Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 10:54

Ğiraq törmäsendäge wäxşileklär öçen Qusma Statlarnıñ ike yuğarı generalı Kongressta cawap tottı


Äbü Ğraib törmäsendä totqınnarnı cäberläwdä ğäyeplängän berençe amerikan xärbieneñ xökem itelüe turında xäbär itkän idek. Tağın 6 xärbigä xökem soñraq çığarılır dip kötelä. Ämmä Ğiraq törmälärendä wäxşileklär bu 7 xärbi belän genä çiklänmi, yuğarı citäkçelär närsä qarağan, digän tänqitlär äytelä. Çärşämbedä Ğiraqtağı ğäskär belän citäkçelek itkän 2 amerikan generalı cawap totu öçen Kongressqa çaqırıldı.

Senatnıñ Xärbi xezmät komitetına cawap totırğa kilgän ike general, Üzäk İdarä başlığı John Abizaid belän Ğiraqtağı ğäskär citäkçese Ricardo Sanchez, idarä ölkäsendä problemalar buluın tanısa da, Ğiraq totqınnarın mısqıllaw kiñ taralğan küreneş tügel, ayırım oçraqlar centekläp tikşereläçäk, dip ışandırırğa tırıştı.

Xalıqara Qızıl Xac komitetı Ğiraq törmälärendä cäberläwlär turında berençe xisabın uzğan yılnıñ noyäberendä, ikençe, tulırağın, şuşı yılnıñ fivralendä citäkçelärgä tapşırğan bulğan. Senatorlarnıñ, ni öçen bu xisapnı öyränü öçen sezgä berniçä ay waqıt kiräk buldı digän sorawına, general Abizaid bolay dide:

Audio (John Abizaid)

"Bu xisaplar belän problem bulğan, alar ber idarädän ikençesenä küçep yöregän. Misal öçen, fivral xisabın min Mayda ğına kürdem. Aqlanırğa telämim, şunı ğına äytäm, bez alarnıñ barısın da kürmibez, qaywaqıt alarnı tübänräk däräcäle komandirlar ala."

Äbü Ğraib törmäsendä totqınnarnı mısqıllawda qatnaşuda ğäyeplängän xärbilärneñ berençese, Jeremy Sivits, çärşämbedä ber yıl törmägä xökem itelde. Tağın 6 xärbi xökemen kötä. Ämmä Qızıl Xac xisabına qarağanda, mondıy xällär 7 keşe belän genä çiklänmi, alar kiñ taralğan bulğan. Demokrarlar partiäse wäkile senator Robert Byrd Abizaid''tan şul turıda soradı:

Audio (Robert Byrd)

"General Abizaid, Qızıl Xac Ğiraq törmälärendä mısqıllaw misalların kiterä. Sezneñ qaramaqtağı törmälärdä mondıy xällärne niçek añlatasız?"

Abizaid tänqitne kire qaqtı:

Audio (John Abizaid)

"Minem inspektrolar söylägännän çığıp, minem idarädä andıy mısqıllawlar buluına ışanmıym."

Şulay da, Abizaid totqınnardan sorawlar alu, alar öçen kem cawaplı, xärbi politsiäme, ällä küzläwçelärme, digän sorawğa kilgändä, Äbü Ğraib törmäsendä problemalar buluın tanıdı. Qayber dairälärdä, bu mısqıllawlarnı küzläwçelär totqınnardan mäglümät alu maqsatı belän maxsus başqarğan digän añlatma bar.

Audio (John Abizaid)

"Bu bik citdi mäsälä, monda añlaşu kiräk: närsäne xärbi politsiä, närsäne – küzläwçelär eşlärgä, häm alar niçek xezmättäşlek itergä tieş. Ägär bez bu suğışta küzläwçelärgä dä suğışırğa xoquq biräbez ikän, bu mäsäläne xäl itergä kiräk."

Senator Byrd, totqınnardan soraw alğanda närsä eşlärgä yarıy, närsä yaramıy, digän qağidälär barmı, alar generallardan östä torğan sivil räsmilär tarafınnan raslanğanmı, dip soradı. Ricardo Sanchez, minem belüemçä, bu qağidälär Washingtonda raslanırğa tieş tügel, dide. Generalarnıñ ikese dä, andıy qağidälär buldıru öçen bezneñ üz täcribäbez citärlek, soraw alu qağidäläre mısqıllaw-cäberläwlärne röxsät itmi dip belderde. Sanchez, bu cancal uñayınnan çaralar kürergä wäğdä itte:

Audio (Ricardo Sanchez)

"Ğiratqa yuğarı citäkçe bularaq min Äbü Ğraibta bulğan xällär häm kiläçäktä andıy xällärne buldırmas öçen öçen cawaplılıqnı üz östemä alam. Xärbi tribunal 7 eşne inde tikşerä başladı, bälki alar kübräk tä bulır."

Ğiraq totqınnarın cäberläw ğäyepläwläre älegä 7 xärbigä belderelde. Şularnıñ ikese xatın-qız. Tribunalnıñ kiläse utırışı yün ayında ütergä tieş. Sanchez ta, Abizaid ta, bu wäxşileklär öçen cawaplı keşelär, nindi genä däräcädä bulmasın, tikşerüdän çittä qalmayaçaq, dip belderde.

Ali Gilmi, Praga
XS
SM
MD
LG