Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 01:18

9/11 terror xöcümnären tikşerü däwäm itä: FBInıñ elekke citäkçese küzläw xataların aqça qıtlığı belän añlattı


Quşma Ştatlarda 2001neñ 11 sintäberendä 3 meñ keşeneñ ülemenä kitergän terror xöcümnären tikşerü däwam itä. Bäysez komissiä, ni öçen küzläw oyışmaları bu xöcümnärne buldırmıy qala almağan, digän sorawğa cawap ezli. Sişämbedä komissiä aldında Federal tikşerenü idaräseneñ elekke citäkçese Louis Freeh xisap tottı. Freeh İdaräneñ tübän äzerlegen matdi säbäplär belän añlattı.

Quşma Ştatlarnıñ Federal tikşerenü idaräse, FBİ başlığı bulıp 2001neñ yün ayına qädär eşlägän Louis Freeh, şul yılnıñ 11 sintäberendä bulğan terror xöcümnären tikşergän bäysez komissiä aldında xisap totıp bolay dide:

Audio (Louis Freeh)

"Belüegezçä, 11 sintäbergä qädär FBİğa terrorğa-qarşı büdjetnıñ ni barı 3-yarım protsentı birelä ide. Ber kemgä dä ser tügel, ozaq yıllar buyına aqça häm wäkälätlär citmäw bezneñ mömkinleklärne çikläp kilde."

Freeh süzlärençä, 11 sintäbergä qädär terror mäsäläse, ğömümän, Quşma Ştatlarda töp mäsälä dip sanalmağan:

Audio (Louis Freeh)

"2000 yılda ütkän prezident saylawları waqıtında terror mäsäläse telgä dä alınmadı. Namzätlär dä, amerikannar da ul çaqta bu turıda söylämäde. Gärçä näq şul waqıtta, 2000neñ üktäberendä, amerikanıñ xärbi köymäsenä xöcüm yasalğan ide."

Bu utırış aldınnan bäysez komissiä ber xisap bäyän itte. Anda 11 sintäber aldınnan FBİğa aqça, belgeçlär citmäw, İdarädä bürokratiä üsü, küzläw däräcäseneñ tübän buluı turında äytelä. Bilgele bulğança, FBİ Yustitsiä ministrlığına kerä. Xisapta şulay uq, FBİ başlığınıñ näq 11 sintäber aldınnan Yustitsiä ministrı John Ashcrofttan kübräk aqça sorawı, ministrnıñ monı kire qağuı turında äytelä.

Ashcroftqa qädär, Clinton administratsiäsendä yustitsiä ministrı bulıp 8 yıl eşlägän Janet Reno, komissiä aldında çığış yasap, min FBİnı terrorğa qarşı köräşkä kübräk iğtibar itergä öndädem, eş aqça citmäwdä genä tügel, dide:

Audio (Janet Reno)

"İñ borçığanı şul, FBİ xättä berär närsä tapsa da, bu mäglümät belän urtaqlaşmıy, monı bezgä qanun röxsöt itmi dip añlata."

Amerikanıñ 11 sintäber xöcümnärenä äzer bulmawın Reno xanım, öleşçä, terror mäsäläsenä iğtibar birelmäw belän añlattı. Misal öçen 2000 yılda, Millenium waqıtında Clinton administratsiäse ixtimal xöcümnärne buldırmıy qala aldı, dide ul. Reno xanımnı yustitsiä ministrı urınında alıştırğan John Ashcroft üze dä sişämbe könne komissiä aldında xisap tottı. 11 sintäber faciğäsen ul bolay añlattı:

Audio (John Ashcroft)

"11 sintäberneñ ğadi añlatması şul: bulası xöcümnär turında bez berni belmädek, çönki distä yılğa yaqın xökümät doşmannarğa küz yomıp kilde. Xökümät kertkän çikläwlär arqasında agentlarnıñ qul-ayaqları bäyle ide, alar zamança mäglümät texnologiäsennän mäxrüm ide. 11 sintäbergä bulğan xalätendä küzläw sisteması uñışsızlıqqa duçar ide."

Ashcroft süzlärençä, 11 sintäberdän soñ aşığıç çaralar kürelgän. Elek amerikan agentları xättä Osama bin Ladennıñ oyasına ütep kersä dä, närsäder eşläw öçen alarğa ber kötü advokat kiräk ide. Osamanı qulğa alğanda, anı ütermäskä, digän kürsätmälär, bolar barısı da üzgärtelde, dide Ashcroft.

Uzğan atna axırında küzläw oyışmalarınıñ 2001neñ 6 awgustında prezident Buş öçen äzerlägän yäşeren xisabı dönya kürde. Äl-Qaidä Quşma Ştatlarğa yanıy digän bu xisapta oçqıç urlaw ixtimalı da telgä alınğan. Düşämbedä Bush bu xisap kübräk ben Ladennıñ tarixı ide, anda xöcümnär qayçan-qayda bula digän tögäl mäglümät yuq ide, dide. Bush bäysez komissiä aldında xisap totırğa äzer buluın beldere. Çärşämbedä komissiä aldına CİA häm FBİnıñ xäzerge citäkçeläre George Tenet belän Robert Müller basaçaq.

Ali Gilmi, Praga
XS
SM
MD
LG