Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 13:01

Üzäk Azie: uqıtu eşlärendä rişwätçelek


Tadcikstanda ber student universitet diplomı öçen urtaça 3 aylıq xezmät xaqı tülärgä mäcbür itelgän.Qazax uqutuçısınıñ Mäskäü säfären tülägän barlıq studentlar imtixannı ütkän. Törkmänstanda rişwät tüläw mäcbüriäte, studentlarnıñ çit il universitetlarında uqu mömkinçelege ezläwe öçen ber säbäp bulıp tora . Rişwätçelek Yzäk Aziä illärendä bik ciddi problema. Azatlıq xabärçeläre studentlar, ata-analar ,uqutuçı häm räsmilär belän söyläşte bu turıda .Alarnıñ hämmäse dä rişwätçelekneñ uqutu eşlärendä nıq cäyelgäneñ raslıy.

Tadcikstanda ber universitet studentı üzenä yaxşı bilge quydırtu öçen ni eşlägäneñ Azatlıq xabärçesenä bolay dip añlatqan(audio) Döresen genä äytkändä min ul predment-fännärne yaxşı belmi idem. İmtixannı ütü öçen rişwät birergä kiräk. şulay itep min ber mäddät eşläp aqça cıydım häm profesorğa barıp eşne añlattım.Ul ägär dä sin yazalmisın ikän , aqça kiter min sineñ öçen äzerläp birermem dide. Min 120 somoni(yaqınça 40dollar ) tülädem ul äzerläp birde Käğäz häm başqa materiallar belän bergä çığımnar 160-170 somoni( 50 dollar) buldı. Student xabärçebezgä şuşı imtixannı dürtle bilge belän ütüen beldergän. Üzäk Aziä öçen çığarma tügel. Rişwätçelek problemasın studentlar da, ata-analar da häm qayber räsmilär dä tanıy. Rişwätçelek eleke sovet respublikalarınıñ uqutu sistemalarına nıq kerep urnaşqan. Radobız xabärçeläre ütkärgän ängämälärdän añlaşılğançı, rişwätçelekkä bäysezlek alğan respubliklarnıñ nıq yarlılanuı , uqutuçı häm administratorlarnıñ bik az aqça aluları säbäple yäşäw öçen alternativ yullarğa kerep kitüläre säbäp bulıp tora..Rişwätçelek başlanğıç mäktäptä ük başlana ala , Universitet däräcäsendä isä bigräk tä naçarlana. Uqutu buşlay yäki bik arzan bulsa da, studentlar yäki ata analar räsmi bulmağan östämä çığımnar tülärgä mäcbür bula. Rişwät qayçaqta nindider matur kiem, cihaz formasında da bula ala. Ämma studentlat häm ata analar äytüenä qarağanda yış qına aqça tülänä berniçä 10dollardan başlap yaxşı universitetqa kerü öçen meñnnärçä dollar da tülärgä turı kilä. Qazaxstanda universitet vitse rektorı bulıp torğan deputat Amengeldi Aitalı süzlärençä(audio) Parlamentnıñ informatsiä analizı departamentı küptän tügel genä İlneñ universitetlarında mäxsus tikşerünü ütkärde. Näticälärgä qarağanda studentlarnıñ öçtän ber öleşe uqıtuçılarına rişwät birüen iqrar itkän . här 10nçe student rişwät tüläw arqasında ğına uquın beldergän.Ğomumän universitetlarıbızda studentlarıbız uqıtuçılarına rişvät birä häm uqutuçılarıbız imtixan , diploma öçen regular räweştä rişwät alıp tora.Bu bezneñ uqutu sistemabızda kiñ cäyelgän çir. Azatlıq xabärçeläre bik yaxşı studentlarnıñ nıq tırışuları arqasında näticägä ireşüe äle dä mömkin disä dä , rişwätçelek kulturası bu eşne nıq qıyınlaştırdı dip azsızıqlıy. Ber qazax studentı xabärçebezgä uqutuçılar ziräk, tırış studentlarğa belä torıp tübän bilgelär birä, bu başqalarına tülärgä tieşsez digän işarä bulırğa tieş. Bu studentlarnı uqu, tırışu waqıt äräm itü digän ideağa kiterä ala. Ber üzbäk studentı äytmişle studentlar uqıy, tırışa başlasa, aqça tabu öçen waqıt bulmayaçaq. Älbättä bu moral, ähleqi qımmätlärgä zur orım bulıp tora, tırışu , namıslı bulu belän ber näräsägä ireşä almisın digän kündermä. Rişwätçelek här törle sektor öçen naçar xabär bulsa da, belgeçlär uqutu mäğarifkä kilgän zarar zian çiksez dip belderä. Dönyada korrupsiä, rişwätçelek eşlären qarap barğan Transparancy İnternational - isemle xalıqara törkemneñ bu turıdağı xisabında bolay dip yazılğan : alğa kiteş talantqa tügel ä aqçağa nigezlängän cämğiätlärdä sotsial tärtipsezlek könqadağında tora . Belemsez injinerları, tabipları yäki däwlät xezmätkärläre bulğan cämğiät nıq zarar kürä.

färidä xämit,praga
XS
SM
MD
LG