Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 13:52

«İdel» jurnalınıñ 2004 yılğı mart sanına küzätü. Yumor ostası Almaz Xämzin söyli


İsänmesez, xörmätle radio tıñlawçılar! Çirattağı şimbä matbuğat küzätüen başlıybız. Aprel'neñ berençe könen Tatarstanda häm Rossiädä, kölke köne itep bilgeläp ütälär. «Kölü keşeneñ sälämätlegen yaxşırta»,-di xalıq.Ğadättä, xalıq üze çığarğan mäzäktän kölä. Mäzäk ul- tatar fol'klorı janrı, yumoristik- satirik, kötelmägän borılış, ütken tel belän tögällänä torğan keçeräk külämle çäçmä äsär»,- dip yazılğan tatar ensiklopediä süzlegendä. Şundıy äsärlärne üzenä cıyğan «İdel» jurnalı bügen bezdä qunaqta. Ä jurnaldağı mäzäklärne osta itep sezgä yumor ostası häm şayan äsärlär icat itüçe rejisser Almaz Xämzin söylär. «İdel» neñ bıltırğı mart sanı jurnal tarixında berençe märtäbä şayan san bulıp çıqqan ide. Menä bu mart sanınıñ mañğayına da «Şayan san» digän möher suğılğan. Traditsiä tuıp bara tügelme cämäğät? Almaz Xamzin:Tışına ällä närsälär dip yazıp bula anıñ, ä menä eçendä ni ikän?Mälikä Basıyr:Eçendäme? Eçendä nilär genä yuq anıñ! Tatar KVNı mäzäkläre diseñme, parodiälär, epigrammalar, bulmışlar дисеңме.Bulmış ul- bulğan xäl digän süz. Jurnalda alarnıñ nindi törläre genä kiterelmägän.Almaz Xamzin: Menä elek uqıtuçı Flera Xannanova söylägäne.«Qort çaqtı» dip atala.«İrem ozaq yıllar kolxoz räise bulıp eşläde.Bezneñ yortnıñ bazı ni öçender işek töbenä ük qazılğan ide. Şulay ber kön irem terleklärne qışlatu buyınça rayon seminarına kitte. Könnär salqın. Bazda berniçä baş qışlawğa quyılğan umarta bar. Kiçen, balalarnı yoqlatqaç, umartalarğa azraq cılı töşsen dip, baz awızın açıp quydım da yoqlarğa yattım. Qaytası keşe bulğaç, işek- qapqa biklänmi. Menä, yarıysı ğına «töşerep» kürşe kolxoz räise belän irem bergä qaytalar. Xuca kürşesen aldanraq kertep cibärä.İşektän kerügä bazğa başta kürşe kolxoz räise çuma, annarı irem. Salqınnan tuñıp qaytqan duslar ni bulğanın añlamıylar. Qapşana torğaç, bazda ut qabına. Küzläre poçmaqtağı kiştägä töşä. Anda berniçä şeşä «Arış mayı»… Bazdağı yaqtığa häm tawışqa qortlar çığa. Ä qışın inde alarnı tınıçsızlasañ- çıda ğına! İrlär seltänä- seltänä, ciñnäre tiep ut sünä. Berniçä porsiä «ukol» alğaç, yoqığa kitä bolar. İrtän iremneñ qaytmağanına ışandım da , balalar torğançı dip, baz awızın yabıp quydım. Üzem eşkä, ä balalar uqırğa kitte.Töş waqıtları citkändä räislärne ezli başlıylar.Miña da şıltıratıp sorıylar. Min aptırap öygä qaytam…YaXoda! Räislärem uyanıp, bazdan çıqqan. Qulları boks perçatkası kigändäy. Küzläre yomıq, borın-iäklär ike qatlı. Ber-bersenä qarıylar da kölälär. Ä min awıznı açıp qatıp tik toram.Nihayät, añıma kilep:«Ni buldı?»- dip sorıym.—Qort çaqtı!Dekaber ayında qort çaqqanğa başqalarnı ışandırıp qara sin.!Mälikä Basıyr:«Häybät ğäybät» säxifäse «İdel» dä «İdel» neñ üze belän tudı buğay. Şäp säxifä. Naçar bulsa, TNV kanalı çäldermäs ide. Säxifädän 2-3кенә cömlä: «Elemtä».Telefonnan çıltıratırğa cıyınğan İldar Yuzi törepkädän törle tawışlar işetä. Ber xatın-qız çäreldi, nindider ir-at sügenä, bala yılıy. İldar abıy törepkäne tiz genä oyasına taşlıy. Annarı awır sulap äytep quya:«Elemtäçelär belän kabeleñ yänäşä bulmasın!»Алмаз Хамзин: Ä xäzer : äydägez «Waqıt täräzäse»n açıyk. Şundıy säxifä «Идел» dä bar. Rawil Şäräfi monda ber avantyura tarixın söyläp birä. Qayber truppa citäkçeläre gastrol'dä üz artistların yörtergä ärcäle traktor da sorap ala almasalar, Rawil Şäräfi öç artistqa 130 urınlı samolet cigä. Monıñ öçen aña bik osta xäylä qorırğa kiräk bula. Avantyura inde, qısqası. Jurnalda Rawilneñ sabaqtaşlarına yazğan epigrammalar da birelgän. Ber-ikesen uqip ta kitik.Rabit Batullağa:
Artist, yazuçı, rejisser…
Sin kem genä bulmadıñ.
Sänğät digän däw diñgezne
Tuda- syuda buyladıñ
.Äxät Safiullinnıñ «Ayırma» digän monologı belän tanışsağız, bulniskä operatsağa kergändä çalğıdan yasalğan pıçaq, sarıq eçägesenän yasalğan cep alıp kerergä onıtmassız.«Bädretdin taqmaqları» belän dä tanışırğa bula.Tatar xalqı televizordan seriallar qarap zamança yäşim dip, üzeneñ ğöref-ğadätlären onıtıp barğanı turında alar.«Şäxes» digän säxifädä jurnalist İskändär Siraci İlham Şakirov belän küñelle genä gäp qora. Närsä turında disezme? İlham Şakirov turındağı mäzäkläre turında. Ä menä monısı, böek cırçıbız üze söylägäne, hiç tä mäzäk tügel, bulğan xäl.Kürşe östäl artında ber törkem xatın-qızlar utıra. Ber matur ğına , ämma zur gäwdälese miña qarap-qarap tordı da sorap quydı:Sez İlham Şakirov tügelme, bik oxşağansız?-di. Şunnan totındım inde:Tuydırdılar inde şul alkaşka oxşatıp, uramnan ütär xäl yuq. İçmasam ber eçep yatqan cirendä dömekmäde dä...Ämma min süzemne äytep beterergä ölgermädem, äzmäwer xanım mine yaqamnan totıp çığu yağına söyri ide inde:Ah, svoloç', sin bezneñ İlhamıbız turında şulay söyliseñme...Min ni kölärgä, ni yılarğa belmim—üzemneñ «poklonniklar» inde niçänçe tapqır üzemne ük totıp qinıylar.
Mälikä Basıyr: Bu küzätüneñ oçına çıqmalı tügel. Al'bert Yäxinnıñ «Qıyar tütäle»nä kermädek bit äle. Ayaz Ğiläcewne şaqqattırğan tütälgä.«İdel» jurnalı üzeneñ şayan uquçılarına «Öy eşe» birgäli—Öy eşe»n tikşermädek. Ber öyränçek traktorçı belän traktorda bağanağa menmädek. Damir Gıysmetdinov, İlfaq Şihapov, Almaz Xamzin, Tufan Miñnullin, Raşat Nizami, Zäki Zäynullin, Zahid Mäxmüdi, Amanulla, Rädif Säğdilärneñ şayan wä şuq çäneçkele xikäyälären, İldar Yuzi, Näcibä Safina, Änäs Xäsänov şiğerlären uqımadıq. Läbib Leronnıñ «Cülär malaynıñ ätise» digän şayan p'yesasın tıñlamadıq.
Almaz Xämzin: Xäzer, jurnal üze bar bit äle, anı bit divanğa qırın yatıp ta uqıp bula. Ayırılır aldınnan ber parodiä genä tıñlap alıyq ta. Bik qısqa ul, 4-5 kenä yullı. Rinat Männan yazğan anı.
«İs».
Yäşise kilä!...
Yäş ise kilä!..
Ä menä Şahinur Mostafin niçek yaza.
Tal'yan tartsam
Cırlata,
Pasport açsam
Yılata.
Yäşise kilä!..
Peläş ise kilä...
Mälikä Basıyr: «Ämma, bu min tügel»,- dip tämamlıy süzen Almaz Xamzin. Xörmätle radio tıñlawçılar! Bez çirattağı şimbä matbuğat küzätüen şunda tämamlıybız. Kölkegä bağışlanğan tapşıruıbızda Sezne «İdel» jurnalında basılğan mäzäklär belän yumor ostası, rejisser Almaz Xämzin tanıştırdı. Tapşırunı äzerlägän min- Mälikä Basıyr sezneñ belän xuşlaşam.İsän –saw bulığız! Qazan.

XS
SM
MD
LG