Watanım Tatarstan» gäzite eşçänlegendä dä qulla alır, dip ömetlänä.

2003nçe yılda, tirajları beraz kimesä dä «Tatarstan yäşläre» gäzite äbünäçelär sanına qarasañ iñ aldınğı gäzit bulıp qaldı. Ul xäzer 70 meñ dänä belän tarala. 2003nçe yılda här yazılu kompaniäse bäyäneñ artuın alıp kilde. Küp kenä basmalarnıñ tirajları kimüen şunıñ belän dä añlatıp bula. Bu xäl tatar matbuğatına ğına tügel, rus telle gäzit jurnallarğa da qağıldı. Tirajlar kimi bardı.

2003nçe yılda yaña gäzit çığa başladı, iseme ğadi - «Bezneñ gäzit». Bu da üzenä kürä qızıqlı täcribä. Bu matbağanı barı berniçä keşe genä çığara - İlfat Fayzraxmanov häm anıñ dusları. Öy şartlarında çığarıla torğan älege gäzit, citdi redaksiälärdä äzerlängän basmalar belän çağıştırğanda ber yağı belän dä kim tügel. Bälkem zamançaraqtır da. Läkin urtaq yaqları da citärlek. «Bezneñ gäzit» dä – finanslar citmäw reklama tabu, äbünä kompaniäsen ütkärü kebek qıyınlıqlar belän köräşergä mäcbür.

Niçek kenä qarasaq ta, urıs telle matbuğatınıñ xäle tatarnıqı belän çağıştırğanda barı ber yaxşıraq. Äbünäçeläre dä kübräk, 2003nçe yılda mäğlümat çaraları Duma saylawların yaqtırtuda qatnaştı. Bu da üzenä kürä sınaw buldı. Xäzer gäzitlär aldında – yaña saylaw aldı kampaniäse tora. Tatarstan parlamentı häm Rusiä Prezidentı saylawları. Saylaw qanunı da üzgärde, byudjet aqçaların bülü tärtibe dä başqa xäzer. Bu şartlarda Tatarstan matbuğatı üz urının tabırmı, ütkän yıldan sabaq alırmı? İnde yaqın arada kürerbez.

Bikä Timerova.

XS
SM
MD
LG