Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 23:39

Qaraçidäge dini çualışlar bar Pakstanğa cäyelä alami?


Yaqın Könçığış, Äfğanstan, Ğiraq kebek säyäsi totrıqsızlıq kiñ cäyelgän illär rätenä Pakstan da kerep bara, xörmätle tıñlawçılar. Sişämbedä anda ilneñ iñ zur şähäre Qaraçidä dini çualışlarda hälak bulğannarnı cirläw uzdı. Düşämbe kiçen ber şığıy mäçete qarşında oyıştırılğan şartlaw näticäsendä anda kimendä 19 keşe ülgän ide.

Qaraçi, xalqı küpçelegen sönni möselmannar täşkil itkän Pakstannıñ iñ ere şähäre bulıp tora häm anda ildäge kierenke problemalar bigräk tä açıq kürenä. Şul isäptän dini problemalar da. Pakstanda sönnilär genä tügel, şığıy möselmannar da şaqtıy, alarnıñ zur öleşe Qaraçidä yäşi. Düşämbe kiçen andağı ber şığıy mäçete qarşında köçle bomba şartlatıldı, şunıñ näticäsendä kimendä 19 keşe hälak buldı, 40-qa yaqını törle cäräxätlär aldı. Ülem-citem sanı monıñ belän genä çiklänmäde, şığıylarnıñ mäçetne şartlatuğa näfrät belderep uramnarğa çığuı häm alarnıñ anda politsiä belän bäreleşläre barışında kimendä tağın 3 keşe üterelde. Cämäğät häm xosusi milekne tuzdırğan şığıy yäşlärenä qarşı Pakstan politsiäse küz yäşe gazı häm çuqmarlar qullanğan, qayber urınnarda xätta ut ta açarğa mäcbür bulğan. Xäzerge waqıtta şähärdä 15 meñläp iminlek xezmätkäre urnaştırılğan. Düşämbedä bulğan şartlaw Qaraçidä ber may ayında ğına terkälgän dürtençe terror ğämäle ide. Yäkşämbedä genä anda mäğlüm sönni imamı Näcmetdin Şamzai atıp üterelde. Älege ruxani üzeneñ ütä dini qaraşları, berniçä märtäbä Amerika Quşma Ştatlarına qarşı cihad iğlan itüe belän kiñ tanılğan ide. Pakstan xakimiate xäzer Qaraçidäge sönnilär wä şığıylar arasındağı kierenkelek bar ilgä cäyeler häm bu däwlät iminlegenä häm totrıqlılığına qurqınıç tudırır dip qurqa. Sişämbedä ilneñ mäğlümat ministrı şäyex Räşid Äxmät ike mäxälläne dä xislärgä birelmäskä öndäde.

Audio, Räşid Äxmät

"Bu eşlärgä kemneñ genä qatnaşı bulmasın, bu qayğılı, ükeneçle ber närsä häm bez monı xökem itäbez. Bu keşeleklekkä, islamğa, xökümätkä qarata ğadelsezlek bulıp tora. Ber genä din dä ğibadät qılu urınnarın cimerügä fatixa birmi" dip belderä Pakstannıñ mäğlümat ministrı, Qaraçidäge şığıy mäçeten şartlatu turında. Läkin xökümät wäkilläreneñ şulay tınıçlıqqa öndäwenä qaramastan, politsiäneñ şığıylar belän bäreleşläre bügen dä däwam itte, anda kiçäge şartlawda hälak bulğannarnı cirläw yolası ütte. İnde äytelgänçä, Pakstandağı möselman xalqınıñ küpçelegen, 70-läp protsentın sönnilär, 20 protsent çamasın şığıylar täşkil itä. Moñardan tış xalıq dini genä tügel, törle milli törkemnärgä dä bülenä. Şul säbäple soñğı çualışlar artında berençe qaraşqa kürenep betmägän säbäplär dä yata ala dip isäpli, "Jane''s Defense Group" tikşerenü üzäge öçen eşlägän Rahul Bedi.

Audio, Rahul Bedi

"Bu milli üzençäleklär, köndäşlek, dini qarşılıqlar, äfyün aqçaları, qoral belän säwdä itüdän torğan iskitmäle zur, qatlawlı häm şartlarlıq ber qatnaşma bulıp tora" di Pakstandağı kierenke wäzğiat turında Rahul Bedi. Anıñ fikerençä, Qaraçineñ törle rayonnarı törle milli wä dini törkemnär, xätta cinayätçel törkemnär tarafınnan kontrol'' itelä, şähärdäge wäzğiatne totrıqsızlandıruğa alar da üz yağınnan öleşen kertä ala. Rahul Bedi, kiläse atnalarda Pakstandağı şuşı cualışlar tağın da köçäyäçäk, alar, misal öçen, Qaraçidän Kaşmirneñ Pakstan qaramağındağı öleşenä dä cäyelä ala dip uylıy.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG