Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 16:55

Qaraçay-Çerkessiädäge tärtipsezleklär; monıñ säbäpläre


Sişämbedä açuı qabarğan yözärlägän protestçı Karaçay-Çerkes respublikasınıñ başqalası Çerkesskta xökümät binasına basıp kerep, prezident Mustafa Batduevneñ häm xökümäteneñ çigenen taläp ittelär. Militsiä belän bäreleşlärdä yaralanuçılar bar. Bu insidentqa 7 keşeneñ, şul sanda ber deputatnıñ ezsez yuğaluı häm alar üterelgän digän şöbhä säbäp buldı. Russiä baş prokurorınıñ urınbasarı Nikolay Şepel tärtipsezleklär öçen cavaplılarğa qarata cinayät eşe quzğatıldı dip belderde.

Tönyaq Kafkazda vazğiätneñ sülpänäygäne yuq. Çeçnädä här kön sayın diärlek bäreleşlärneñ, keşelärneñ hälak buluı turındağı xäbärlärgä inde küñegelde. Bäslan faciğäse dä, äle tulısınça açıqlanmasa da, onıtıla bara. Bu regiondağı başqa töbäklärdä dä keşe urlau, üterü vaqiğäläre yış bulğalıy. İnde Sişämbedä Karaçay-Çerkes respublikasında da tärtipsezleklär çıqtı. Şuşı tärtipsezleklär Çerkesskta biş meñgä yaqın keşeneñ ciılıp cirle citäkçelärneñ çigenüen taläp itkän demontsratsiäse belän başlanıp kitte. Şunnan soñ yözärlägän demonstrant militsiä çılbırın uzıp xökümät binasına bärep kerde , täräzälärne , cuhazlarnı cimerde. Azatlıq Radiosı Rus redaksiäse xäbärçese Fatima Tlisova tärtipsezleklärne urında küzätep bardı häm bolarnı belderde.

Audio

"Aq Yortnıñ barlıq täräzäläre cimerelde diärlek. Prezident Batdyevneñ qaydalığı bilgele tügel Tirä yaq cimerelgän öy cihazları häm käğäzlär belän tulğan Qayber xökümät väkilläre häm ministerlär bulıp yatqannı Aq Yort yanındağı uramnan torıp küzätälär."

Batdyev demonstrantlar kerer aldınnan artqı işektän qaçıp kitkän. İtar-Tassnıñ xäbärençä, cirle räsmilärneñ häm militsiäneñ belderüençä, tärtipsezleklärgä Badtyevneñ protestçılar belän oçraşunı kire qağuı säbäp bulğan. Militisä belän bäreleşlärdä ike yaqtan da yaralanuçılar bar. Soñğı çiktä iminlek xezmätkärläre demonstrantlarnı binadan çığaruğa ireşsälär dä, protest bina yanında dävam itkän. Bu xaqta Tlisova bolarnı beldergän ide.

Audio

"Maydanda ciın dävam itä. Anda xökümätneñ, prezidentnıñ , iminlek , xärbi häm küzläv organnarı başlıqlarınıñ çigeüe taläp itelä."

Protestlarğa cirle parlament deputatı Rasul Bogatıov häm tağı da altı keşeneñ 11-nçe üktäberdäö ezsez yuğaluları säbäp buldı. Prokuratura Düşämbe könne kemnegen bilgeläv äle dä mömkin bulmağan 7 mäyet tabılğanın belderde. Alar ezsez yuğalğan şuşı 7 keşeneñ mäyete dip farazlana. Läkin, Russiä baş prokuror urınbasarı Nikolay Şepel alarnıñ kemnege äle bilgelänmäde dip belderde.

Audio

"Tabılğan mäyetlär yandırılğan. Şul säbäple alanıñ kemnegen bilgeläv öçen genetik häm molekular tikşerenülär ütkärü zarur."

Regional häm federal xakimiätlär başta ezsez yuğalu vaqiğäseneñ ähämiäten kimetergä tırıştılar. Läkin tänqitlärneñ köçäyüe säbäple , 15 keşene, şul sanda küpkenä militsionerlanı qulğa aldılar Alar arasnda prezident Batdyevneñ kiäve, sement eşen qulında totqan Ali Kaitov ta bar. Prokuratura mäğlümätlärneä kürä, 7 keşe Kaitov öyendäge oçraşudan soñ yuğalğannar. Bu oçraşu ber zavodnıñ xucası kem digän bäxäsne xäl qıluğa bağışlanğan bulğan. Kaitov bu vaqiğä belän ber nindi dä bäyläneşeneñ bulmauın beldersä dä, 7 keşeneñ mäyete atna azağında San Petersburgta qulğa alınğan Kaitovnıñ ike tän saqçısı birgän mäğlümätlärgä esasän tabılğan. Çerkesskta bulıp urında vazğiätne tikşergän häm cirle citäkçelär häm protestçılar belän oçraşqan baş propurur urınbasarı Şepel bügen Mäskävgä qaytqaç yasağan çığışında bolarnı belderde

Audio

"Russiä Cnayätlär Kodeksınıñ 212 nomelı maddäsenä esasän prokuratura cinayät eşe quzğattı. Min Baş propuraturanıñ xezmätkären tikşerü eşläre öçen vazıjfalandırdım. Bez urındağı xälne tikşerep, videotasmalarni qarap kilgän ziannı da tikeräçäkbez. Altı militsionerneñ häm ike sivilneñ yaralanğanın da beläsez."

Ul tağı bolanı äytte.

Audio

"Qanunsız çaralar belän masätkä ireşü qabul itelmäselk närsä. Vazğitkä qanun noqtasınan çığıp bäyä bireläçäk dip väğdä itäm. Andağı vazğiät tulısınça häm centekläp tikşereläçäk."

Kem närsä genä väğdä itmäsen yaki beldermäsen, Tönyaq Kafkaz kierenkelek uçağı bulıp qala birä. Anda şartlaular öçen küp närsä kiräkmi.

Färit İdelle, Praga.
XS
SM
MD
LG