Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 19:37

9/11:Terrorğa qarşı köräş Dönya küläm suğış mäydanına cäyelde


Bez bu atnada 80ildän yaqınça 3meñ keşeneñ häläk buluına kitergän 11nçe sintäber fäciğäseneñ 3yılın iske alabız.11sintäber ber genä ilneñ xätta in köçle ilneñ dä xalıqara terror qurqınıçınnan imin bulmawın kürsätte.Bu turıdağı yazmalarıbıznıñ ikençese '' al Qaida häm anıñ belän bäyleneşle törkemnärgä qarşı köräş global suğış mäydanına cäyelde'' dip atala.

11nçe sintäbergä cawap itep terrorğa qarşı suğış başlağanda al-Qaida AQŞ öçen in zur qurqınıç bulıp tora ide.Ämma 3yıldan soñ xällär üzgärde. Xalıqara terror oyışması aña bäyleneşle oyışmalar, anıñ ideologiä häm metodların qullana başlağan bäysez törkemnär suğış mäydanın dramatik räweştä kiñäytte (audio) Min bik qatı 2 şartlaw işettem,unnnarça aşığıç yardäm maşinaları kilä başladı, politsiä,yanğın sünderüçelär.... Bu şaxit mart ayında Madridtä bulğan terror höcümen taswirladı. Madridttä poezğa quyılğan bombalar 191 keşene üterde.Bu terror aktın oyıştırğan törkemneñ ber äğzasınıñ al Qaidanıñ ölkän äğzaları belän bäyläneştä toruı faş itelde. İspanyadağı terror aktı Yevropada oyıştırılğan al Qaida häm aña bağlanışlı oyışmalar belän bäyleneşe buluda şiklänelgän berençe zur höcüm buldı.Soñraq Üzäk Aziä häm Yaqın Könçığıştağı höcümnär Yevropanıñ suğış mäydannarınnan berse genä buluın kürsätte. Mart azağında häm aprel başlarında Üzbäkstannıñ Buxara wä Taşkent şähärlärendä militsiägä höcümnär oyıştırıldı.Atna buyına däwam itkän atışu, şartlaularda 47keşe häläk buldı.Üzbäk räsmiläre höcümnärne oyıştıruçılar al Qaida belän bäyleşe bulğan fundamentalist törkemnär dip belderde. Üzbäkstan Başprokurorı Raşid Qadırov(audio) Qulğa alınğan keşelär terrorçı lagerlarında elek al Qaida suğışçıların künegülärdän ütkärgän ğäräb treinerlär tarafınnan öyrätelgännären äytte. Üzbäk xökümäte bu mäğlümätne qulğa alğan suğışçılardan alğan., bäysez çığanaqlardan raslau mömkinçelege yuq.Taşkent höcümnär öçen ğäyebne tıyılğan opozitsiä törkeme Hizb-ut Tahrirgä quya.Üzäk Aziädä islam däwläte oyıştıru belän şägellängän törkem höcümnär belän bäyleneşebez yuq dip belderä.May azaqlarında Suğut Ğäräbstäneneñ Xobar şährendä çit il xalıqları yäşägän yortlarğa oyıştırılğan höcümdä 22 keşe üterelde.Bu höcüm öçen cawaplılıqnı al Qaidanıñ Suğut Ğäräbstän bülege citäkçese üz östen alıp, höcüm möselman çığanaqların talağan könbatışnı cazalandıru äçen oyıştırıldı dide. Bolar ütkändäge zur insidentlar ide.Äfganstan, Ğıraqtağı bixisap höcümnär Pakstan prezidentı Pervez Muşarrafqa al Qaida belän bäyleneşle terrorçılar oyıştırğan uñışsız atentant... Qayber analitiklar höcümnärneñ global xarakterı Waşingtonnıñ Äfganstanda al Qaidanıñ bazasın yuq itügä qaramastan anıñ çeltäreneñ tizlektä cäyelä baruın kürsätä dip belderä. Bu çeltär yäşäp qaldı çänki 1980 , 90nçe yıllar azaqlarında Äfganstanda künegülärdän ütüçelär soñraq öylärenä qaytıp andağı cirle törkemnärgä quşıldı yäki möselman dönyasında yaña törkemnär oyıştırdı. Bu cirle törkemnärneñ urtaq mäqsatı İslam däwläte oyıştıru.Alar Osama yäki yardämçeläre yaqlawında yäisä bötenläy üz başlarına operatsiälär oyıştıru sälätenä iä buluların kürsätte.Cirle törkemnär regional xökümätlärgä qarşı alıp barğan köräştä al Qaida kebek xäräkät itä , anıñ uñışların qabatlarğa tırışa.Jenevada urnaşqan İminlek Säyäsäte Üzäge analitiğı Julian Lindley-French (audio) Terrorğa qarşı suğış arta barğan räweştä däwlät belän bu törkemnär arasındağı konfliktqa äylänä bara.Çeçennär kebek törkemnär däwlätkä qarşı alıp barğan köräşlärendä arta barğan räweştä üzlären islamçı ekstremist törkemnärgä bağlı..Bu suğış belän citäkläwçe Rusiä,Amerika häm Qıtaynıñ

üzara mönäsäbätläre qıyın Frenc suğışnıñ global külämgä cäyelüe bu däwlätlärgä bergäläp terror törkemnärenä zur orım yasaw mömkinçelege birsä dä qatğıy ciñüne qıyınlaştıra di (audio) Älbättä terror törkemnärenä qarşı däwlätlär koalitsiäse bik zur köçkä iä.Ämma bu törkemnärneñ awırlıq üzägen tabu , alarnı yuq itü bik qıyın .Minemçä bez 11nçe sintäberdän soñ bigräk tä AQŞnıñ alıp barğan säyäsät çorınnan çitläşäp arta barğan räweştä andıy törkemnärne yañaça çiklärgä tırışabız. French bu çikläw küzläw mäğlümäten cıyını yaxşırtudan alıp başkütärügä säbäp bulğan säyäsi, iqtisadi problemalarnı yuq itügä qädär tırışlıqlar dip belderä.Küp kenä terror oyışmaları şulayuq küp kenä däwlätlär terrorğa qarşı suğışnı global suğış bäyäli Analitiklarnıñ küpçelege bu suğış ozaq yıllarğa suzılaçaq dip äytä. färidä xämit
XS
SM
MD
LG