Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 22:44

BaşNet – Başqort interNetı ni xäldä?<br>Awılda internet aşa yuğarı belem alıp bulamı?


Säläm duslar, Azatlıqnıñ bu yäkşämbe utırmasında zamança texnologiä, İnternet turında söyläşerbez. Bötendönya sanaq çeltäreneñ tatar öleşe, Tatnet turında daimi söyläp torabız, Azatlıqta Tatnet isemle maxsus tapşıru bar. Ä menä päräwezneñ başqort öleşe turında moñarçı täfsilläp söylägän yuq ide. Bügen şuşı citeşsezlekne tözätergä buldıq. Utırmanıñ ikençe öleşendä sezne ber qunaq kötä. Bez awılda yäşäp, kötü kötep, sıyır sawğan arada, İnternet aşa yuğarı belem alu turında söyläşerbez.


BaşNet – Başqort interNetı ni xäldä?

Äytergä kiräk, başqort internetı älegä Tatnet kebek ük bay tügel. Başnet digän atama qullanışqa kermägän, Başnet yoldızdarı digän bäyge dä älegä ütkärelmi. Şulay da, dönya çeltärendä başqort tarixı, mädäniäte, tele turında säxifälär bar. Alarnıñ kübesen bashkortostan.net portalda tabıp ula. Bu şäxsi proyekt başqort telle İnternetnı üsterüne maqsat itep quya. Anda yazılğança, bügenge köngä başqort telendä ni barı ike räsmi säxifä bar: Başinform mäğlmät agentlığı belän Watandaşlar jurnalı säxifäse. Östäp tağın berniçä şäxsi säxifäne äytergä bula, mäsälän, üzen Başqort telendä berense sait dip tanıtqan Yıyın säxifäse, Aqyort, Säsändär maydanı, Mäskäw başqortları säxifäse. Çittä yasalğan säxifälärdän Benelux başqortlarınıñ Başqort Dönyahı säxifäsen telgä alıp bula. Urıs häm holland tellärendä yasalğan bulsa da, anda başqort tarixı, moñnarı, xättä isemnär turında mäglümät bar. Bu säxifälärneñ adresların äytep tormıym, alarnı, Azatlıq säxifäsendä, yä şul uq bashkortostan.net portalında taba alasız. Ä bu qısqa ğına küzätü yasawnıñ säbäbe: uzğan atnakiç Ufada İnternet köne dip atalğan bäyräm ütte. Menä şul çarada başqort internetın üsterü mäsäläse ni däräcädä kütärelde ikän digän soraw belän min xäbärçebez İrşat Tläümbätkä möräcäğät ittem. İrşat anda barıp kilde, häm bezgä menä şuşı yazmasın iñderde:

Audio (İrşat Tläümbät)

Ufada atnakiç könne ütkän İnternet bäyräme turında İrşat Tläümbät söyläde. İşetüegezçä, bu çarada başqort internetın üsterü mäsäläse kütärelmägän. Ufanıñ üzendä İnternet äle küpmeder däräcädä bar, ä menä annan çitkäräk, awıllarğa kitsäñ, ul älegä xıyal ğına bulıp qala di İrşat. Xäyer, XXI ğasırda İnternet, xättä awıl öçen dä, moğciza tügel inde. Xäzer min sezne Ufadan 200läp çaqırım könbatışqa taba, Aqtanış yaqlarına çaqıram. Yulda küñelleräk bulsın öçen, "Qarawan" menän barırğa çaqıram. "Qarawanharay" törkeme başqaruında bu cır, Yäşlek gäziteneñ internet säxifäsennän alındı.

Cır ("Qarawanharay" törkeme)

Awılda torıp İnternet aşa yuğarı belem alıp bulamı?

Tatarstannıñ iñ könçığışında, yağni qoyaş kütärelgän yaqta, Başqortstan çigendä urnaşqan Aqtanış yaqları. Rayonğa kergändä, yul qapqasına mondıy süzlär yazılğan:

Aqtanışqa iñ berençe bulıp Tañda qoyaş sibä nurların Kitsäm dä min sinnän yıraqlarğa Aqtanışqa qayta yullarım

Tabiğätneñ güzäl poçmağı, Ağidel buyında urnaşqan bu töbäkne yış qına cır häm moñ yağı dip atıylar. Baqsañ, annan mäşxür cırçılar, şağirlär genä tügel, ä küp kenä ğalimnär dä çıqqan, bügen isä Aqtanış zamança texnologiä kerep barğan rayonarnıñ berse dier idem. Rayon üzägendä İnterfeis isemle mäglümät üzäge eşli, här awılda internetqa totaşu mömkinlege bar. Şuşı xälgä sez niçek barıp cittegez, dip min xakimiät başlığı urınbasarı Dilşat Anamovtan soradım.

Audio (Dilşat Anamov)

Dishat üze Qazannıñ Aviatsiä institutın tämamlağan, berniçä yıl inde awılda yäşi. Şuşı könnärdä texnik fännär kandidatı däräcäsenä dissertatsiä yaqladı. Minem iğtibarnı, bigräktä, Aqtanışlılarnıñ tağın ber başlanğıçı cälep itte. Yuğarı uqu yortında uqırğa telägän, ämmä şähärgä kitergä telämägän yäşlär öçen ber mömkinlek tudırılğan. Awıl yäşläre yuğarı belemne awıldan kitmiçä, İnternet aşa ala ala. Süz urıs telendä "zaoçnıy" dip yörtelgän çittän torıp uqu turında barmıy, bu awıl studentları şähärdä köndezge bülektä uqığan sabaqtaşları kebek ük taşlamalarğa iä, äytik xärbi xezmätän azat itelä. Dilşat Anamov däwam itä.

Audio (Dilşat Anamov)

Forsattan faydalanıp min şundıy awıl studentlarınıñ berse, İlyas Ğällämov belän söyläşep aldım:

Audio (İlyas Ğällämov)

Awılda torıp Qazanda uqığan İlyas Ğällämovnı işettegez. Yäşlär awıldan kitä, awıllarıbız betä dip zarlanabız. Minemçä, Aqtanışlılarnıñ bu başlanğıçın başqa töbäklärgä häm dä başqa uqu yortları belän cäyelderep bulır ide. Östäp tağın şunı äytim. Aqtanışnıñ İnternetta üz säxifäse bar. Tatar, urıs tellärendä, citmäsä latin xärefläre belän. Yalğışmasam, bu latin imlasında awıl cirendä yasalğan berdänber säxifä. 2004 yılnıñ Tatnet Yoldızları bäygesendä Tatartsannıñ iñ yaxşı säxifäläre arasında 3nçe urınnı aldı. Aqtanış turında mäglümät, yañalıqlar, beleşmälär, qunaqxanä, iğlannar bülege, Aqtanış sürätläre, kerep qarağız, adresı bik ğadi: aktanish.ru Tik menä bu säxifädä cırlar älegä yuq. Şuşı cırnı tasmadan alırğa turı kilde. Aqtanış sanduğaçı Älfiä Avzalova, bayanda Aqtanış yegete Kiram Satiev, "Sağınam, duslar, ilkäyne". Azatlıqnıñ yäkşämbe utırması şunıñ belän tämam, xörmätle tıñlawçılar. Bez sezne kiläse atnada da kötep qalabız. İsegezgä töşeräm, şuşı häm başqa tapşırularnı bezneñ internet säxifäsendä tabıp bula, adresı elekkeçä: www.azatliq.org

-Ali Gilmi

бәйле язмалар

XS
SM
MD
LG