Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 05:12

Ğiraqtağı amerikan xakimiate totqındağı qayber keşelärne azat itä başladı


Pänceşämbe könne Ğiraqtağı amerikan xakimiate suğış başlanğannan soñ qulğa alınğan qayber ğiraqlılarnı azat itä başladı. Bu xaqta ilneñ waqıtlı xakime Paul Bremer üze xäbär itte. Ğiraqtağı tatulaşu eşlärenä yardäm itüne maqsat itep quyğan şuşı ğämäl alay da bar totqınnarğa da qaramıy.

Xäbär agentlıqlarınıñ Bagdadtan cibärgän mäğlümatına qarağanda, atnakiç irtän Ğiraq başqalasınıñ äle Saddam çorında uq tanılğan mäğlüm Abu Graib törmäsennän ike yök maşinası belän berençe totqınnarnı azat itkännär. Mondıy bäxet älegä törle säbäplär belän qulğa alınğan 100-läp ğiraqlığa ğına tätegän. Alarnı qarşılaw öçen törmä qapqası töbenä tuğannarı häm yaqınnarı cıyılsa da, amerikan xärbiläre xalıqnı ügetläp tarqatarığa tırışqan, çönki azat itelgän ğiraqlılarnı törmä yanında tügel, ä bilgesez ber urında irekkä çığaru qaralğan bulğan. Alar utırğan yök maşinaları törmä qapqasınnan çığıp bilgesez yünäleştä yul totuğa, alarğa tuğan-tumaçalarnıñ ciñel maşinaları da iärgän. Üzara tatulaşu eşenä bulışunı maqsat itep quyğan şuşı ğämäl turında Ğiraqnıñ waqıtlı xakime Paul Bremer cärşämbe kiçen iğlan itkän ide.

Audio, Paul Bremer

"Üz ildäşläre belän tatulaşırğa telägän ğiraqlılarğa ber etärgeç birü öçen bez bügen yözlägän totqarlanğan ğiraqlığa öyenä, ğailäsenä qaytu mömkinlegen birü xaqında iğlan itäbez" dip belderde Paul Bremer, Ğiraqtağı amerikan xakimiate başlığı. Ul şunda uq berençe yöz totqınnıñ inde pänceşämbe könne ük azat iteläçägen dä xäbär itte. Bügenge köndä törle cinayätlär qıluda, amerikannarğa qarşılıq kürsätüdä, höcümnär oyıştıruda ğäyeplänep Ğiraq törmälärendä 10 meñläp keşe totıla dip farazlana. Aldağı berniçä kön eçendä xakimiat şularnıñ yaqınça 500-en azat itärgä cıyına. Bremer süzlärenä qarağanda, totqınnar ike şart ütälgän oçraqta ğına cibärelä ala. Alar köç qullanunı xökem itärgä, häm alarnı üz cawaplılığına berär kürenekle ruxani yäisä qabilä başlığı alırğa tieş. Moñardan tış Bremer, keşeçelekkä qarşı cinayät qılğannarnıñ, keşelärne cäfalawda ğäyeplängännärneñ, qullarında qan bulğannarnıñ irekkä çığu ömete yuq dip tä östäde. Ğadi ğiraqlılarnıñ moña mönäsäbäte qarşılıqlı diärgä bula. Radiobız xäbärçese soraştırğan 30 yäşlärdäge Difaf Abed xanım, atası Xikmät Abedneñ häm ike abıysınıñ törmädä yatuın äytte. Anıñ ätise Saddam çorında diplomat bulğan, Livanda häm İranda eşlägän, citäkçel Baath partiäsenä dä kergän. Uzğan yaz ayında amerikannar Xikmätne qulğa alğannan soñ, añardan bernindi dä xäbär yuq dip söyli anıñ qızı. Ğiraq diplomatı häm xakimiattäge partiäneñ äğzası bulu cinayät sanala almıy digän fiker belderä Difaf Abed.

Audio, Difaf Abed

"Min mondağı ğadi keşelärneñ berse, häm min amerikannarğa bik açulı, çönki alar berğäyepsez keşelärne qulğa ala. Min ike abıyım häm ätiemneñ ğäyepsez ikänen beläm. Bu minem nıq açuımnı çığara häm min monı berkönne amerikan xärbienä dä äyttem, alarnıñ bar närsäne dä kiresençä eşläwe säbäple alarğa näfrätemne belderdem" di Bagdadta yäşäwçe Difaf Abed. Alay da ul amerikan xakimiateneñ totqınnarnı äz-äzläp bulsa da azat itä başlawına ömet belän qarıy. Londondağı iqtisad mäktäbendä Ğiraqnı häm başqa küçeş çorı illären öyrängän Yahyä Säet, irekkä çığarılğannarnıñ sanı bik az dip isäpli häm tatulaşu eşen nığıtu öçen qıyuraq çaralarğa baru kiräk dip belderä.

Audio, Yahyä Saet

"Bu citärlek tügel.. Tatulaşuğa yünälderelgän tağın da köçleräk çara kiräk" di Yahyä Saet, häm şundıy ğämäl bulıp, üzara atışlarnı tuqtatu, xärbi çaralarnı beterep toru häm şunıñ aşa keşelärgä üz qoralların tapşıru öçen ber täräzä açu tora ala digän fiker belderä.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG