Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 07:00

Çit il keşeläre belän aralaşqan Rusiä ğalime ilgä xianät itüdä ğäyeple dip tabıldı


Rusiäneñ yañadan sovet çorı xällärenä qaytuı turında süzlär xäzer yış işetelä, xörmätle tıñlawçılar. Mäskäwdäge xakimiat üzeneñ bazar reformalarına häm ildä demokratik cämğiat qoru eşenä tuğrı buluın belderep torsa da, Rusiädä ğämäldä näq menä sovet yılların xäterlätkän waqiğälär bulıp tora. Mäskäwdäge cämäğät mäxkämäse, misal öçen, şuşı könnärdä genä, atom qoralları ölkäsendäge ber belgeçne Quşma Ştatlar häm Britaniä faydasına küzläw eşläre alıp baruda ğäyeple dip taptı.

Mäskäwneñ mäğlüm Amerika Quşma Ştatları häm Kanada institutında eşlägän İgor'' Sutyagin qulğa äle 1999-nıñ üktäbrendä ük alınğan ide. Rusiäneñ Federal" iminlek xezmäte anı ber britan şirkätenä, atom su astı köymäläre häm raketalardan saqlanu sisteması turında serle mäğlümat tapşıruda ğäyepläde. Rusiä tikşerüçeläre fikerençä, şul britan şirkäte artında Quşma Ştatlarnıñ Üzäk küzläw idaräse CİA torğan bulğan. İgor'' Sutyagin üze isä, britannar öçen äzerlägän bar yazmaların da açıq çığanaqlardan alınğan mäğlümatqa nigezlänep yazuın belderä häm britan şirkäte artında başqa illärneñ küzläw xezmätläre toru-tormawı xaqında üzeneñ berni dä belmäwen isbatlarğa tırışa. Ägär dä Sutyagin britannarğa söylägän mäğlümatın açıq çığanaqlardan alğan ikän, bu däwlät sere bula almıy, dimäk anı küzläw öçen däwlätkä xiänät itüdä dä ğäyepläp bulmıy. Läkin bu eşne baştan uq qırıs alıp barğan Rusiä iminlek köçläre Sutyaginne niçek tä bulsa xökem itärgä teläwen belderep tordı. Keşe xoquqların yaqlawçı oyışmalarnıñ wäkilläre, Federal'' iminlek xezmäte Rusiä ğalimnäreneñ çit il keşeläre belän torğan sayın tığızraq elemtägä kerüenä zur şik belän qarıy häm şuña kürä Sutyagin oçrağın alarnı qurqıtu maqsatında faydalanırğa tırışa dip isäpli. Şul mantiqqa nigezlänep Sutyaginne xökem itü Rusiä ğalimnäreneñ çit illär belän aralaşu telägen kisken kimetergä tieş bula. Xakimiatkä elek üze KGB-da eşlägän Vladimir Putin kilü belän Rusiädäge iminlek köçläre xezmätkärläre tağın da qıyulanıp, üzläreneñ şul tırışlıqların arttırdı dip isäpli Mäskäwdäge demokratik oyışmalarnıñ wäkilläre. Bu mäxkämäneñ niçek itep alıp barıluında da çağıldı, di Anna Savitskaya, Sutyaginne yaqlawçı advokatlarnıñ berse. Berençedän, utırışnı alıp baruçı xäkim - Marina Komarova - Sutyaginne yaqlaw yağına üz eşen tieşle itep başqaruğa törleçä qomaçawladı, aqlaw dälillären bäyän itügä kirtälär qordı dip belderä Savitskaya.

Audio, Anna Savitskaya

İgor'' Sutyaginneñ ikençe advokatı Boris Kuznetsov, mäxkämä barı tik ğäyeplängän zatnı xökem itü maqsatın ğına quyğan ide, anda xätta Sutyagin mäğlümat tapşırğan keşelärneñ kem buluı, nindi ilneñ watandaşları ikänlege, ägär dä alar yäşeren xezmät oyışmasına eşlägän ikän, qaysı oyışmağa eşläwe bötenläy qaralmadı dip belderä.

Audio, Boris Kuznetsov

Anna Savitskaya tağın şuña da iğtibar itä, utırışnı alıp barğan xäkim yaqlaw yağı eşenä qomaçawlaw belän genä çiklänmiçä, 12 keşedän torğan cämäğät mäxkämäsenä dä basım yasağan, alarnıñ fikeren ul üze telägänenä üzgärtergä tırışqan.

Audio, Anna Savitskaya

Näticädä cämäğät mäxkämäse düşämbe könne bertawıştan İgor'' Sutyaginne, "küzläw eşläre alıp baru aşa däwlätkä xiänät itü"dä ğäyeple dip taptı. Rusiäneñ cinayät kodeksında monıñ öçen irektän 20-ğa yılğa qädär mäxrüm itü qaralğan. Sişämbedä advokat Kuznetsov, prokuratura mäxkämäneñ ğäyepläw qararına nigezlänep İgor'' Sutyaginne 17 yıllıq törmä cäzasına xökem itüne sorıy dip belderde. Anıñ süzlärenä qarağanda, bu xaqta qarar 7-nçe aprildä qabul itelergä tieş.

Kärim Kamal, Praga
XS
SM
MD
LG