Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 03:33

Condoleezza Rice, ul çaqta bezdä bulğan mäglümätlärdän çığıp 9/11 xöcümnären buldırmıy qalıp bulmıy ide, dip belderde


Atnakiç könne amerikan prezidentınıñ iminlek kiñäşçese Condoleezza Rice 11 sintäber xöcümnären tikşergän maxsus komissiä aldında xisap totıp, ul çaqta qulda bulğan mäglümätlärdän çığıp, xökümät bu xäcümnärne kisätä almıy ide, digän belderü yasadı. Respublikannar bu xisapnı xuplap qarşı alsa, demokratlar – rizasızlıq belderde.

2001neñ 11 sintäberendä Quşma Ştatlarğa yasalğan terror xöcümnäre näticäsendä 3 meñläp keşe xäläk buldı. 2 partiä wäkilläre, häm respublikan, häm demokratlardan torğan maxsus komissiä şuşı xöcümnärne kisätep bula ideme, kiläçäktä andıy xöcümnär bulmasın öçen xökümät tieşle çaralar kürdeme, digän sorawlarğa cawap ezli. Buşnıñ tänqitçeläre, 11 sintäber aldınnan bulğan kisätülärgä Buş administratsiäse tieşle iğtibar birmägän, digän ğäyepläw belderä. Şuşı yılnıñ noyäberendä prezident saylawları bulaçağın iskä alğanda, iminlek kiñäşçese Condoleezza Rice''nıñ çeterekle mäsälädä xisap totuwı Buşnıñ qabat sayaluına zıyan kiterä ala dip sanaldı. Rice, üzeneñ wazifasın sıltaw itep, xisap totudan başta baş tartqan ide. Läkin soñraq cämäğätçelek basımı näticäsendä, ant astında xisap totırğa rizalıq birde. Atnakiç könne anıñ 3 säğät däwam itkän çığışın, sorawlarğa cawapların dönya telekanalları turı efirda kürsätte. Aldan äzerlängän çığışında Rice, xökümät bu xöcümnärne kisätä almıy ide, digän fikeren citkerergä tırıştı. Rice xanım süzlärençä, Äl-Qaidäneñ nindier zur ğämäl äzerläwe mäglüm bulğan, läkin küzläw mäglümätlärenä qarağanda, xöcümnär Quşma Ştatlardan çittä, Yaqın könçığış yä Afrikada kötelgän. Xöcümnär Amerikanıñ üzenä yanıy, digän mäglümät bulsa da, monı kisätü qıyın bulır ide, dide Rice:

Audio (Condoleeza Rice)

"11 sintäber xöcümnären buldırmıy qalu öçen sixri qoral yuq ide. Xäcümnär Amerikanıñ üzenä yanıy digän mäglümät bulsa, bälki bu niçekter yärdäm itä alır ide. Läkin küzläw idaralärendä bulğan törle qarşılıqlar arqasında andıy mäglümät alu awır ide."

Qarşılıqlar digändä, süz nigezdä, eçke häm tışqı küzläw belän şöğellängän, FBİ belän CİA arasındağı köndäşlek turında bara. Rice monı "struktur problema" dip atadı:

Audio (Condoleeza Rice)

"Şuşı struktur problema arqasında eçke häm tışqı küzläw mäglümätläre bergä salıp qaralmadı. Näticädä säyäsmännär, ışanıçlı analizdan mäxrüm qaldı."

Rice süzlärençä, yaña eçke iminlek idaräse näq menä şuşı citeşsezlekne beterü öçen tözelgän. Ğömümän alğanda, Buş administratsiäse terrorğa qarşı köräş mäsäläsendä başqa administratsiälär belän çağıştırğanda, kübräk eş başqara dide ul. Buşnıñ respublikan partiäse wäkilläre bu çığışqa yuğarı bäyä birde. Ä menä demokratlar, kiresençä, küp kenä qarşılıqlar taptı. Misal öçen, zamanında Clinton administratsiäsendä yuğarı urın alıp torğan Leon Fuerth, Azatlıqqa birgän äñgämäsendä şularnıñ bersen kiterde:

Audio (Leon Fuerth)

"Buş adminsitratsiäse FBİ belän CİA arasındağı qarşılıqnı añlasa da, bu mäsäläne xäl itü öçen bernindi citdi çara kürmägän."

Soñraq şuşı komissiä aldında Bush üze häm vitse-prezident Dick Cheney basırğa tieş. Läkin alar ant astında söylämiäçäk, häm dä notıqları räsmi terkälep barmayaçaq. Komissiä üzeneñ axır näticäsen berniçä aydan, prezident saylawlarına qädär iğlan itergä cıyına.

Ali Gilmi, Praga
XS
SM
MD
LG