Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 05:38

Törkiä Ğiraqta Quşma Ştatlar belän xezmättäşlek itüdän baş tartu belän yanıy


Köndälek küzätülärebezdä zur urın bügen dä Rusiä prezidentı Vladimir Putinneñ ildäge ictimaği-säyäsi tormışnı üzgärtü niätenä bireler, xörmätle tıñlawçılar. Läkin başta bez Ğiraq tiräsendäge xällärgä tuqtalıp kitärbez. Anda totrıqlılıq urnaştırırğa häm bu eşkä başqa illärne dä cälep itärgä tırışqan Amerika Quşma Ştatları kötelmägän qurqınıç aldında qaldı - älegä qädär Ğiraq mäs''äläsendä Washingtonğa azmı-küpme yardäm itep kilgän Törkiä amerikannar belän şuşı xezmättäşlegen özü belän yanıy. Töreklärne moña närsä etärgän soñ?

Törkiä tışqı eşlär ministrı Ğabdulla Gül üz xökümäteneñ şuşı şaqtıy kisken mönäsäbäten Quşma Ştatlarnıñ däwlät sekretare Colin Powellğa citkerüen xäbär itä. Eş şunda ki, räsmi Änkaranı, amerikan ğäskärläreneñ tönyaq Ğiraqta alıp barğan höcümnäre näticäsendä anda töreklärgä yaqın torğan cirle törkmännärgä zur zian kilüe, alar arasında ülüçelär sanınıñ yuğarı buluı borçıy. Amerikan yağı isä, Ğiraq törkmännäre yäşägän Tal Afar şähäre, Süriä çige aşa çit il keşelären häm qorallar taşuçı ğisyançılar oyasına äylände dip belderä. Andağı törkmän citäkçeläre mäğlümatına qarağanda, Quşma Ştatlarnıñ Ğiraq köçläre belän bergä şul ğisyançılarğa qarşı başlap cibärgän höcüme ğadi xalıq arasında kimendä 60 keşeneñ ülemenä kitergän, 50 meñläp keşe bäreşelärdän qaçıp kitärgä mäcbür qalğan. Ğiraqtağı amerikan xärbiläre bu sannarnı kire qağa, häm üzläreneñ barı tik 57 qorallı ğisyançını ğına üterüe xaqında äytä. Niçek kenä bulmasın, Törkiä üzenä tuğandaş törkmännär yäşägän töbäktä şundıy ğäskäri höcüm başlawğa tirän borçılu belderä. Britaniäneñ Ğäräp häm İslam tikşerenüläre üzägendä eşläwçe Gareth Stansfield törek xökümäteneñ şuşı möğämäläsen bolay añlata.

Audio, Gareth Stansfield

"Tal Afardağı xällär uñayınnan Törkiä xökümätendä ike möhim borçılu bar. Anda nigezdä törkmännär, milli yaqtan töreklärgä qärdäş xalıq yäşi häm Änkara inde küptännän alarnı bigräk tä kördlärdän saqlaw mäs''äläsendä üzeneñ cawaplılığın toyıp yäşi" di Stansfield. Anıñ fikerençä, törek yağı, amerikannarnı Tal Afarda höcüm başlawğa körd küzläw oyışmaları etärgän, ä alar isä şunıñ aşa Änkara belän Washington araların bozırğa tırışa dip isäpli. Törkiäneñ şuşı açulı mönäsäbäte, anıñ Ğiraqtağı xällärne, bigräk tä üz çigendä yatqan tönyaq Ğiraq wäzğiaten yaqınnan küzätep baruın häm yış qına ber dä qänäğät bulmawın kürsätä. Amerikannar Ğiraqqa basıp kerer aldınnan uq Änkara Washingtonnı, tönyaq Ğiraqta möstäqil körd däwläte tözügä yul quymayaçağı turında kisätkän ide. Ul monı, Ğiraq törkmännäre xoquqın häm üz mänfäğätlären yaqlaw ixtiacı belän añlattı. Törkiä xätta berdäm Ğiraq eçendä azmı-küpme möstäqillek qazanğan körd moxtariatennän dä şürli. Moña qarşı torü maqsatında ul amerikannar belän kileşep Ğiraqnıñ tönyağına üz ğäskärlären dä kertergä tırışıp qarağan ide, läkin anıñ şuşı omtılışları kördlär tarafınnan kire qağıldı, ä alar isä, Törkiä kebek ük, Washingtonnıñ töbäktäge yaqın berektäşlärennän sanala. Amerikannar şulay itep ber-bersen önämägän ike berektäş arasında qaldı. Xäzer inde törek xökümäte, tönyaq Ğiraqta törkmännärgä qarşı höcümnär tuqtalmasa, Quşma Ştatlar belän xezmättäşlegen tuqtatu belän yanıy. Törek mäğlümat çaralı yazuınça, kördlär amerikannarnı Tal Afarda höcümnär başlawğa etärep, annan törkmännärne qısrıqlap çığarırğa häm şähärdä kördlär sanın arttırırğa omtıla. Saddam bärep töşerelü belän tönyaq Ğiraqtağı körd partiäläre şähärgä üz xakimen bilgeläp quyğan ide.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG