Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 09:53

Räsmi Waşington Ğiraq suğışın başlaw qararı anda tıyılğan qorallar tabılmağan oçraqta da döres ide dip belderä


Saddam çorındağı Ğiraqtan yanağan qurqınıçnı arttırıp kürsätü ğäyepläwläre xäzer Britaniädä genä tügel, Quşma Ştatlarda da torğan sayın nığraq işetelä. Prezident Bush xakimiate moña, suğış başlağanda üzeneñ xaqlı buluın kürsätkän dälillär belän cawap qaytarırğa mäcbür, bu eşkä ilneñ här yuğarı däräcäle citäkçese cälep itelä.

Quşma Ştatlarnıñ bıltır yaz Ğiraq suğışın başlap döres eş itüen yaqlawğa berençelärdän bulıp Waşingtondağı iñ kürenekle "qarçığa"larnıñ berse, saqlanu ministrı Donald Rumsfeld kereşte, xörmätle tıñlawçılar. Suğışqa kitergän töp säbäp, Saddamnıñ şikle qoral programması ezläreneñ Ğiraqta äle haman da tabıla almawın senatnıñ qorallı köçlär komitetı tıñlawlarında ul bolay añlattı.

Audio, Donald Rumsfeld

"Şunı uylağız äle - Saddam Xösäyenne totu öçen genä bezgä 10 ay kiräk buldı. Çınbarlıq şundıy ki, ul qaçıp yatqan cir tişege meñlägän keşene üterä alırlıq biologik qoralnı yäşerü öçen bik citärlek" di saqlanu ministrı Rumsfeld. Yäğni Ğiraqta şikle qorallar tabılmağan ikän, bu alar turındağı mäğlümatne küpertüne tügel, ä älegä tabılmawnı añlata. Räsmi Waşingtonnıñ Ğiraq suğışı mäs''äläsendä döres eş itüen yaqlawğa Üzäk küzläw idaräse CİA mödire George Tenet ta quşıldı. Pänceşämbe könne Georgetown universitetında yasağan çığışında ul üze citäklägän oyışmanıñ eşen äwzem yaqlap çıqtı.

Audio, George Tenet

"Ğiraq turında bezdän iñ qatı räweştä soralğan soraw şul, bez xaq idekme, yuqmı. Küzläw eşendä sez berqayçan da diärlek tulısınça xaq, yäisä kiresençä, tulısınça yalğış bula almıysız. Bu, älbättä, Saddamnıñ küpläp üterü qoralları mäs''äläsenä dä qarıy" di CİA mödire George Tenet. Häm nihayät, Ğiraq suğışın başlap üzeneñ döres eşläwen yaqlap berniçä säğät ütü belän prezident Bush ta çığış yasadı. Anıñ süzlärenä qarağanda amerikan inspektorlarınıñ Ğiraqta tıyılğan qorallar tabuı yäisä suğış aldınnan bu xaqta tuplanğan küzläw mäğlümatınıñ tögäl bulu-bulmawı ällä ni möhim dä tügel, Saddamnı bärep töşerü döres ide di amerikan prezidentı.

Audio, George Bush

"Minem ul caqta nilär belüemne häm bügen nilär belüemne istä totıp, Amerika Ğiraqta döres närsä eşläde" dip belderä Quşma Ştatlar prezidentı Bush. Anıñ şuşı süzläre däwlät sekretare Colin Powellnıñ bu atnada "Washington Post" basmasına äytkännärenä üzençä cawap bulıp tora, Powell, "ägär dä Ğiraqta küpläp yuq itü qoralları bulmawın aldan belgän bulsam, min suğışnı bälki yaqlamağan da bulır idem" digän ide. Bush xäzer aña, niçek kenä bulmasın Ğiraq suğışın başlaw üzen aqladı, ä inde anda şikle qorallar bulu-bulmawı, bu xaqta küzläw mäğlümatın küpertü mäs''äläse xäzer möhim tügel dip belderä. Xaqiqatne tanıp şunı da äytergä kiräk, Saddamda tıyılğan qorallar bulu mäs''äläsen töp säbäp itep alğan britan premyerı Tony Blairdan ayırmalı bularaq Bush Ğiraqqa qarşı suğış başlaw kiräklegen, anda şikle qoral programmaları bulu belän genä tügel, Ğiraq diktatorınıñ keşe xoquqların bozuı, tirä-yündäge illärgä qurqınıç tudıruı belän dä añlatqan ide. Şuña kürä, anda xäzer bernindi tıyılğan qoral tabılmağan oçraqta da Waşington üzeneñ xaq buluına şöbhäsez ışana ala. Soraw bulıp barı tik, Quşma Ştatlardağı küzläw oyışmalarınıñ il citäkçelegeneñ döres qararlar qabul itüe öçen ışanıçlı mäğlümat birä aluı ğına qala.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG