Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 03:14

15 маy - Analar köne Udmurtiädä dä bilgelänep ütelde


15 may könen Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ general' assambleyası 1994—nçe yılnı xalıqara ğailä yılı dip iğlan itkän ide. Bıyıl älege waqiğanıñ unınçı yıllığı. Bu uñaydan respublika prezidentı Aleksandr Volkov küp bala tudırıp, tärbiälägän analarnı üz rezidentsiäsendä qabul itte.

2004-nçe yıl Udmurtiä Prezidentı Ukazı belän Udmurtiädä ğailä yılı dip iğlan itelde. Şuña da ağımdağı yılda ğailä häm balalar Udmurtiä respublikası xakimiäte citäkçeläreneñ iğtibar üzägenä alındı. Ğailä yılın tieşle däräcädä ütkärü maqsatınnan respublika xakimiäte plan qabul itte. Sotsial' säyäsättä ğailä, analar häm balalarnı qayğırtuçanlıqqa östenlek birep, respublikanıñ Däwlät Sovetı ütkän yıl azağında «Deti Udmurtii» — «Udmurtiädä balalar» dip atalğan maxsus programmanı da rasladı. Anda 2004—08 nçe yıllarğa çaralar bilgelängän. Monıñ säbäbe, dip bilgeläde jurnalistlar belän oçraşuda ğailä häm demografiä mäsäläre, häm balaçaqnı saqlaw bülege citäkçese Natal'ya Deykina, ğailälär bügen krizis xälendä. Soñğı yıllarda Udmurtiädä balalar sanı 50 meñgä kimegän. Bik küp ğailälärdä ber genä bala üsä. Şul uq waqıtta bala tudırğan yalğız xatınnar sanı artqan. Ütkän yılda ğına här öçençe bala räsmi bulmağan ğailädä tuğan. Tağın ber san — 100 ğailäneñ 60 tarqalğan, här durtençe ğailä — tulı tügel.

Ğailälärneñ öçtän ber öleşe genä mul tormışta yäşi dip bilgelänä. Şuña da, ğailälärneñ yäşäyeşen yaxşırtu maqsatınnan respublikada berniçä zakon proyektı äzerlände. Şul isäptän biş häm annan da kübräk bala tudırıp tärbiälägän analarnı maqtaw bilgese belän büläkläw küzdä totıla. Bu respublikada yäşäwçe härber keşegä qağılsa, tatar ğailäse niçegräk yäşi soñ. Bu sorawğa berniqädär cawapnı İjaw şähäreneñ Lenin rayonı ZAGS bülege mödire Älfiä xanım Kaşapova birde. 2003—nçe yılda İjaw şähäreneñ Lenin rayonında barlığı 1365 ğailä terkälgän. Alar arasında ikese dä tatar ğailäsendä üsep, üzläre dä üz milläte wäkilen saylawçılar sanı 102. Ä tatar qızları häm yegetläre başqa millät wäkilläre belän 178 ğailä terkägän. Şulay itep, qatnaş ğailä qoruçılar tatar ğailälärenä qarağanda ike tapqırğa yaqın artıq. Ütkän yılda ayırılışqan ğailälärneñ sanın qarıyq. Barlığı 583 ğailä tarqalğan. Alar arasında ir belän xatın ikese dä tatar millätennän buluçılar — 52 ğailä, qatnaş ğailälär arasında ayırıluşıçılar sanı 71. Sannardan uzıp bulmıy — üzegez küräsez, qatnaş ğailä qorıp, tormış itärgä teläweçlär sanı da küp, ämma şul uq waqıtta qatnaş ğailälär arasında tarqalu oçrağı da yış. Şuña da Udmurtiä tatar ictimaği üzägeneñ Maqtawlı prezidentı Mäsgut Waxit ulı Garatuev tatar ğailäläre buldırıp, balalarğa milli tärbiä birüdä — ğailädä ananıñ role bik zur dip basım yasıy Udmurtiä tatar ictimaği üzägeneñ maqtawlı prezidentı Mäsgut Waxit ulı Garatuev äñgämäbezdä, balaları ata—analarına tuğan teldä belem birüläre, milli ruxta tärbiäläwläre öçen räxmät belderer digän fikeren dä citkerde. Anıñ bu süzlären qüätläp, fondtan ber yazma täqdim itäm. Tatar gimnaziäse uquçısı Läysäniä Ğatawllina, ul bıyıl Qazanda tatar tele buyınça regionara olimpiada qatnaştı, annan qaytqaç min Läysäniä belän oçraşıp, tuğan teldä aralaşuı, matur söyläşüe, telneñ neçkäleklären belüendä kemgä räxmätle digän sorawğa qızçıq bolay cawap birde.Xämidä Ğayfullina, «Azatlıq» radiosı, Udmurtiä.

XS
SM
MD
LG