Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 16:43

AQŞ koalitsiäsendäge däwlätlär Ğiraqta totıq aluçılar belän niçek eş itü turında urtaq fikerdä tügel


Pänveşämbe könne İslamabad Ğiraqta 2 paqstanlı totıqnıñ üterelüen ğäyepläp çığış yasadı. Küwäyttä urnaşqan şirkätkä xezmät itüçe bu 2 paqstanlınıñ üterelüe totıq aluçılarnıñ çit il ğäskärlären häm şirkätlären ğiraqtan çığaru öçen ni qädär räximsez bula aluın tağın ber märtäbä rasladı. Ul arada äl-Cäzirä televideniese tağın ber çit il keşese Somalilı maşina yörtüçeseneñ üterüe sürätlängän videotasma kürsätte.

Pänceşämbe könne Ğiraqta 2 paqstanlı totıqnıñ üterelüe turında Paqstan tışqı eşlär ministrlığı Mäsüd Xan bolay dide.

AUDİO: Bu Paqstan xalqı öçen küñelsez kön. Bu ğailäläläre öçen häm böten xalqıbız öçen küñelsez kön. Bu wäxşilek. Totıq aluçılar 2 ğäyepsez paqstanlını üterde. Üterelgän ul keşelär bernindi cinayät tä qılmağan. Ämma üterüçelär Paqstanğa, İslamğa, keşeçelekkä häm Ğiraq xalqına qarşı cinayät qıldı.

Uzğan atnada totıq itep alınğan keşelärneñ ğailä äğzaları äle küptän tügel genä Ğiraq suğışçılarınnan alarnı ütermäwne sorap yalwara ide. Raja Azad Xan isemle totıqnıñ olı qızı Nazai Xan:

AUDİO: Minem ätiem ğäyepsez keşe häm anıñ iseme berniçek tä Ğiraqtağı säyäsi xällärgä bäyle tügel. Sinhar, keşeleklelek kürsätep anıñ cibäregez. Sez dä, bez dä möselmannar. Bez ber din, päyğämbär, ber Alla keşeläre. Zinhar anı cibäregez.

Ämma mondıy möräcäğätlär yardäm itmäde. Bu ike paqstanlı Küwäyttä terkälgän ber şirkät xezmätkärläre ide. Totıq aluçılar ägär dä şirkät Ğiraqtağı eşçänlegen tuqtatmasa alarnı üterü belän yanadı. Çärşämbe könne alar ğäräp telendä söyläwçe, Qatarda urnaşqan Äl-Jäzirä televideniesenä totıqlarnıñ üterelüe töşerelgän videotasma cibärde. Televidenie ul küreneşlär artıq qurqınıç dip alarnı kürsätüdän baş tarttı.

Uzğan ayda totıq aluçı başqa ber törkem başqa ber paqstanlınıñ möselman buluın açıqlağaç häm anıñ anasınıñ açıq möräcäğäten işetkäç anı irekkä cibärgän ide. Bu yulı ise totıq aluçılar çit il xökümätlären häm şirkätlären Ğiraqtan kitärgä mäcbür itü öçen nindi adımnarğa bara aluların açıq kürsätte. Totıq aluçılar İslamabadtan Ğiraqqa ğäskär cibärmäwne dä taläp itte. Elegräk Paqstan üz ğäskärlären barı tik Ğiraq xökümäte sorasa ğına, häm başqa möselman däwlätlär dä cibärsä genä Ğiraqqa cibäräçägen beldergän ide.

Aprel'' ayınnan birle ğiraqtağı ğisyançı törkemnär küpsanlı çit il keşelären totıq itep alıp alarnıñ ğömere öçen satulaşunı töp qoralğa äwerelderde. Xäzer inde alar xärbilär kebek qimmätleräk totıq alırğa tırışmıy, qullarına töşerä alğan härber çit il keşesen totıq itep ala. Mäs''älän küptän tügel 2 İordan maşina yörtüçese totıq itep alındı. Alarnı eşkä alğan İordan şirkäte, ğisyançılarnıñ taläplären ütäp, Ğiraqta qayber eşçänlegen tuqtatırğa rizalaştı. Häm bu iordanlı totıqlar xäzer azat iteler dip kötelä. Citmäsä totıqlarnıñ tuğannarı da bu iordan şirkäteneñ başqarma mödiren üterü belän yanadı.

Aprel'' ayınnan birle totıqlarnıñ kübese azat itelsä dä, 7-äw räximsez räweştä üterelde. Xäzer ğisyançılar qulında barlığı 13 totıq qala birä. Amerikan soldatı Keith Matthew Maupinnıñ häm Bolğarstan maşina yörtüçeseneñ isän bulu-bulmawı äle bilgesez.

Ğiraqtağı çaralarda qatnaşuçı illär arasında totıq aluçılar belän niçek eş itärgä kiräklege turında bäxäs bara, alar urtaq ber fikergä kilä almıy. Bu atnada Awstraliä tışqı eşlär ministrı Alexander Downer Fillipinnıñ Ğiraqta ğäskärlären çığaruı totıq aluçılarnı tağın da ruxlandıraçaq qına dide. Uzğan atnada ber fillipinlı maşina yörtüçene totıq aluçılar qulınnan qotqaru öçen Fillipin Ğiraqtağı 44 xärbieneñ barısın da annan çığarğan ide.

AUDİO: Hiçşiksez Madridtağı şartlawlardan soñ İspaniäneñ Ğiraqtan ğäskärlären çığaruı häm totıqnı üterü belän yanağannan soñ Fillipinnıñ çigenüe terrorçılarnıñ köçen tağın da arttıra.

Fillipin Maniladağa Awstraliä ilçesen çärşämbe könne tışqı eşlär ministrlığına çaqırdı. Räsmilär anda söyläşüneñ ni turıda baruın äytmäsä dä, kiñküläm mäğlümät çaraları ilçeneñ Dawnernıñ çığışına açu belderü öçen çaqırtqannar dide.

Bu atnada Ewropada häm Yaqın Könçığışta säfärdä yörüçe AQŞ däwlät sekretare Colin Powell barlıq berektäş illärne Ğiraqta totıq aluçılar aldında qatı torırğa çaqıra. Sişämbe könne Macarstanda ul Ğiraqta Amerikanıñ berektäşläre tezlänergä tieş tügel dide. Powell Macarstan televideniesenä intereviewda:

AUDİO: Bez bombalar, totıq alular, baş kisülär aşa eş itüçe ğisyançılarğa ciñü bäyräm itü mömkinlege birergä tieş tügel. Minemça maçar xalqın monı añlıy. Şuña kürä sezneñ ğäskärlär xäzer anda tora. Häm min monı sezneñ parlamentığız, deputatlarığız da añlar dip uylıym.

Älegä Ğiraqta macarlarnı totıq itep almadılar. Ämma Macar oppozitsiäse ilneñ 350 keşelek ğäskären Ğiraqtan çığarırğa çaqırıp kilä. Powell Macarstannan soñ Mısır belän Söğüd Ğärabstanında buldı. Üz säfären ul Küwäyt, Bosniä häm Pol''şada däwam itä. Bu illärdä dä ul şundıyraq möräcäğätlär yasar dip kötelä. Ğiraqta AQŞ belän Britaniädän soñ iñ zur ğäskär, 2400 xärbi totuçı Pol''şa, bäreleşlärdä berniçä xärbien yuğaltsa da çigenmäyäçägen belderde.

Naif Aqmal, Praga.
XS
SM
MD
LG