Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 15:32

Suverenlekne ğıraqlılarğa qaytaruğa az waqıt qalğanda ,BMO räsmiläre aldında torğan qıyınlıqlar arta


Amerikannar iyün azağında Ğıraqta xakimiätne ğıraqlılarğa tapşırırğa äzerlänä. Ämma bu protsess älege waqıtta körçekkä terälgän,BMO genaral sekretarı K.Annan Ğıraq citäkçeläre belän elemtälärne nığıtıp problemanı xäl qılunu planlaştıra.Suverenlekneñ ğıraqlılarğa qaytaruğa az waqıt qalıp barğanda BMO räsmiläre aldında torğan qıyınlıqlar arta .

BMO räsmiläre 1-nçe iyüldän başlap Ğıraq belän idarä itäçäk waqıtlı xökümät turında ğıraqlılarnı kileşterü öçen tırışlıq alıp baraçaqbız dip belderde. BMO general sekretarı K.Annan süzlärençä ,30nçe iyünnen yäğni AQŞnıñ xakimiätne ğıraqlılarğa tapşırudan elek ğomumi saylawlar ütkärü realistik tügel digän mäsälädä konsensus bar.Älege waqıtt niçek itep waqıtlı idarä strukturasın oyıştıru töp soraw bulıp tora . BMO diplomatları oyıştırılaçaq xökümät , saylawlarğa äzerlek tämamlanğançı, yäğni kiläse yıl başlarına qädär xakimiättä utıraçaq dip farazlıy. K.Annan kiçä saylaw ekspertları, töp yardämçese Lahdar Braximi , İminlek Şurası äğzası häm distälärçä il wäkilläre belän cıyılış ütkärde. Şunnan soñ ul BMO räsmiläre waqıtlı xökümät mexanizmı buldıru öçen ğıraqlılarla bergäläp eşliäçäk dip äytte. Annan (audio) Bezneñ östen kürgän, tärcix itkän mexanizm yuq.Bu xaqta ğıraqlılar söyläşergä, alar xucalıqnı yöklänergä , üz aralarında söyläşergä tieş.Bez alar belän bergäläp konsensus tabarğa tırışaçaqbız. Annan ofisı kiläse atnada saylawlar turında üz kiñäşlären şulsanda saylawlar häm daimi xökümät turında waqıt grafikasın iğlan itäçäk. Küpçelek diplomatlar saylawlarnı kiläse yıl başlarında ütkärüne mäqül kürä. Şiğı citäkçese Ayatolla Ali al Sistani başta saylawlar 30nçe iyündä ütkärelsen dip äytsä dä L.Braximi belän Nacaf şährendä oçraşıp söyläşkännän soñ bu taläbennän wazkiçte.Germaniäneñ BMOdağı wäkile Günter Pleuger süzlärençä(audio) Küräsen Braximi Al Sistanine qısqa waqıt eçendä saylawlar oyıştırıp bulmıy dip ışandırdı. Braximinıñ küreşkän barlıq ğıraqlılar legitim xökümätneñ eş başına kilüe öçen saylawlarnıñ irekle häm ğädel bulu kiräklege turında kileşte. Şulay eşläw öçen çağıştırmaça şartlar kiräk. İminlek Şurasınıñ ismeneñ belenüen telämägän diplomatı Radiobız xabärçesenä, AQŞnıñ töbäklärdän wäkillär saylap cibärü täqdime yaqlanmıy dip äytkän.Diplomatlar belderünçä, AQŞ saylap utırtqan Ğıraq İdarä Şurasın kiñäytü häm aña waqıtlı xökümätne saylaw xoquqın birü eşe uylanıla . Ämma şura äğzların saylawnı legitim itep kürsätü mäsäläse bar.NY universitetında xoquq profesorı häm Ğıraq idarä şurasına konstitutsiäne yazu eşendä kiñäşlär birgän Noah Feldman qaraşınça Ğıraqlılar öçen dä Äfganstanda ütkärelgän protsessnı qabatlaw in yaxşısı bulır ide. Feldman Ğıraq İdarä Şurası raslağan çaralarnı şığılarnıñ zur küpçelegenä täsir itkän al Sistani dä yaqlarğa tieş di. Ul äfgan stilındağı prosessnı - kiñ nigezle xökümätneñ saylawlarğa äzerlek alıp baruın al Sistani dä yaqlap çığaçaq dip qarıy. Feldman bolay dip äytte(audio) Ayatolla Sistanine qänäğätländerü şansı bar. Bu berdänber şans, Sistannıñ rizalığın alalmasaq bik ciddi problemalar aldında qalaçaqbız. Ğıraq İdarä Şurası kiläse atnada ilneñ waqıtlı konstitutsiäsen yazıp beterergä tieş.Äzerlängän dokument federalizm häm xökümättä islamnıñ role turındağı sorawlarğa cawap tabarğa tieş. Ğıraqtağı AQŞ administratorı Paul Bremer Konstitutsiä ölgesendä Ğıraqnıñ möselman ile buluı tanılsa da, Ğıraq dönyäwi demokratik prinsıplarğa nigezlänäçäk dip äytte.

färidä xämit,praga
XS
SM
MD
LG