Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 19:10

İran belän Al Qaida arasında bäyläneş bulsa da Waşington Tähranğa qarşı çaralar kürmäs tösle: belgeçlär fikere


AQŞ prezidentı administrasiäse, Saddam Hösäin''nıñ Al Qaida belän bäyläneşe bar, dip Ğiraq suğışın, başlatqan ide. Xäzer mondıy bäyläneşlärgä dälillär tabılmağaç, 11 sintäbr höcümen tikşergän bäysez komissiä – İran da Al Qaida belän xezmättäşlek itergä teläk beldergän, digän näticägä kilde. Ämma Al Qaida başlığı Osama bin Laden, İran belän berläşüne kire qaqqan, çönki sönnilärgä köndäş şiği möselmannarı belän xezmättäşlek - üz tarafdarların açulandıra alır ide. Bolar xaqında bäysez komissiä pänceşämbe könne üzeneñ xisabında bäyän itäçäk. Şuşı yaña mäğlümatlär Quşma Ştaları-İran mönäsäbätläre öçen närsäne añlata?

Kiçä Aq Yortta jurnalistlar aldında çığış yasap Quşma Ştatlar prezidentı George Bush, üzeneñ Üzäk Küzläw İdaräse başlığı yardäme belän barısın da açıqlarğa tırışaçağına ömetlänüen belderde: "Älbättä barlıq faktlarnı belergä telibez. CİAnıñ waqıtlı başlığı McLaughlin, İran belän 11 sintäbr höcümnäre arasında turıdan turı bäyläneş yuq, dide. Tikşerüne däwam itärbez, İrannarnıñ qatnaşı bulu-bulmawı açıqlanır. İran turında min inde küptän üz borçılularımnı belderep kiläm, totalitar cämğiät bit anda" dide Bush.

Prezidentnıñ bu süzläre – soñğı aylarda İranğa qarata yasalğan qatı belderülärneñ berse, dip bäyälänä. Däwlät Departamentınıñ matbuğat wäkile Richard Boucher, "ägär dä prezident kiräk dip tapsa häm progress bulırlıq bulsa, Quşma Ştatları İranlılar belän utırıp söyläşergä teli," dip belderde. Yäkşämbe könne televideniädä çığış yasap CİA başlığı McLaughlin , xökümätneñ Tährannıñ 11 sintäbr höcümnärenä qatnaşı buluına dälillär yuq, dide. Ämma Amerikanıñ küzläw xezmätlärendä nindi genä mäğlümatlär bulsa da Waşingtonğa Tährannı cäzağa tartırğa bik awır bulır ide.

Dönyada Tınıçlıq öçen Carnegie Üzägeneñ Yaqın Könçığış häm Afrika mäs''äläläre belgeçe Marina Ottaway, Azatlıq radiosı xäbärçesenä birgän äñgämäsendä, komissiäneñ yaña xisabı, Ğiraq suğışı başlaw ni öçen xata bulğanına tağın ber säbäpne genä açıqlayaçaq, dide. Bushnıñ, tışqı säyäsättä xärbi çaralarğa tayanuı – İranğa qarata başqa törle, mäğnäleräk çaralar küreläçägenä ömet qaldırmıy, dide Ottaway. "Quşma Ştatları xäzer İran mäs''äläsendä ällä ni eşli almıy. Älbättä Amerika Quşma Ştatları İranğa qarşı köç qullanırğa cıyınmıy, aña İran belän Ğiraq mäs''äläsendä xezmättäşlek kiräk. Quşma Ştatları Ğiraqta eşlägäne kebek İranda rejimnı almaştırunı küz aldında totmıy", dide Marina Ottaway. Ğiraqta häm annan alda – Äfğanstanda Quşma Ştatlar üzeneñ xärbi köçen küp qullandı, şuña kürä dä Yaqın Könçığış belgeçe Marina Ottaway süzlärenä qarağanda, İran häm Tönyaq Koreağa qarşı suğış başlarğa Amerikanıñ köçe yuq. George Washinton Universitetınıñ politilogiä professorı Nathan Brown, Al Qaida belän İran arasında nindi dä bulsa bäyläneşlär bulğanın şik astına ala. İran xökümäte häm Al Qaida citäkçelege arasında bik tirän dini ayırmalıqlar bar, di ul. "İran häm Al Qaidanıñ ber berse belän tığız bäyläneştä toruı – mömkin tügel. Bin Ladennıñ tirä yağı şiği möselmannarğa – käferlärgä kebek qarıy." dide Brown. Anıñ süzlärenä qarağanda, İrannıñ 11 sintäbr höcümnärenä qatnaşı bulğanına dälillär yuq, şunıñ öçen Quşma Ştatlardan nindi dä bulsa kisken reaksiä kötergä kiräk tügel. häm säyäsi wazğiätkä bäyä birep, Brown, xäzer – Amerikan-İran nizağına yaxşı waqıt tügel, dide. Quşma Ştatlarnıñ tışqı mönäsäbätlär şurası Waşingtonnı Tähran belän söyläşülärne kiçekmästän başlarğa çaqırdı. Amerika Quşma Ştatlarınıñ elekke iminlek kiñäşçese Zbigniew Brzezinski yardämendä tözelgän şuşı belderü proektında "Quşma Ştatlarğa İrandağı rejimnıñ betüen kötmiçä, anıñ xäzerge citäkçeläre belän eşlärgä kiräklege açıq, wazğiät şunı taläp itä" dielä.
XS
SM
MD
LG