Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 15:38

Törkiäne Yevropağa kertü mäs''äläsendä Fransiä üzendä referendum uzdıra ala


Yevropa Berlege räsmi töstä Törkiäne kiläçäktä üzenä alu ixtimalı turında beldersä dä, anıñ qayber äğza illärendä bu mäs''älädä qaynar wä qarşılıqlı bäxäslär bara, xörmätle tıñlawçılar. Bu bigräk tä Fransiädä yaxşı kürenä, andağı cämäğätçelekneñ ber öleşe möselman Törkiä Yevropağa kerä almıy dip isäpli. Xäzer inde ildä kiñ taralğan şuşı fiker sürätendä Fransiä prezidentı Jacques Chirac ta, töreklärneñ Yevropa Berlegenä quşıluı mäs''äläsendä Fransiädä referendum ütkäreläçäk dip belderä.

Şuşı belderüen fransuz prezidentı üzeneñ Qıtay säfäre barışında yasadı. Fransiädä, oppozitsiädän dä, Chiracnıñ üz partiäsennän dä işetelgän tänqitneñ artuı sürätendä prezident "France 2" telekanalına, ägär dä Paris Törkiäneñ äğzalıq öçen zaruri demokratik şartlarnı ütämäwen açıqlasa, ul anıñ Yevropa Berlegenä quşıluına kirtä quya ala dip kisätte. Chirac süzlärençä, andıy ixtimal, Yevropa Komissiäseneñ uzğan atnada bäyän itelgän häm Törkiä belän söyläşülär başlawğa fatixa birgän xisabında da qaralğan.

Audio, Jacques Chirac

"Älege xisap bik açıq itep belderä - häm Fransiä monı aldan uq şart itep quyğan ide - teläsä nindi äğza il, şul isäptän Fransiä dä, teläsä qayçan Törkiäne qabul itü kileşüennän çığa ala. Ä kileşü üze küpçelek belän tügel, ä bertawıştan qabul itelergä tieş. Şulay itep, berär äğza il qarşı çıqqan oçraqta söyläşülär tuqtalaçaq" dip belderä Fransiä prezidentı Törkiäneñ Yevropa Berlegenä quşılu protsessı turında. Änkara şul niäten räsmi töstä äle 1987-nçe yılda uq äytkän ide, läkin nämzät statusı aña barı tik 1999-da ğına birelde. Brüssel Änkaranıñ keşe xoquqların saqlaw ölkäsendäge citeşsezlekläre häm törek xärbiläreneñ ildäge xakimiatkä köçle tä''sire belän qänäğät tügel ide. Moñardan tış Yevropa cämäğätçelegen soñğı yıllarda Törkiädä islamçılar yoğıntısı artuı da borçıp kilde. Läkin ni ğäcäp, näq menä xakimiatkä ike yıl elek kilgän islamçı xökümät, Törkiäneñ Yevropa Berlegenä taba baruın tizlätkän şaqtıy möhim adımnar yasadı - anda ülem cäzası çığarular tuqtatıldı, azçılıq tellärendä radio häm televidenie tapşıruları başlandı, cinayät kodeksı Yevropa Berlege taläplärenä yaqınaydı. Şul üzgäreşlärne isäpkä alıp Yevropa Komissiäse 6-nçı üktäbrdä Törkiä belän, anı Yevropa Berlegenä alu turında söyläşülär başlawnı täqdim itte. Berlek citäkçeläre xäzer Änkara belän şul söyläşülärne başlaw könen bilgelärgä tieş bulaçaq, alar monı dikäbr urtalarında uzaçaq çirattağı oçraşuında xäl itär dip kötelä. Törkiä başta üzeneñ Yevropa Berlegenä 3-tän alıp 6 yılğa qädär waqıt eçendä quşılaçağına ömetlängän ide, läkin bu kimendä 10 yılğa suzılır kebek häm räsmi Änkara monı xäzer qabul itä sıman. Törkiäne Berlektä telämägän dairälär isä, şul uq Fransiädä, misal öçen, söyläşülär ber başlanıp kitsä, töreklärne Yevropağa quşıludan inde tuqtatıp bulmayaçaq dip şürli. Fransiä prezidentı Chirac andıylarnı tınıçlandırıp yäkşämbe könne, kiräk bula qalsa bu mäs''älädä Fransiä xalqı belän kiñäşläşü bulaçaq dip belderde.

Audio, Jacues Chirac

"Niçek kenä bulmasın, kiräge çığa qalsa, soñğı süzne referendum aşa näq menä fransuz xalqı äytäçäk" di prezident Chirac, ildäge oppozitsiä borçuların bastırırğa teläp. Chirac üze, bar tieşle demokratik taläplär dä ütälgän oçraqta Törkiäne Yevropa Berlegenä qabul itügä qarşı bulmawın äytä.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG