Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 13:43

“Fän häm tel” jurnalınıñ 2004 yıl 2 sanı turında Räşit Şakircan


Xörmätle radio tıñlawçılar!Çirattağı şimbä matbuğat küzätüen başlıybız. Bu tapşıruda bez sezne “Fän häm tel” jurnalınıñ 21 sanı, yäki 2004 yıldağı 2 sanı belän tanıştırırbız. Jurnal turında sezgä “Fän häm tel” jurnalınıñ baş redaktor urınbasarı, Qazan däwlät arxitektura häm tözeleş akademiäse dotsentı, texnik fännär kandidatı Räşit Şakircanov söylär. Räxim itegez, Räşit äfände. “Tel, ädäbiät häm tarix dip atalğan rubrikada tatar xalqınıñ mäşhür ğalime, tel belgeçe, süzlärneñ kilep çığışın häm üzara süzlärneñ bäyläneşen öyränä torğan, etimologiä fänendä zur xezmät quyğan Rifqät Äxmätcanovnıñ “Etimologiä” dip atalğan mäqäläseneñ däwamı basılğan. Bu Rifqät Äxmätcanovnıñ bastırırğa äzerlängän 5 tomlıq tatar süzläreneñ etimologiäsenä bağışlanğan citdi xezmäteneñ kereş öleşen täşkil itä.Rifqat Äxmätcanov üze 20 tel belgängä, törle tellärdäge süzlärne tatar telendäge süzlär belän çağıştırıp, centekläp tikşerä alğan . Mäsälän: udmurt telendä borınğı törki tellärneñ bik küp buluı, , çuaş telendä tatar süzläreneñ 80% qa qädär citüen açıqlağan.Xätta tatar teleneñ üzendä dä onıtılğan süzlärneñ küp buluı açıqlana. Häm bu xäl ayıruça başqort telenä dä xas äyber. Ä başqort tele belgeçläre törki , tatar süzlären iğtibarğa da almıylar. Alar süzlärne öyrängändä yış qına yıraq ingliz, hind häm başqa törle süzlär belän çağıştıralar. Başqort telçelärenä süzlärne öyrängändä tatar süzennän berni belän dä ayırılmağan süzlärne başqort süze dip kitüe başqort filologları öçen berni dä tormıy di avtor. Bu rubrikada tağın küp kenä mäqälälär urın alğan. Äytik: Alabuğa pedagogiä universitetınıñ tatar tele kafedrası mödire Filüs Ğällämovnıñ “Anıqlağıç yanında tınış bilgeläre”digän mäqäläse, Törkiädän kilep Rusiädä yuğarı belem alğan , bügen fänni ezlänülär alıp barğan Kiram Yunalnıñ “Törki tellärdän rus telenä kergän süzlärne tikşerü”,- dip atalğan mäqäläse.Professor Färit Yosıpov citäkçelegendä KDU aspiranturasında uqığan Ayrat Yosıpovnıñ “Şämsetdin Zäki äsärlärendä tartım kategoriäse bireleşe”digän mäqäläse häm aspirant Liliä Ğäräbşinanıñ “Näcip Dumawi äsärlärendä dini qaraşlar çağılışı” dip atalğan mäqäläse birelä.“Fän häm ğämäl” digän rubrikada yazuçı, tärcemäçe, ğalim Adler Timergalin tarafınnan tözelgän äle basılıp çıqmağan zur külämle “Milliät”süzlegennän ber bülek urın alğan. Ul “Alla” dip atala. Mäqälädä borınğı häm xäzerge fiker iäläreneñ Alla turındağı fälsäfi häm dini fikerläre törle yaqtan yaqtırtıla. Avtor fikerençä :“ Dönya- sistema tözüçe ğomumi prinsiptan başqa, yäşi almıy. Bu prinsipnı “Alla” dip atamıyça başqa termin qullansañ da, asılda, eçtälege häm qolaçlağan küläme buyınça da, bu ”Alla ”töşençäsenä oşağan bulaçaq.”,-di avtor.Tağın Räşit Şakircanov, jurnalnıñ bu sanında yäşlär öçen “Fängä kereş” dip atalğan rubrikası turında da mäğlümat birä. Xörmätle radio tıñlawçılar. Şuşınıñ belän bez matbuğat küzätüe tapşıruın tämamlıybız.Tapşıruda sez “Fän häm tel”jurnalınıñ soñğı sanı turında jurnalnıñ baş möxärrir urınbasarı Räşit Şakircanovnı tıñladığız.Tapşırunı äzerläde häm alıp bardı Mälikä Basıyr.

XS
SM
MD
LG