Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 00:53

Rusiädä uram cıyınnarı ütkärü şartları qırıslana, Däwlät Duması berençe uqılışta bu xaqta qanun qabul itte


Rusiä Däwlät Duması berençe uqılışta uram cıyınnarın ütkärüne çiklägän qanun qabul itte, xörmätle tıñlawçılar. Ägär dä aña kiläçäk uqılışlarda üzgäreşlär kertelmäsä, federal'', regional'' häm cirle xakimiat binaları, ilçeleklär häm xalıqara oyışmalarnıñ wäkillekläre qarşında cıyınnar oyıştırıp bulmayaçaq. Qanunnı tänqitläwçelär, ul keşe xoquqların çikläw omtılışı bulıp tora dip belderä.

Çınnan da, ägär şuşı qanun kiläçäk uqılışlarnı da bernindi üzgäreşlärsez genä uzsa, cäygä qädär Rusiädä, küp kenä möhim urınnarda uram cıyınnarı ütkärü mömkin bulmayaçaq, xörmätle tıñlawçılar. Andıy urınnarğa prezident idaräse qaramağındağı mölkät, federal'', regional'' häm cirle xakimiat urnaşqan binalar, yullar, küperlär, başqa şundıy möhim qorılmalar, yarış barğan stadionnar, ilçeleklär kerä. Yäğni şulay itep, uram cıyını ütkärüneñ mäğnäse yuqqa çığarıla, çönki alar ğädättä, xakimiat wäkilläre iğtibarın cälep itü öçen oyıştırıla. Läkin xäzer anı xätta şul uq Duma qarşında da ütkärep bulmayaçaq. Deputatlarnıñ küpçelege, berençe çiratta "Berdäm Rusiä" partiäsennän saylanğannarı, üzlären andıy çaralardan saqlarğa buldı - uram cıyınnarı federal'' xakimiat binaları qarşında yäisä alarğa yaqın cirdä dä ütkärelä almıy. Moña qädär bu mäs''älä äle üzgärtep qoru çorında uq qabul itelgän färman belän xäl itelep kilde. İreklek ruxı cäyelgän däwer uram cıyınnarı ütkärü tärtibenä dä üz yoğıntısın yasağan ide - monıñ öçen alarnı oyıştıruçılar militsiägä aldan xäbär genä itärgä tieş buldı häm teläsä nindi urında cıyıla aldı. Yaña qanunnı isä xökümät kertergä buldı, ul yustitsiä ministrlığı tarafınnan Mixail Kasyanov premyerlığı çorında uq äzerlängän ide. Berençe uqılışta anı 294 deputat yaqlap çıqtı, 137-se qarşı buldı. Däwlät Dumasınıñ iminlek komitetı citäkçese Vladimir Vasilyev qanunnıñ kiräklegen bolay añlattı.

Audio, Vladimir Vasilyev

"İminlek küzlegennän qarağanda, keşelärneñ teläsä niçek cıyıluı zur qurqınıç tudırğan urınnar bar, min monı belgeç bularaq beläm, di Vladimir Vasilyev, häm "bu niçek tä bulsa köylänergä tieş, älegä monıñ tärtibe yuq, süz menä şul xaqta bara" dip añlata. Läkin qanunnı tänqitläwçelär, ul turıdan-turı Rusiä Konstitutsiäseneñ 31-nçe matdäsenä qarşı kilä dip belderä. Anda Rusiä watandaşlarınıñ cıyınnar oyıştıru xoquqı iqrar itelä. Mäskäw Kremle xäzer, başta bäysez mäğlümat çaraların yuqqa çığarıp, ä annarı Dumanı awızlıqlağannan soñ inde demokratiäneñ öçençe bağanasın awdarırğa, keşelärneñ xakimiatkä möräcäğät itü, qarşılığın kürsätü xoquqın beterergä tırışa dip isäpli qayber demokratik oyışmalarnıñ wäkilläre. "Yabloko" partiäseneñ 30-lap tarafdarı çärşämbedä "Konstitutsiäne xörmät itegez!" digän şiğar astında Mäskäwdä cıyın ütkärde. Anda qatnaşuçılarnıñ berse Aleksey Melnikov süzlärenä qarağanda, awır iqtisadi reformalar ütkärü aldınnan xökümät aldan uq, cämäğätçelekneñ awızın qaplaw çaraların kürergä tırışa.

Audio, Aleksey Melnikov

"Añlaşıla ki, xäzer qırıs çaralar qabul itü mäs''äläse qarala, yuğarı uqu yortlarında uquçı studentlarnı ğäskärgä cibärüne kiçekterüne beterü tikşerelä, keşelärneñ sotsial'' xoquqları ölkäsendä awır qararlar kötelä, şuña kürä uram cıyınnarın çikläw qanunı şularnı küz aldında totıp qabul itelä" di Melnikov, häm "min barı tik şunı ğına añlamıym, nigä bez televizorda keşelärneñ Aq yort qarşında piket ütkärgänen kürep torğan Quşma Ştatlarda moñardan berkem dä qurıqmıy, nigä bezneñ ildä dä şulay bula almıy?" digän soraw quya. Şuşı qanunnı qabul itügä Dumadağı kommunist deputatlar da qarşı ide, alarnıñ berse Sergey Reşulski "qanun berençe uqılışta fäqät "Berdäm Rusiä" häm ber bäysez deputat yaqlawı belän genä uza aldı" dide.

Audio, Sergey Reşulski

"Bez bertawıştan moña qarşı idek" dip añlata üz partiäse qaraşın Reşulski häm Dumanıñ şulay itep tawış birüen xätta, Rusiädä politsiä xakimiate urnaştırırğa omtılu dip bäyäli.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG