Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 00:52

Tağın ministr wäğdä ittelär


Tatarstan häm tatar cämäğätçelege Beslanda qan qoyunı tetränep, yörägenä yaqın aldı. Bälägä yulığuçılarğa yärdäm kürsätelä. Allağa şöker digändäy, İdel-Ural töbägendä, Könyaq Kavkazdağı kebek, suğış-talaşlar, däwlätkä köç-qoral belän yanawlar kürenmi. Mäskäwdän nindi kürsätmälär kilä – barısı da ütälä. Ämma barlıq respublika, ölkälärdä prezident-gubernatorlar xalıq tarafınnan tügel, ä Mäskäw kürsätmäse buyınça cirle parlamentta raslanaçaq ikän. Küpçelek şaqqattı. Niçek inde ul, saylamıy? 72 yäşlek ber tatar äbie şuşı xäbärne işetkäç, iñ tögäl häm tirän analitik näticä yasadı. “Bätäç, - di bu äbi, - bez Şäymievnı saylap quymağaç, barısın da östän kiterep utırtqaç, tege Kavkazdağı terrorçılar cähännämgä mätälä ikän.” Bu äbineñ adresın, telefonın sezgä birä alam. Barıp sorarsız. 6 sıynıf ğilemle tatar äbie tirän fikerle analitik häm politologlar kebek ük rezyume yasağan. Keşelärne üz töbäge citäkçesen saylawdan çitlätü terrorizmğa köräş belän bäyle tügel digän yomğaqnı Rusiä politologları häm çit il matbuğatı näq şul äbi fikerenä täñgäl itep yasadı. Kavkaz qayda häm Mäskäwdän gubernator itep quyılğan Magadan yäki Kurgan qayda? Oçqıç mäydannarında saqnı köçäytü, poyezdlarnı, mäktäp, balalar baqçaların yaxşıraq saqlaw militsiäneñ üz eşen tırışıp başqaru älbättä terrorçılar öçen qatıraq çara bulır ide. Härxäldä, keşelärne üz respublika citäkçesen saylatmıyça, östän bilgeläw belän çağıştırğanda.

Xalıq ta monı añlıy, ul bu xikmätlärne añlamağanğa salışa. Şundıy mäqäl bar: asılğan keşeneñ öyendä baw turında söyläşmilär. Xäzer inde Tatarstanda möstäqillek, prezident saylaw yäki saylamaw turında üze teläp awız açuçı kürenmi.

Şul uq düşämbe könne tağın ber moğciza buldı bit. Vladimir Putin milli häm töbäk säyäsäte ministrlığın tergezü turında iğlan itte. Menä monısı yaxşı, çönki soñğı 10 yılda şundıy ministrlıq açılıp-yabılıp, härwaqıt üzgärtelep tordı. Bik döres ğämäl. Milli häm dini qarşılıqlarnıñ kilep çığu säbäbe aqıllı milli säyäsät belän bäyle. İnternet, gäzit bitlärendä, TV, radioda milli säyäsät ministrı itep Vladimir Yakovlevnı quyalar digän xäbärlär ağımı şawladı. Elek Peterburgta tözüçe, gubernator, annarı toraq xucalığın kütärüçe, ä soñğı waqıtta Tönyaq Kavkazda ocmax tözüçe Yakovlev milli eşlärne niçek kenä alıp barır? Tatarlarnıñ, başqortlarnıñ, çuaşlarnıñ küñelen kürerme ul? Elekke yıllardağı milli ministrlar Tönyaq xalıqlarnıñ – çuqça, nenes, nanaylarnıñ sotsial' xälen yaxşırtu maqsatında açıla ide. Ä terrorçılıq häm milli, dini suğışlar Tönyaqta da tügel, İdel-Ural kebek urta töbäktä dä tügel, ä Könyaqta, Kavkazda şawlap tora. İnde ministrlığı da bulğaç, niçek tä bezneñ xällär yaxşırır dip tämle töşlär kürep, yoqladı millätçelär. Düşämbedän sişämbegä töndä. Ä irtäsen, televizor qabızsalar, gäzit açsalar: Rusiä prezidentı Ukazınıñ döresräk iseme mäğlüm buldı - millätlär tügel, ä töbäklär ministrlığı ikän. Ä milli ministrlıq haman yuq. Dimäk, düşämbe könne Rusiä prezidentı andıy ministrlıqnı açam dip, qızıbraq kitkän. Häm kemnärder äytep añlatqaç, ul aqıllıraq yazğan ukazğa qul quyğan. Menä şulay itep, yartı könlek ber xikmät buldı bu – millätlär ministrlığın açu.

İñ qızığı şul, Başqortstanda, Udmurtiädä, Marida häm başqa küp kenä töbäklärdä mädäniät häm milli säyäsät ministrlıqları bar, ä Tatarstan andıy ministrlıqnı açudan totıla kilde. Qayber ictimaği oyışmalar häm 1-2 däwlät çinovnigı kiñäşçese häm yärdämçese milli eşlärne bik matur ğına bağıp tora. İnde nişlärgä? Mäskäw wäğdä itep tä milli ministrlıqnı açmağaç, ällä Tatarstanğa wäğdä itmiçä genä millätlär tarmağın buldırırğamı? Ällä elekkeçä qalsınmı ikän? Şulay itep, milli säyäsät digän ağaç atqa atlandırıp, bala-çağa kebek aldanğan xalıq xäzer baş wata. Närsä buldı bu? Bu nindi moğciza? Däwlätkä millätlär kiräkmimeni ul? Ä cawap yuq. Çinovniklarnıñ küpçelege terrorizm belän köräşkä kitkän.

Rimzil Wäli

XS
SM
MD
LG