Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 22:55

Ğiraqtağı "Täwhid wä Cihad" törkeme tağın ber amerikan totığınıñ başın kiste, britan totığın da üterü belän yanıy


Düşämbedä ğisyançılar Ğiraqta totıq itep alınğan ber amerikan injenerınıñ başın kiskän ide. Çärşämbedä Äbü Musab Äl-Zarqawi citäklägän Täwhid wä Cihad törkeme tağın ber amerikan totığınıñ başın kisüe turında xäbär itte häm dä törmädä utırğan Ğiraq xatın-qızları irekkä çığarılmasa öçençe, Britan totığın da üterü belän yanıy. Çärşämbedä Ğiraqnıñ Yustitsiä ministrı ber xanımnıñ törmädän çığarılu ixtimalın äytte. Amerikan xärbiläre bu xäbärne raslamadı.

Çärşämbedä Bagdadta başı kiselgän tağın ber gäwdä tabıldı. Ul amerikan totığı Jack Hensleynıqı dip farazlana. İke kön elek Äl Qaidä tarafdarı Äbü Musab Äl-Zarqawi citäklägän Täwhid wä Cihad törkeme amerikan injenerı Eugen Armstrongnıñ başı kiselü küreneşen İnternetqa urnaştırğan ide. Şulay itep, uzğan atnakiç Bagdadta totıq itep alınğan 3 çit il keşeseneñ xäzer berse genä isän qaldı - britaniäle Kenneth Bigley. Ğisyançılar Ğiraq törmälärendä utırğan xatın-qızlar irekkä çığarılmasa, anı da üterü belän yanıy. Amerikan räsmiläre Ğiraqta ni barı ike xatın-qıznı totuların xäbär itä. Çärşämbedä Ğiraqnıñ Yustitsiä ministrlığı şularnıñ bersen, Saddam çorında biologik qoral yasawda qatnaşqan ğalimä Rihab Tahanı irekkä çığaru ixtimalın belderde. Terrorçılarnıñ taläplärenä cawap birmäw säyäsäten alıp barğan Quşma Ştatlar älegä bu xaqta berni äytmi. Bagdad universitetınıñ säyäsät belgeçe Saad Äl-Xäsäni Azatlıqqa äytüençä, bu xanım irekkä çığarılğan oçraqta, monı ğisyançılar aldında çigenü dip tügel, ä elekke Baatçılarnıñ qayberläre belän kileşü niätennän yasalğan adım dip kürergä kiräk:

Audio (Saad Äl-Xäsäni)

"Minemçä, Amerikanıñ fiker yörtüendä beraz üzgäreş bar, di Äl-Xäsäni, ul xäzer Baatçılarğa qarata ul qädäre tüzemsez tügel."

Äl-Xäsäni süzärençä, "Mikrob doktorı" quşamatı belän yörgän Rihab xanım Taha Saddamğa tuğrı keşe bulğan. Ğisyançşılarnıñ citäkçese Äl-Zarqawi isä Saddam keşelären çığarunı soramıy.

Ğiratqağı ğisyançılar soñğı 17 ay eçendä barlığı 100dän artıq çit il keşesen totıq itep aldı. Şul isäptän ike italian xanımı, ike fransuz jurnalistı äle dä alar qulında. Fransiäneñ Ğiraqtağı ilçese Bernard Bajolet, bez alarnı qotqaru öçen quldan kilgänen eşlibez dide:

Audio (Bernard Bajolet)

"Bez totıqlarnı azat itüdä yärdäm itä alğan härkem belän elemtägä keräbez. Ämmä sez şunı da añlarğa tieş, şunnan kübrägen min älegä äytä almıym."

Bu süzlären fransuz ilçese çärşämbedä Bagdadta, totıq aluçılar belän aradaşçı fazifasın başqarğan möselman ğalimnäre belän oçraşqaç äytte.

Ğiraqnıñ räsmi mäglümät çaraları kitergän fiker beleşü näticälärenä qarağanda, xalıqnıñ 90 protsentı çit il totıqların üterü ğämällärenä qarşı, bu İslamnıñ däräcäsen töşerä dip sanıy, ämmä şul uq waqıtta Amerikan xärbilärenä qarşı torırığa kiräk digän qaraşta. Bagdad universitetı ğalime Saad Äl-Xäsäni süzlärençä, ğiraqlılar çit ilneñ tınıç keşelären üterüne xuplamıy, ämmä moña ildäge bertuqtawsız köç qullanunıñ näticäse dip qarıy.

Ul arada köç qullanu däwam itä. Çärşämbedä amerikan xärbiläre Bagdadnıñ şiğilar yäşägän Sadr bistäsendä ğisyançılar nığıtması dip şiklänelgän urınnı utqa tottı. Bagdad tabipları äytüençä, kimendä 10 keşe hälaq bulğan. Tağın 6sı şähärneñ könbatış yağında bulğan intihar xöcüm näticäsendä ülgän.

Sişämbedä Berläşkän Millätlärneñ ğömüm mäclese qısalarında ütkän matbuğat oçraşuında, Ğiraqnıñ premier-ministrı Ayad Allawi bez terrorçılarnı ciñep kiläbez dide:

Audio (Ayad Allawi)

"Bez terrorçılarnı ciñep kiläbez. Ncaf, Samarra, Mosul, Basra – bu şähärlär uñay täräqqiät misalları. Qızğanıçqa qarşı mäglümät çaraları bu täräqqiiätne yaqtırtmıy."

Ämmä Bagdad universitetı ğalime Saad Äl-Xäsäni süzlärençä, uramdağı ğadi ğiraqlılardan sorasañ, alar başqa fikerdä: Allawi xökümäte ildä iminlek urnaştıram digän wäğdälären ütämi, dip cawap biräçäk.

-Ali Gilmi
XS
SM
MD
LG