Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 01:29

«Fän häm tel» jurnalı turında baş möxärrir urınbasarı Räşit Şakircan söyli


Xörmätle radio tıñlawçılar. Çirattağı şimbä matbuğat küzätüendä sezne «Fän häm tel» jurnalı belän tanıştırırbız. Bu jurnalnıñ çığa başlawına äle 5 kenä yıl. Ul 1999 yılda TR mäğlümät häm matbuğat ministrlığında terkälep, millätpärwärlärneñ entuziastlıq tırışlığı yärdämendä, alarnıñ fidaqärlek xezmätläre arqasında çığıp kilä. Jurnal yılğa 4 san bastıra. Şuşı könnärdä 2004 yılnıñ berençe sanı bulıp anıñ 20 nçe jurnalı çığa. Bu anıñ maxsus yubiley sanı. «Fän häm tel» jurnalınıñ bu sanı da Kamil İsxakov, Mansur Xäsänov, Rinat Zinnurov, Valeri Kuprianovlar yärdäme belän basıla. Jurnalnıñ soñğı sanı baş möxärrir Fail Äxmädiev süze belän açılıp kitä. Annan soñ «Tel ädäbiät häm tarix bülege»ndä Şärifcan Asılgäräev, Şäexğattar İmaşevnıñ tatar fonetikası turında xezmätenä analiz birä. Ul xezmät, kitap bulıp 1910 yılda Qazanda «Tatar teleneñ näxüe häm sarıfı» digän isem astında basılıp çıqqan bula. Şäexğattar İmaşev bik mäşhür ğalim, zur yurist, häm dä telçe. «Bäyänelxaq» digän gäzitneñ soñğı redaktorı bulıp eşli. 1939 yılda qulğa alınıp, yuqqa çığa. Şulay uq bu bülektä Nurixan Fättäxnıñ tarixi lingvistika ölkäsendäge eşçänlege, Razia Zaripova mäqäläsendä, yaqtırtıla . «Mäşhür ğalimnärebez» bülegendä Ğimad Noğaybäkneñ tormışı häm icatına bağışlanğan mäqälälär häm üzeneñ «Terlek» dip atalğan xezmätenä özeklär basıla. Qazannıñ meñyıllığın qarşılap digän bülektä dä qızıqlı ğına mäqälälär birelä. Jurnal turında jurnalnıñ baş möxärrir urınbasarı Räşit Şakircan söyli:

«Fän häm tel» jurnalın çığara başlaw Qazan arxitektura institutında tatarça uqıta başlaw belän başlandı. Çönki däresleklärne, metodik qullanmalarnı, ğalimnärneñ fänni eşlären tatar telendä çığaru ixtiacı tudı. Häm teläk tä bar ide. Telebezne üsterü häm anı aldınğı tellär safına çığaru, tatar telendä yuğarı belem birü, dönyaküläm yuğarı däräcädä tatarça fänni eş başqaru teläge tudı. Jurnalnı çığaruda bezneñ maqsatlar şundıy ide: tatar xalqınıñ fänni mirasın barlaw, törle säbäplär arqasında onıtılğan fänni xezmätlärne yañadan qullanışqa kertü. Mäşhür tatarlar turında söyläw. Alarnıñ başqarğan xezmätlären xalqıbızğa häm dönyağa taratu. Tatarça mäqälälär bastıru. Xalqıbızda ğorurlıq uyatu häm tatar xalqına qarata başqa xalıqlarda ixtiram tudıru. Jurnalda fänneñ törle ölkälärenä qağılğan yünäleşlärne qaradıq. Yağni, humanitar: tarix, filologiä fännäre häm tögäl fännär: fizika, matematikağa qarağan mäqälälär dä kerä. Humanitar fän belän texnik fännärdäge süzlärne, terminnarnı çağıştırıp qaraw arqasında terminnar ölkäsen üsterü mömkinlege tua. Qısqası, «Fän häm tel» ul - fän nigezendä telne öyränü, ä tel yärdämendä fänne öyränüdän tora. "Belem – aqıl – ğämäl" digän şiğär dä menä şuşı dialektikağa buysına. Jurnalda berniçä töp rubrika bar. "Mäşhür ğalimnärebez" rubrikasında uquçılar mexaniklar Xämit Möştäri, Qorban Ğalimov, Ğömär Tumaşevlar, ximik Ğilem Qamay, fizik Aytuğan Usmanov, matematik Mäcit Älmöxämmätov häm Harun Salixovlar; medik Äbübäker Teregulov, biologlar Xäyrulla Abdullin, Midxät Fäyzullin, Xösäyen Ğizzätullinnar, telçe-ensiklopedist Qayum Nasıri, tel ğalimnäre Möxetdin Qorbangaliev, Latif Cäläy, Möxetdin Fazlullin, Riwaz Alparov, Ğimäd Noğaybäk, folklorçı ğalimnär Näqi İsänbät, Xuca Bädıygi, Xämit Yarullin häm tatar kitabı belgeçe, bibliograf Äbrar Kärimullin kebek xalqıbıznıñ xaqlı räweştä ğorurlanırlıq mäşhür ğalimnärebez belän tanıştırıp kilde.

Xörmätle radio tıñlawçılar! Şuşınıñ belän çirattağı şimbä matbuğat küzätüen tämamlıybız. Sez «Fän häm tel» jurnalı turında jurnalnıñ baş möxärrir urınbasarı Räşit Şakircannı tıñladığız. Tapşırunı Mälikä Basıyr äzerläde.
XS
SM
MD
LG