Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 20:45

AQŞ mäxkämäsendä "Qazaxgate" mäsäläse tikşerelä başlandı


Yuğarı däräcädäge Qazax räsmilärenä rişvät birüdä häm xärämläşüdä ğäyeplängän AQŞ vatandaşı James Giffen , amerikan mäxkämäsendä üzenä qarşı alğa sörelgän ğäyeplävlär döres tügel dip kire qaqtı. Qazax xökümäteneñ elekke kiñäşçese Giffen nefte litsensiäse öçen tülängän aqçanıñ 78 milion dolların Qazaxstan prezidentı Nazarbayevneñ, anıñ ğailäseneñ häm başqa räsmilärneñ Şvetsariädäge banka xisaplarına küçerüdä ğäyeplänä.

Xökem protsesınnan elek ütkärelgän tıñlaularda , Giffenneñ advokatları federal xakim William Pauleyden cämağätçelektä Qazaxgate dip atalğan bu mäsäläne yabarğa soradı. Advokatlar bu aksiä Qazaxstanda bulğannıqtan , başqa ber ilneñ mäxkämäse monı tikşermäskä tieş digän argument alğa sördelär. Alar şulay uq mäxkämä başqa ber ilneñ tışqı säyäsätenä täsir itüe mömkin bulğan mäsälälärdä qarar qabul itmäskä tieş digän fikerdälär. Washingtondağı ekonomik häm politik tikşerülär buyınça Xalıqara İnstituttnıñ mödire Rinat Axmetşin Radiobız xäbärçesenä, Qazax xökümäte , AQŞ-Qazaxstan mönäsäbätlären qatmarlandıra ala dip inde küptännän birle mondıy saqlanu taktikası qullanılsın dip basım yasıy dip belderde.

Audio

"Qazax xökümät bu tikşrüne tuqtatu öçen bik tırıştı . Qazaxstan xökümäte yallağan advokatlar, AQŞ Yustitsiä ministelegenä möräcäğät itep monıñ xalıqara ähämiätenä basım yasap bu eşe tuqtatırğa tırıştılar. Läkin, eş barıp çıqmadı. Çänki Aq Yort ta Senat komissiäse dä justitsiäneñ tikşerüen başlata da , tuqtata da almıy."

Advokatlar şulay uq Giffen, 78 milion dolarnı Şvetsar bankalarına küçergändä dä, Qazaxstan xökümäte isemennän xäräkät itkännektän, anıñ eşçänlege cinayät dip xisaplana almıy dip tä belderdelär. Läkin, prokuror Giffennen Qazax xökümäteneñ kiñäşçese buluı monda rol uynamıy. Çönki finans transaksiälär xökümät isemennän tügel, ä prezident Nazarbayev, anıñ ğailä ağzaları häm elekke nefte ministere Balgimbayev isemennän yäğni ayırım şäxeslär isemennän yasaldı digän argument alğa sörde. Advokatlar tağı da Giffen AQŞ küzläv agentlıqlarınıñ Qazaxstanda küze häm qolağı bulıp da eşläde, şul säbäple anıñ eşçänlegen AQŞ xökümäte yaqladı digän argument ta alğa sördelär. Läkin, bu mäsäläne küzätep barğan prokuror Çarles Both Giffenneñ AQŞ agentı buluı ikele häm bu şulay bulğan xäldä dä, bu anıñ illegal finans aktivlığın aqlıy almıy dip belderde.

Audio

"Minem belgänemçä, Giffen CİA agentı tügel ide. Bälkim ul bulğandır, yaki nindider mäğlmät birgänder. Monı äytä almıym. Läkin, monıñ Qazaxstan xökümätendäge ölkän şäxeslärgä rişvät birüe häm Qazax xalıqın aqçasınnan mäxrum itüe belän bäyläneşe yuq."

63 yäşlek Giffen üzenä qarşı alğa sörelgän barlıq närsälärdä ğäyeple dip tabılğan xäldä, aña 88 yılğa qädäre törmä cazası birelä ala. Tikşerüneñ töbendä Çit illärdä korrupsiä praktikası aktın bozu mäsäläse tora. Bu AQŞta zur cinayät dip xisaplana . Xakim Pauley Pänceşämbedä ütkärelägn tıñlaularda mäsäläneñ ğädättäntış qatmarlı buluın häm monıñ Qazaxstan-AQŞ mönäsäbätlärenä politik yoğıntınıñ zur bula alun añlauın belderde. Jürine saylau eşe Sintäber başlarında, ä protses 4-nçe üktäberdä başlanaçaq. Tıñlaularda qatnaşqan Giffen 10 milion dollarlıq fidyä aqçası tüläv şartı belän protsesqa qädäre irektä qala.

Färit İdele, Praga.
XS
SM
MD
LG