Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 17:22

İspaniä saylawları: terror tantanasımı ällä inde demokratiä ciñüeme?


İspaniä saylawlarında elekke premyer-ministr Jose Maria Aznar citäklägän konservatorlarnıñ ciñelüen tawış birügä berniçä kön qala Madridta bulğan şartlawlar belän añlatu torğan sayın cäyelä bara, xörmätle tıñlawçılar. Amerikan prezidentı George Bushnıñ iñ yaqın tarafdarlarınnan sanalğan Aznarnıñ uñışsızlığı çınnan da terrorçılarnıñ ciñüe bulıp toramı? Bu başqa illärdä dä qabatlana alamı?

Äle 5 kön elek kenä İspaniäneñ xakimiattäge konservativ Xalıq partiäse çirattağı saylawlarda ciñep üzeneñ tağın berniçä yılğa xökümätne citäkläyäçägen inde xäl itelgän närsä itep isäpli ide. Tawış birü aldınnan ütkärelgän fiker beleşülär härxäldä bu yulı da premyer-ministr Aznar citäklägän şul uñ partiäneñ ciñäçägen kürsätte. Läkin yäkşämbedä uzğan saylaw bötenläy kötelmägän näticä alıp kilde - ispan saylawçıları ciñüne elek oppozitsiädä torğan sotsialistlarğa tapşırdı. Käyeflärneñ şulay kinät üzgärüen dönya mediası uzğan atnanıñ ikençe yartısında bulğan xällärgä - atnakiçtä Madridnı teträtkän mäğlüm şartlawlarğa bäyli. Xakimiat tä, başta 200 keşeneñ ülemenä kitergän şuşı terror ğämällären oyıştıru öçen cawaplılıqnı basklarnıñ ETA törkemenä yökläsä dä, xäzer inde bu islamçılar eşe bula ala häm alar monı ispan xökümäteneñ Quşma Ştatlarnı, ayırım alğanda prezident Bushnıñ Ğiraq suğışın yaqlawı öçen üç alu bularaq eşli ala digän şik belderä. Ä saylawlarda ciñügä ireşkän sotsialistlar aldan uq, Ğiraqtağı ispan xärbilären kire qaytarunı wäğdä itkän ide. Partiä citäkçese Jose Luis Rodriguez Zapatero:

Audio, Jose Luiz Zapatero

"Ägär dä bernindi üzgäreş bulmıy häm Berläşkän Millätlär Ğiraqtağı xällärne üz qulına almıy ikän, ispan ğäskäriläre kire ilgä qaytarılaçaq häm bu yünneñ 30-ına qädär eşlänäçäk" dip belderä İspaniäneñ bulaçaq premyer-ministrı. Zapateronıñ şuşı belderüe qayber säyäsi küzätüçelärdä, terrorçılar bombalar yardämendä üzläreneñ säyäsi maqsatlarına ireşä ala, alar xätta demokratik saylawlarda tawış birügä üz faydasına tä''sir itügä sälätle digän fiker uyattı. Şotlandiädäge Saint Andrews universitetınıñ Terrorçılıq wä säyäsi qanqoyışnı öyränü üzägendä eşläwçe Paul Wilkinson şulay dip uylıy.

Audio, Paul Wilkinson

"Min, älbättä, alarnıñ xökümät nindi cawap qaytaruın aldan farazlıy alu säläten bik belmim, läkin alar, yäğni terrorçılar, hiçşiksez, ispan xökümäte üz säyäsäten üzgärtmägän oçraqta cämäğätçelekneñ yaña höcümnär buluınnan qurqaçağın abaylıy ala. Şuña da tırışlıq Ğiraq säyäsäteneñ üzgärüenä ireşü öçen yasaldı häm kileşergä tieşsez, alar moña çınnan da ireşte" di Paul Wilkinson, terrorçılıq belgeçe. Anıñ süzlärenä qarağanda, terrornıñ nindider säyäsi uñışqa kiterüe ölkäsendä bu berençe häm berdänber misal tügel. Fälästinnärneñ İzrailgä qarşı yasağan intihar höcümnäre Osloda ireşelgän solıx kileşüenä zur yoğıntı yasadı, 1983-nçe yılda Livandağı amerikan diñgez ğäskärilärenä yasalğan terror höcüme alarnıñ ildän çığarıluına kiterde dip sanap kitä şundıy oçraqlarnı Wilkinson. Läkin ispan saylawları terrorçılar öçen ciñü bulıp tora digän qaraş berdänber tügel. Aznar xökümäte iqtisadi ölkädä çınnan da uñışlı bulsa da, anıñ Ğiraq säyäsäten ildä bolay da 90 protsent xalıq tiskäre bäyäli ide. Östäwenä ul üze şartlawlardan soñ alar öçen bar cawaplılıqnı basklarğa, alarnıñ ETA törkemenä yöklärgä tırıştı häm bu xalıqta, Aznar milli faciğäne üzeneñ säyäsi maqsatlarında, partiäseneñ xakimiattä qaluına ireşü öçen qullanırğa tırışa digän xis qaldırdı. Gärçä terrorçılar üz ğämälläre belän demokratik saylawlarnıñ barışına yoğıntı yasıy ala digän fiker xäzer äwzem tikşerelä, çönki andıy saylawlar tizdän terrorğa qarşı köräşneñ aldında barğan Quşma Ştatlarda häm Britaniädä dä uzarğa tieş.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG